Kwaliteit van leven: verschil tussen versies

36 bytes toegevoegd ,  1 maand geleden
kromtaal - tussenkoppen
k (Wijzigingen door 78.23.146.1 (Overleg) hersteld tot de laatste versie door Denkhenk)
Label: Terugdraaiing
(kromtaal - tussenkoppen)
 
[[Bestand:Lbj2.jpg|miniatuur|Lyndon B. Johnson]]
De term kwaliteit van leven ([[w:Quality of Life|Quality of Life]]) werd voor het eerst geïntroduceerd in 1920 door een Engelse econoom, [[Arthur Cecil Pigou]].
De voormalige president van de Verenigde Staten, [[Lyndon B. Johnson]], gebruikte de term kwaliteit van leven in zijn presidentiële campagne in 1964 en later in een toespraak tijdens de [[State of the Union]].<ref>{{de}}Knecht, Alban (2010): ''Lebensqualität produzieren. Eine Ressourcentheorie und Machtanalyse'', Wiesbaden: VS-Verlag. S. 18</ref> Bij bepaling van het [[Bruto binnenlands product|bbp]], dat toen al als welvaartsindex werd gebruikt, waren geen subjectieve factoren meegenomen, terwijl het duidelijk werd dat die mede de levenskwaliteit bepalen.
De term werd in Nederland door [[J. P. Groot]] in 1964 beschreven en gebruikt bij een [[methodologie|methodologische studie]] naar het wonen op het platteland.<ref>[http://edepot.wur.nl/292377 Mededelingen landbouwhogeschool Wageningen 72-8 (1972); JP Groot, JP: ''Kleine plattelandskernen in de Nederlandse samenleving, schaalvergroting en dorpsbinding'']</ref>
In de [[geneeskunde]] heeft de term kwaliteit van leven vanaf 1980 een belangrijke rol gekregen. Dit terwijl de [[WHO]] de term kwaliteit van leven, met betrekking tot de gezondheid, in 1949 al beschreef. In de jaren negentig werd veel onderzoek gedaan naar de betekenis van de term kwaliteit van leven, met als doel, meer duidelijkheid creëren over de term. Men wilde onderzoeken of het begrip multidimensionaal is en hoe het begrip gemeten kan worden.<ref>[http://essay.utwente.nl/57850/1/scriptie_Moonen.pdf Kwaliteit van leven, Het ontwerpen van een vragenlijst voor mensen met een verstandelijke beperking, Berti Moonen (0018554), Afstudeeropdracht Toegepaste CommunicatieWetenschap, Universiteit Twente, 2007]</ref> In 2002 gaf het [[Sociaal en Cultureel Planbureau]] de volgende omschrijving van kwaliteit van leven: ''Het samenspel tussen fysieke kwaliteit, sociale kwaliteit, sociale kenmerken en veiligheid van de omgeving.''
 
 
== Fysiek domein ==
Het fysieke domein is een van de vier domeinen waar kwaliteit van leven in onder verdeeld is. De letterlijke vertaling van fysiek is de stoffelijke gesteldheid van het lichaam.<ref>Encyclo.nl, Nederlandse encyclopedie (z.d). Fysiek. Geraadpleegd op 9 december 2015, van: http://www.encyclo.nl/begrip/Fysiek</ref>.Dit houdt in dat het fysieke domein betrekking heeft op alle lichamelijk beperkingen of klachten die de kwaliteit van leven kunnen verlagen. In het ''Figuur Fysieke domein'' wordt het fysieke domein globaal weergegeven.
 
[[File:Definitief figuur.png|thumb|Figuur Fysiek domein]]
 
===Beïnvloedende factoren===
De factoren die een invloed uitoefenen op het fysieke domein kunnen onderverdeeld worden in categorieën.<ref>Versluijs-Eering, H. (2004, Mei). Het biopsychosociaal model. Opgehaald van Echo: Counseling, Coaching & Training: www.echoecho.nl/echobestanden/Het%biopsychosociaal%20model.pdf</ref>.
 
''Voorbeschikkende biologische factoren''
 
''====Voorbeschikkende biologische factoren''====
Dit zijn biologische factoren die te maken hebben met processen die plaatsvinden in het lichaam van een individu die het ontstaan van een klacht waarschijnlijker of onwaarschijnlijker maken.
Een individu met meerdere fysieke beperkingen heeft een hogere kans op een verminderde kwaliteit van leven dan een individu met geen of minder fysieke beperkingen.
 
