Vlieland: verschil tussen versies

592 bytes toegevoegd ,  1 maand geleden
(Schrier burgemeester van Vlieland.)
 
== Geschiedenis ==
De Waddeneilanden zijn zo rond 5.000 v.Chr. ontstaan. Er was toen nog sprake van zandruggen die slechts enkele meters boven het water uitstaken. Waarschijnlijk werd het zand vastgehouden door het [[biestarwegras]] waardoor deze konden uitgroeien tot [[duin]]en met daarachter [[kwelder]]s.
 
In de vroege middeleeuwen maakte Vlieland deel uit van het gewest [[Texla]]. Het noordelijke deel van [[Texel]], [[Eierland]], was ooit een deel van Vlieland en het gedeelte van het eiland dat bij [[eb]] droogviel reikte tot aan de plek waar nu de [[Afsluitdijk]] ligt. Door het ontstaan van het [[Eierlandse Gat]] werd Eierland van Vlieland gescheiden.
 
Het eiland lag op een strategische plaats aan de monding van het [[Vlie]], de vaarroute die de [[Noordzee]] met het [[Flevomeer]] verbond. Hierlangs voeren handelsschepen van o.a. de [[Hanze]] naar bijvoorbeeld [[Stavoren]] en [[Kampen (stad)|Kampen]]. Voor de kust van Vlieland wachtten de schepen dan op gunstige wind. Tot in de [[17e eeuw]] bleef het eiland profiteren als aanlegplaats. Een andere belangrijke inkomstenbron was de [[walvisvaart]].
 
Door verdere veranderingen in zeestromen is Vlieland aan de westzijde steeds verder geërodeerd. Vroeger was er naast Oost-Vlieland ''(Osteynde)'', de vroegste vermelding van het dorp stamt uit [[1245]], nog een tweede dorp, genaamd [[West-Vlieland]] ''(Westeynde)'',. vanDe ditlaatste dorphuizen van Westeynde werden in 1736 de laatste huizen ontruimd na tientallen jaren van overstromingen en pogingen tot wederopbouw. De [[Vliestroom]] veranderde waardoor [[Terschelling]] een gunstiger positie als aanlegplaats kreeg.
 
Bij Vlieland en [[Terschelling]] vond op 19 en 20 augustus [[1666]] de Ramp van 1666 of ''[[Holmes's Bonfire]]'' plaats: een Engelse aanval onder leiding van [[Robert Holmes (admiraal)|admiraal Robert Holmes]] leidde op 19 augustus op de rede van Vlieland tot de ondergang van de grootste koopvaardersvloot binnen de grenzen van de [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden|Republiek]] en de dag erop tot vernietiging van het dorp [[West-Terschelling]]. De Vlielander predikant [[Frans Esausz. den Heussen]] schreef er in 1667 een verslag over: ''Gedachtenisse van d’Engelsche Furie op de Vliestroom en der Schelling''.<ref>Van het geschrift zijn slechts twee exemplaren bewaard gebleven. Eén in de Bijzondere Collecties van de UB-UvA: [http://permalink.opc.uva.nl/item/001102111 catalogus-titel]{{Dode link|datum=december 2019 |bot=InternetArchiveBot }}. En één in de bibliotheek van de Universiteit Gent, dat is ontsloten in [https://books.google.nl/books?id=-IdJAAAAcAAJ Google books]. Het werk is in 2011 opnieuw uitgegeven en hertaald door Anne Doedens en Jan Houter: [http://www.worldcat.org/oclc/743074354 WorldCat entry].</ref>
 
In de [[19e eeuw]] was het eiland verarmd en veel eilanders en schippers vestigden zich op het vasteland. De Noordzeekust bleef eroderen en vanaf [[1854]] werden dammen[[strekdam]]men aangelegd langs de Noordzeekust, wat op de andere eilanden niet nodig was. Dit bleek een dure oplossing en in [[1921]] heeft de Nederlandse regering serieus overwogen om het eiland te ontruimen en langzaam in zee te laten verdwijnen. Een van de redenen om Vlieland te behouden was omdat het bescherming bood voor de Afsluitdijk. Begin twintigste eeuw werden de bossen op het eiland aangelegd. De bossen die er nu zijn horen dus niet bij de oorspronkelijke begroeiing. Tussen [[1900]] en [[1930]] werden aan de zuidwestkant de ''Kroon's polders'' aangelegd om te voorkomen dat de zee het eiland aan die kant verder aan zou vreten en het eiland in tweeën zou splitsen.
 
In de [[Tweede Wereldoorlog]] was Vlieland onderdeel van de Duitse [[Atlantikwall]]. De Duitsers bouwden twee batterijen luchtafweergeschut en legerden meer militairen op het eiland dan er inwoners waren. Tot 1942 hoorde Vlieland bij de provincie [[Noord-Holland]], net als [[Terschelling]]. Het [[Posthuis van Vlieland|Posthuis]] op het westelijk gedeelte van het [[eiland]] herinnert daar nog aan; de post kwam sinds 1677 via [[Texel]] naar Vlieland en ging dan door naar Terschelling. De Duitsers veranderden dit en deelden het eiland in bij Friesland.<ref>[https://web.archive.org/web/20151224052746/http://www.frieslandzoalshetwas.nl/?q=1&aflnr=62&artid=1 Friesland zoals het was, September 1942], [[Tresoar]].</ref> Na de oorlog is deze wijziging van de provinciegrens niet teruggedraaid.
9.733

bewerkingen