Holocaust Namenmonument: verschil tussen versies

378 bytes verwijderd ,  1 maand geleden
Het monument wordt op 19 september onthuld
(niet meer gepland, maar in opbouw)
(Het monument wordt op 19 september onthuld)
[[Bestand:Holocaust Namenmonument 2021.01.08.jpg|thumb|Werkzaamheden bij opbouw monument (januari 2021)]]
Het '''Holocaust Namenmonument''' is een in opbouw zijnd (gegevens januari 2021) oorlogsmonument aan de [[Weesperstraat]] in [[Amsterdam]], in de voormalige [[Jodenbuurt (Amsterdam)|Jodenbuurt]].<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://www.trouw.nl/gs-bfdd45d8|titel=Het Holocaust Namenmonument komt er, ondanks protest van de buurt|bezochtdatum=2019-07-09|auteur=Sybilla Claus|datum=2019-07-09|werk=Trouw|taal=nl}}</ref> Het ontwerp is gemaakt door [[Daniel Libeskind]]. Het wordtis het eerste nationale gedenkteken in Nederland waarop de namen van alle slachtoffers van de [[holocaust]] en de [[Zigeunervervolging|porajmos]] genoemd worden.<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.at5.nl/artikelen/195355/namenmonument-mag-er-komen-vergunningen-terecht-verleend|titel=Namenmonument mag er komen: vergunningen terecht verleend |bezochtdatum=2019-07-09 |werk=www.at5.nl|taal=nl}}</ref> Volgens de planning van januari 2021 is het monument in september 2021 gereed.<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/l/2366729|titel=Amsterdams Namenmonument Holocaust wordt in september geopend|bezochtdatum=2021-02-23|werk=nos.nl|taal=nl}}</ref>
 
== Ontwerp en symboliek ==
Het ontwerp van het monument, zoals dat in 2019 is gepland, bestaat uit muren waarop in bakstenen namen komen te staan. Het gaat om de namen van de mensen die vermoord zijn en die geen eigen graf hebben,<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://www.at5.nl/artikelen/195359/initiatiefnemer-namenmonument-opgelucht-die-102000-namen-komen-nu-weer-boven|titel=Initiatiefnemer Namenmonument opgelucht: 'Die 102.000 namen komen nu weer boven'|bezochtdatum=2019-07-09|werk=www.at5.nl|taal=nl}}</ref> 102.000 Joodse slachtoffers en 220 [[Sinti]] en [[Roma (volk)|Roma]], met hun geboortedatum en leeftijd bij overlijden.<ref name=":5">Persinformatie Namenmonument, geraadpleegd op 11 juli 2019, vanaf https://www.holocaustnamenmonument.nl</ref>
 
De muren wordenzijn geplaatst in de vorm van vier [[Hebreeuws schrift|Hebreeuwse letters]], '''לזכר''', die staan voor "in memoriam" of "ter herinnering".<ref name=":5" /><ref name=":3">{{Citeer web|url=https://www.trouw.nl/gs-ba58361bc|titel=Holocaustmonument stuit op ontevreden buurtbewoners|bezochtdatum=2019-07-09|auteur=Sybilla Claus|datum=2018-05-10|werk=Trouw|taal=nl}}</ref> Boven de muren komenzijn vier objecten van spiegelend roestvrij staal in de vorm van de letters, bedoeld om het ruisen van bomen te reflecteren.
 