''====Uitlokkende biologische factoren''====
 
Dit zijn zowel interne als externe biologische factoren die invloed uitoefenen op het individu.
Deze biologische factoren kunnen zorgen voor een verminderde kwaliteit van het individu. Hieronder vallen:
* Genetische eigenschappen van een individu (bloeddruk, serumcholesterol, overgewicht, etc.)
 
''====Onderhoudende biologische factoren''====
 
Deze biologische factoren zijn factoren die een bestaande klacht helpen in stand te houden. Dit heeft als gevolg dat het negatief ervaren kwaliteit van leven nog negatiever kan worden ervaren door een individu. Dit kunnen factoren zijn die te maken hebben met:
* Onze lichamelijke conditie, een handicap of medicatie
 
Te denken valt bijvoorbeeld een ongezond eetpatroon bij mensen met overgewicht, of
een lawaaiige omgeving bij hoofdpijnklachten. Daarnaast kunnen ook de factoren: straling, luchtverontreiniging, voedingsadditieven, maar ook de kwaliteit van de woning of van de lokale ruimtelijke ordening invloed hebben op het bestaande complicatie dat een individu ervaart op het gebied van kwaliteit van leven.<ref>Harbers MM (RIVM), E. P. (2001, april 1). Info over determinanten van (on)gezondheid. Opgehaald van Website van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu: http://www.nationaalkompas.nl/gezondheidsdeterminanten/determinanten-van-gezondheid/</ref>.
 
===Gevolgen van de beïnvloedende factoren===
''Pijn====ijn en ongemak''====
Hiermee worden onplezierige fysieke gewaarwordingen bij een persoon bedoeld, en tot welke mate deze gewaarwordingen schrijnend zijn en interfereren met het leven. Hieronder valt de controle van de persoon zelf over de pijn en het gemak waarmee pijnvermindering bereikt kan worden. Er wordt verondersteld dat des tehoe makkelijker de verlichting van pijn is, des te minder de angst voor pijn zelf en het resulterende effect op kwaliteit van leven. Dezelfde veranderingen in niveaus van pijn kan meer verontrustend zijn dan de daadwerkelijke pijn zelf. Wanneer een persoon niet daadwerkelijk in pijn is, hetzij door inname van medicatie of omdat de pijn van nature aan en uit schakelt, kan zijn/haar kwaliteit van leven beïnvloed worden door de constante dreiging pijn te kunnen ervaren. Het is erkend dat mensen verschillend reageren op pijn, en de verschillende mate van tolerantie en acceptatie van pijn een waarschijnlijke impact heeft op de kwaliteit van leven. Onaangename lichamelijke gewaarwordingen zoals stijfheid, pijn, lang-termijn of kort-termijn pijn, of jeuk zijn hierbij inbegrepen. Pijn wordt aanwezig geacht wanneer een persoon dit meldt, zelfs als er geen medische indicatie aanwezig is.<ref>WHOQOL User manual. Geraadpleegd op 14 december, van: WHO. (1998; herziene versie 2012). Programme on Mental Health: WHOQOL User manual. Genéve: WHO.</ref>
 
Hiermee worden onplezierige fysieke gewaarwordingen bij een persoon bedoeld, en tot welke mate deze gewaarwordingen schrijnend zijn en interfereren met het leven. Hieronder valt de controle van de persoon zelf over de pijn en het gemak waarmee pijnvermindering bereikt kan worden. Er wordt verondersteld dat des te makkelijker de verlichting van pijn, des te minder de angst voor pijn zelf en het resulterende effect op kwaliteit van leven. Dezelfde veranderingen in niveaus van pijn kan meer verontrustend zijn dan de daadwerkelijke pijn zelf. Wanneer een persoon niet daadwerkelijk in pijn is, hetzij door inname van medicatie of omdat de pijn van nature aan en uit schakelt, kan zijn/haar kwaliteit van leven beïnvloed worden door de constante dreiging pijn te kunnen ervaren. Het is erkend dat mensen verschillend reageren op pijn, en de verschillende mate van tolerantie en acceptatie van pijn een waarschijnlijke impact heeft op de kwaliteit van leven. Onaangename lichamelijke gewaarwordingen zoals stijfheid, pijn, lang-termijn of kort-termijn pijn, of jeuk zijn hierbij inbegrepen. Pijn wordt aanwezig geacht wanneer een persoon dit meldt, zelfs als er geen medische indicatie aanwezig is.<ref>WHOQOL User manual. Geraadpleegd op 14 december, van: WHO. (1998; herziene versie 2012). Programme on Mental Health: WHOQOL User manual. Genéve: WHO.</ref>
 
