Gebruiker:Koen Verbiest/Kladblok: verschil tussen versies

geen bewerkingssamenvatting
Op 24 mei 1936 vonden parlementsverkiezingen plaats, in een periode van zware economische crisis. De traditionele partijen, die deel uitmaakten van de [[regering-Van Zeeland I]], kregen zware klappen: de [[Katholiek Blok|Katholieke Partij]], bij de vorige verkiezingen in 1932 nog de grootste partij, verloor maar liefst tien procent, behaalde nog 27,6 procent van de stemmen en moest haar positie als grootste partij afstaan aan de socialistische [[Belgische Werkliedenpartij|BWP-POB]], die 32 procent behaalde, maar ook vijf procent verloor. De derde traditionele partij, de [[Liberale Partij (België)|Liberale Partij]], daalde van 14 naar 12,4 procent. De grote winnaars waren de radicale partijen: [[Rex (partij)|Rex]], de fascistische partij onder leiding van [[Léon Degrelle]], behaalde bij zijn eerste verkiezingsdeelname meteen bijna 11,5 procent van de stemmen, het Vlaams-nationalistische [[Vlaamsch Nationaal Verbond|VNV]] ging een procent vooruit en mocht 7 procent van de stemmen optekenen en de communistische [[Kommunistische Partij van België|KPB-PCB]] behaalde 6 procent, een verdubbeling van haar resultaat in 1932.<ref>[http://www.ibzdgip.fgov.be/result/nl/result_ko.php?date=1936-05-24&vt=CK&ko_type=KO_RK&ko=263&party_id=3468 Resultaten Kamerverkiezingen 24 mei 1936], verkiezingsdatabase.fgov.be.</ref>
 
Op 26 mei bood premier [[Paul van Zeeland]] (katholiek) aan koning [[Leopold III van België|Leopold III]] het ontslag van zijn regering aan, waarna de regering-Van Zeeland I belast werd met de afhandeling van de [[regering van lopende zaken|lopende zaken]]. De volgende dag begon de koning aan zijn raadplegingen met het oog op de regeringsvorming: die dag kwamen de socialistische politici [[Emile Vandervelde]] (partijvoorzitter), [[Paul-Henri Spaak]] (minister van Verkeerswezen), [[Hendrik de Man]] (minister van Openbare Werken), [[Arthur Wauters]] (politiek directeur van de socialistische krant ''[[Le Peuple]]'') en [[Camille Huysmans]] (voormalig minister) en Kamervoorzitter [[Jules Poncelet]] op audiëntie.<ref>''De koning heeft zijne beraadslagingen begonnen'', [[Gazet van Antwerpen]], 27 mei 1936.</ref> Later die dag werden ook nog Senaatsvoorzitter [[Maurice August Lippens]], de katholieke ministers [[Philip Van Isacker]] (Economische Zaken), [[August de Schryver]] (Landbouw) en [[Charles du Bus de Warnaffe]] (Binnenlandse Zaken) en [[Charles d'Aspremont Lynden]], voorzitter van de [[Federatie van Katholieke Kringen en Conservatieve Verenigingen]], ontvangen.<ref>''De Regeeringsvorming'', Gazet van Antwerpen, 28 mei 1936.</ref> Op 28 mei werden de liberale politici [[Paul-Emile Janson]] (voormalig minister van Justitie), [[Paul Hymans]] (minister zonder Portefeuille) en [[Marcel-Henri Jaspar]] (Kamerlid)<ref>''De koning zet de raadplegingen voort'', Gazet van Antwerpen, 28 mei 1936.</ref>, [[Adolphe Max]] (voorzitter van de liberale Kamerfractie) en [[Léon Dens]] (partijvoorzitter) geraadpleegd, alsook REX-leider Léon Degrelle en VNV-leider [[Staf de Clercq]].<ref>''De koning zet de raadplegingen voort'', Gazet van Antwerpen, 29 mei 1936.</ref> De volgende dag was het beurt aan [[Hendrik Borginon]], Kamerfractieleider van het VNV, [[Joseph Jacquemotte]], secretaris-generaal van de KPB-PCB, de liberale politici [[Albert Devèze]] (minister van Landsverdediging), [[Octave Dierckx]] (Senaatsfractieleider), [[Emile Jennissen]] (Kamerlid) en [[François Bovesse]] (voormalig minister van Openbaar Onderwijs) en voormalig eerste minister [[Henri Jaspar]] (katholiek).<ref>''De raadplegingen van vrijdag voormiddag'', Gazet van Antwerpen, 29 mei 1936.</ref> Op 30 mei consulteerde de koning oud-premier [[Charles de Broqueville]] (katholiek), [[Frans Van Cauwelaert]], voorzitter van de ''Katholieke Vlaamse Kamergroep'' en de voormalige katholieke minister [[Hendrik Heyman]], voorzitter van de christelijke arbeidersbeweging [[Algemeen Christelijk Werknemersverbond|ACW]]<ref>''Heer Van Cauwelaert ten paleize ontvangen'', Gazet van Antwerpen, 30 mei 1936.</ref> en op 1 juni voltooide de koning zijn consultaties met de ontvangst van [[Henri Carton de Wiart]], voorzitter van de katholieke Kamerfractie, gewezen eerste minister [[Georges Theunis]] (katholiek).<ref>''De koning stuurt aan op een nationale regering met een socialistisch eerste minister'', Gazet van Antwerpen, 2 juni 1936.</ref>
 
Op 1 juni werd ontslagnemend premier Paul van Zeeland aangezocht om een regering te vormen, maar hij wees het aanbod van de koning af.
28.215

bewerkingen