Het monument wordtis 250 meter lang. De muren wordenzijn maximaal 2,43 m hoog., Dede stalen objecten zijn op het hoogste punt 6,6 meter hoog.<ref name=":4" />
 
De symboliek van bakstenen is dat dit materiaal alomtegenwoordig is in Nederland en in de andere steden van West-Europa. De combinatie baksteen met stalen letters legt een verbinding tussen het heden en het verleden van Amsterdam. Er komtis een smalle ruimte tussen de muren en de letters, als symbool voor de onderbreking in de geschiedenis en cultuur van het Nederlandse volk.<ref name=":5" /> In meer algemene zin hebben stenen een belangrijke symbolische waarde in de Joodse, [[Roma (volk)|Roma]] en [[Sinti]]-herinneringsculturen.<ref>{{Citeer nieuws|achternaam=Studio Roosegaarde|voornaam=|datum=16 januari 2020|titel=104.000 stenen lichten op in Rotterdam: Holocaustmonument LEVENSLICHT gepresenteerd|bezochtdatum=|taal=|url=https://www.studioroosegaarde.net/data/files/2020/01/392/160120-pr-levenslichtrotterdam-nl-1.pdf|formaat=Persbericht}}</ref> Dit speelde met name een rol in het ontwerp van [[Daan Roosegaarde#Levenslicht|Levenslicht]], een ander monument ter nagedachtenis aan Holocaustslachtoffers.<ref>{{Citeer nieuws|achternaam=Salm|voornaam=Harriet|datum=16 januari 2020|titel=Holocaustmonument van Daan Roosegaarde: een lichtgevende steen voor elk nazi-slachtoffer|uitgever=Trouw|bezochtdatum=|taal=|url=https://www.trouw.nl/nieuws/holocaustmonument-van-daan-roosegaarde-een-lichtgevende-steen-voor-elk-nazi-slachtoffer~b44b24ea/|formaat=Interview}}</ref> Het reciteren van namen van verloren geliefden ter herinnering is eveneens een belangrijk aspect in de Joodse cultuur.<ref>{{Citeer web|url=https://jck.nl/|titel="Namen van verloren geliefden spelen een belangrijke rol in de joodse herinneringscultuur"|bezochtdatum=10 september 2020|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=joods cultureel kwartier|taal=}}</ref><!--Specifieke bron binnen jck.nl kwijt en wordt nog gezocht--> Of deze feiten een rol gespeeld hebben in het ontwerp van het Holocaust Namenmonument is niet duidelijk, maar het gebruik van bakstenen en namenlijsten zijn in dat perspectief toepasselijk.
 
== Locatie ==
[[Bestand:Weesperplantsoen.jpg|miniatuur|Weesperplantsoen in 2019]]
Het monument komtstaat aan de westzijde van de Weesperstraat, tussen de [[Nieuwe Herengracht]] en de [[Nieuwe Keizersgracht (Amsterdam)|Nieuwe Keizersgracht]], direct achter [[Hermitage Amsterdam]]. Dit is de locatie van een huizenblok dat in de jaren 60 en 70 van de twintigste eeuw is afgebroken<ref name=":0" /> en waar een groot aantal Joden woonde die door het [[Nazi-Duitsland|naziregime]] zijn vermoord.<ref name=":2" /> Het staat plaatselijk bekend als Weesperplantsoen, een groenstrook langs de Weesperstraat tegenover de [[Weesperflat]]. In de groenstrook staat sinds de jaren 50 het [[Monument van Joodse Erkentelijkheid]], ook wel dankbaarheidsmonument geheten. Dit monument zalis verplaatst worden.
 
De gemeente Amsterdam hield lang een voorbehoud voor deze plaats. Het monument zou verrijzen boven de metrotunnel van de [[Oostlijn]]. Deze zalondervindt op zich weinig last ondervinden van de stalen [[paalfundering]] voor het monument; de gemeente zietzag echter problemen in de bereikbaarheid van [[dilatatievoeg]]en in de buis, mocht daar onderhoud of reparatiewerkzaamheden verricht moeten worden. In het uiterste geval zou het monument dan moeten verhuizen.<ref>[https://www.parool.nl/amsterdam/gemeente-behoudt-recht-afbreken-namenmonument-bij-schade-metrobuis~b28c16a2/ Het Parool, 25 mei 2019, Gemeente behoudt recht tot afbreken Namenmonument bij schade metrobuis].</ref>
 