''Energie en vermoeidheid''
 
''====Energie en vermoeidheid''====
Dit onderdeel verkent de energie, het enthousiasme en het uithoudingsvermogen dat iemand heeft om in staat te zijn de noodzakelijke taken in het dagelijkse leven uit te kunnen voeren. Dit kan zich uiten door middel van het uitschakelen van vermoeidheid tot adequate niveaus van energie tot het euforische gevoel te hebben echt te leven. Vermoeidheid kan voortkomen uit een aantal oorzaken, bijvoorbeeld ziekte, problemen zoals depressies of overbelasting zowel mentaal als fysiek.
 
''====Seksuele activiteit''====
 
Wanneer een persoon last heeft van fysieke klachten zoals beperkingen in mobiliteit, pijn of vermoeidheid kan de seksuele activiteit verminderen. Dit kan de kwaliteit van leven beïnvloeden bij niet alleen de persoon die de fysieke klachten ervaart, maar ook zijn/haar partner. De impact hiervan kan afhangen van leeftijd en geslacht.
 
''====Slaap en rust''====
 
Dit onderdeel betreft hoe slaap en rust, en problemen op dit gebied, de kwaliteit van leven van een persoon beïnvloed. Voorbeelden van slaapproblemen zijn moeilijk kunnen slapen, wakker worden tijdens de nacht, vroeg wakker worden in de ochtend, het niet in staat zijn om weer in slaap te vallen en gebrek aan opladen van energie uit de slaap.
 
''====Sensorische functies''====
Sensorisch betekent ‘betrekking hebben op alle zintuigen’. Problemen op dit gebied kunnen zich uiten in slechtziendheid, slechthorendheid, problemen met reukvermogen en problemen met de mond of de huid. Als er één of meerdere problemen worden ervaren op het gebied van sensorische functies, kan dit invloed hebben op het de kwaliteit van leven bij een persoon.<ref>K. Dictionaries Ltd. (2007-2014). Nederlands woordenboek. Geraadpleegd op 14 december 2015, van http://www.woorden.org/woord/sensorisch</ref>.
 
Sensorisch betekent ‘betrekking hebben op alle zintuigen’. Problemen op dit gebied kunnen zich uiten in slechtziendheid, slechthorendheid, problemen met reukvermogen en problemen met de mond of de huid. Als er één of meerdere problemen worden ervaren op het gebied van sensorische functies, kan dit invloed hebben op het de kwaliteit van leven bij een persoon<ref>K. Dictionaries Ltd. (2007-2014). Nederlands woordenboek. Geraadpleegd op 14 december 2015, van http://www.woorden.org/woord/sensorisch</ref>.
 
===Vragenlijsten===
De kwaliteit van leven binnen het fysieke domein wordt gemeten aan de hand van vragenlijsten, die de persoon zelf invult. Voorbeelden van meetinstrumenten zijn: de MVI-20, de GSQS, [[de GARS]] en de MPQ schaal.
 
''====MVI-20''====
De Multidimensionale Vermoeidheids Inventory (MVI-20) meet de mate van vermoeidheid. Dit kan gemeten worden door middel van een vragenlijst die uit 20 items bestaat. In de lijst zijn algemene vermoeidheid, fysieke vermoeidheid, verminderde activiteit, verminderde motivatie en mentale vermoeidheid opgenomen. De persoon kan op een schaal die loopt van ‘ja dat klopt tot nee dat klopt niet’ zelf aangeven in hoeverre men met een item eens is. Hierbij is ‘4’ de laagste score en ‘20’ de hoogste. Een score van 4 betekent het minst vermoeid en een score van 20 het meest vermoeid.<ref>Kok, G. Kok (2007). Hyperacusis – Een onderzoek naar het psychisch, fysiek en sociaal functioneren en de globale kwaliteit van leven van mensen die te veel horen. Groningen : Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid UMCG .</ref>.
 
De Multidimensionale Vermoeidheids Inventory (MVI-20) meet de mate van vermoeidheid. Dit kan gemeten worden door middel van een vragenlijst die uit 20 items bestaat. In de lijst zijn algemene vermoeidheid, fysieke vermoeidheid, verminderde activiteit, verminderde motivatie en mentale vermoeidheid opgenomen. De persoon kan op een schaal die loopt van ‘ja dat klopt tot nee dat klopt niet’ zelf aangeven in hoeverre men met een item eens is. Hierbij is ‘4’ de laagste score en ‘20’ de hoogste. Een score van 4 betekent het minst vermoeid en een score van 20 het meest vermoeid.<ref>Kok, G. (2007). Hyperacusis – Een onderzoek naar het psychisch, fysiek en sociaal functioneren en de globale kwaliteit van leven van mensen die te veel horen. Groningen : Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid UMCG .</ref>.
 
''GSQS''
 
====GSQS====
De Algemene versie van Slaap Kwaliteitsschaal (GSQS) wordt gebruikt om slaapproblemen te meten. Deze vragenlijst bestaat uit 14 items waarbij respondenten bij iedere item een 1(wel een slaapprobleem) of een 0( geen slaapprobleem) kunnen scoren. De eindscore geeft aan hoeveel slaapproblemen iemand ervaart met een maximum van 14 scores. Dit meetinstrument brengt de subjectieve kwaliteit van nachtrust in kaart.
 
''====MPQ schaal''====
 
De McGill Pain Questionnaire (MPQ) is het meest gebruikte instrument om de pijn die een persoon ervaart te meten. Deze vragenlijst bestaat uit vier onderdelen die door de patiënt zelf ingevuld kan worden.
Het eerste onderdeel bestaat uit 20 sub schalen. Iedere sub schaal bestaat uit 3 tot 4 pijnbeschrijvende woorden die zijn geordend naar oplopende intensiteit. Bij het invullen van de vragenlijst moet de patiënt het woord omcirkelen die de pijn op dat moment het beste weergeeft. Het doel van deze pijnwoordenlijst is om de aard en intensiteit van de pijn vast te stellen.<ref>B.J.P. Crul, B. v. (2005). Pijn Info . Houten: Bohn Stafleu van Loghum.</ref>.
 
Deze woorden hebben betrekking op een van de volgende drie dimensies:
* De evaluatieve dimensie heeft betrekking op de cognitieve beoordeling van de pijn, zoals ‘matig’ of ‘hinderlijk’.
 
De score bestaat uit een ‘Pain Rating Index’ (PRI). Ieder woord heeft een bepaalde waarde. Als de vragenlijst is ingevuld worden de waarden van de gekozen woorden bij elkaar opgeteld en komt er een score uit. Deze kan per dimensie berekend worden. Tevens kan het aantal gekozen woorden (number of words chosen, NWC) als score gebruikt worden. Het tweede onderdeel bevat vragen over de lokalisatie van de pijn. Het derde onderdeel bevat de visueel-analoge schaal (VAS) om de intensiteit van de pijn vast te stellen. Het vierde onderdeel bestaat uit vragen over het gebruik van pijnstillers en de invloed op de kwaliteit van leven. Deze vragenlijst kan zowel schriftelijk als mondeling afgenomen worden bij de patiënt. De Nederlandse versie van deze schaal is de MPQ-DLV schaal, ofwel MPQ- Dutch Language version.<ref>Van der Kloot, W. &. (2002). MPQ-DVL : Een standaard Nederlandstalige versie van de McGill Pain Questionnaire. Lisse : Lisse: Swets &Zeitlinger b.v.</ref>.
 
== Psychisch domein ==
== Kwaliteit van leven in Nederland ==
[[Bestand:figuur_groepje_kwaliteit_van_leven.jpg|400px|miniatuur|rechts|''figuur 1'' In de figuur hierboven is er in beeld gebracht wat de factoren zijn die de kwaliteit van leven in Nederland beïnvloeden.]]
In vergelijking tot de andere Europese landen, is de kwaliteit van leven van de Nederlandse bevolking relatief hoog,<ref>[https://web.archive.org/web/20141219185614/http://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2013/De_sociale_staat_van_Nederland_2013 Sociaal en Cultureel Planbureau: De sociale staat van Nederland 2013]</ref>, en zijn Nederlanders relatief tevreden met hun leven vergeleken met inwoners van andere landen.<ref>{{en}}{{es}}{{fr}}{{ru}}{{de}}{{pt}}[http://www.oecdbetterlifeindex.org/topics/life-satisfaction/ OECD Better life index: Life satisfaction]</ref>
De vier domeinen die invloed hebben op de kwaliteit van leven zijn: sociaal economische status, vergrijzing, gender en multimorbiditeit.