== Financiering ==
Het plan voor het monument ontstond in 2006,<ref name=":0" /> initiatiefnemer was [[Jacques Grishaver]] van het [[Nederlands Auschwitz Comité|Auschwitz Comité]].<ref name=":1" /> In 2011 bleek de architect Daniel Libeskind bereid het monument te ontwerpen.<ref name=":0" /> Hij maakte een eerste ontwerp bestemd voor het [[Wertheimpark]], dat echter door de bewoners werd afgekeurd.<ref name=":3" /> Andere mogelijke locaties werden door een extern bureau onderzocht. In 2014 besloten burgemeester [[Eberhard van der Laan]] en de gemeenteraad van Amsterdam dat het monument gebouwd kon worden aan het Weesperplantsoen.<ref name=":3" /> In december 2017 werd de [[omgevingsvergunning]] voor de bouw afgegeven.
 
Een deel van de omwonenden van het toekomstige monument, vier bewonersorganisatie en zeven individuen, maakte bezwaar tegen de omgevingsvergunning voor het monument en de kap van 25 bomen.<ref name=":4">{{Citeer web|url=https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBAMS:2019:4805|titel=ECLI:NL:RBAMS:2019:4805, Rechtbank Amsterdam, AMS 19/139|bezochtdatum=2019-07-09|auteur=Rechtbank Amsterdam|datum=2019-07-09|werk=uitspraken.rechtspraak.nl|taal=nl}}</ref> Zij vreesden voor veel toeristen, met bijbehorende verkeersproblemen. Ook vonden ze het monument te groot en waren ze bang voor donkere plekken waardoor het er [[Sociale onveiligheid|sociaal onveilig]] zou worden.<ref name=":1" /> Tevens betwistten zij de rechtmatigheid van de gevolgde procedures.<ref name=":0" /> Op 9 juli 2019 deed de [[Rechtbank Amsterdam]] uitspraak in de bodemprocedure die door deze omwonenden was aangespannen.<ref name=":2" /> Alle bezwaren werden ongegrond verklaard.<ref>{{Citeer web|url=https://www.rechtspraak.nl/Paginas/Namenmonument-mag-worden-gebouwd.aspx|titel=Namenmonument mag worden gebouwd|bezochtdatum=2019-07-09|werk=www.rechtspraak.nl|taal=nl|dodeurl=ja}}</ref> Zo wordenwerden de gekapte bomen vervangen door acht volwassen exemplaren en wordenzijn elders nog meer bomen geplant ter compensatie.<ref>{{Citeer web |url=https://www.holocaustnamenmonument.nl/nl/holocaust-namenmonument/feiten-over-het-namenmonument/ |titel=Feiten over het Namenmonument |bezochtdatum=2019-07-11|werk=Holocaust Namenmonument Nederland}}</ref>
 
De omwonenden verwoordden tevens de vraag wat het punt is van nog een Holocaust namenmonument in dezelfde buurt waar het [[Joods Historisch Museum]] in de [[Hollandsche Schouwburg]] al een namenmonument gerealiseerd heeft. Anno 2015 werd opgeroepen tot een constructieve samenwerking tussen het Auschwitz Comité, het Joods Historisch Museum en de buurtbewoners om naar een gemeenschappelijke oplossing toe te werken: "Samen naar de toekomst en verzoend de doden herdenken, zou dat niet mooi zijn?"<ref>{{Citeer nieuws|achternaam=Catz|voornaam=Petra|datum=3 augustus 2015|titel='Waarom werken Auschwitz Comité en Joods Historisch Museum niet samen?'|uitgever=Het Parool|bezochtdatum=|taal=|url=https://www.parool.nl/nieuws/waarom-werken-auschwitz-comite-en-joods-historisch-museum-niet-samen~ba3ed7aa/|formaat=Opinie}}</ref>
18.106

bewerkingen