Erosie: verschil tussen versies

154 bytes toegevoegd ,  27 dagen geleden
onderwerpen bij elkaar geplaatst, lemma links toegevoegd
k (Wijzigingen door 2A02:A213:2E80:C200:71E9:205:1F45:B467 (Overleg) hersteld tot de laatste versie door Arjuno3)
Label: Terugdraaiing
(onderwerpen bij elkaar geplaatst, lemma links toegevoegd)
{{Zie artikel|Zie voor de erosie van tanden het artikel [[tanderosie]].}}
[[Bestand:Erosie.JPG|thumb|Erosie]]
'''Erosie''' is het proces van slijtage van een vast oppervlak waarbij materiaal wordt verplaatst of geheel verdwijnt. Op [[Aarde (planeet)|Aarde]] gebeurt erosie vooral door de werking van [[wind (meteorologie)|wind]], stromend [[water]], [[IJs (water)|ijs]], maar ook ongewonere vormen van erosie zijn mogelijk als gevolg van [[vulkanisme]] en [[Inslagproces (aardwetenschappen)|inslagen]]. Erosie is een fenomeen met een natuurlijke oorzaak. Menselijke activiteiten kunnen het erosieproces versterken, bijvoorbeeld door het kappen van bossen en het kaal houden van de bodem door [[Ploeg (werktuig)|ploegen]].
 
Erosie is een fenomeen met een natuurlijke oorzaak. Menselijke activiteiten kunnen het erosieproces versterken, bijvoorbeeld door het kappen van bossen en het kaal houden van de bodem door ploegen. Erosie moet niet verward worden met [[verwering]]. Het verschil tussen erosie en verwering is dat bij erosie de grond verplaatst wordt, terwijl bij verwering de grond wel in stukjes breekt (''mechanische verwering'') of chemisch verandert (''chemische verwering'') maar op dezelfde plaats blijft. Wel is het zo dat verweerde grond vaak makkelijker erodeert.
 
== Watererosie ==
 
[[Verticale rivierwerking]] is het proces van erosie en [[sedimentatie]].
 
== Winderosie ==
[[FileBestand:Aeolian deposition near Addeha.jpg|thumb|left|Eolische afzetting (duinvorming) in Addeha, [[Tigray]], [[Ethiopië]]]]
[[Bestand:Taiwan - Yehliu.jpg|thumb|Erosie door water en wind bij [[Yehliu]] in [[Taiwan]]]]
Winderosie van de bodem vindt plaats als gevolg van de kracht van de wind, waarbij bodemdeeltjes door de wind worden meegenomen. Wanneer de toplaag van de bodem al verdwenen is, wordt de bodem gevoeliger voor verstuiving, waardoor een landschap kwetsbaarder wordt voor winderosie. Een door winderosie beïnvloed landschap, zoals een [[zandverstuiving]], kan erg dynamisch zijn. In Nederland vindt de meeste winderosie plaats aan de kust (vorming van duinen[[duin]]en), in droogtegevoelige [[Veen (grondsoort)|veenbodems]] in de Veenkoloniën en in zandverstuivingen op de Veluwe, Noord-Brabant en Drenthe. [[Löss]]afzettingen vormen een voorbeeld van door wind getransporteerde en weer afgezette bodems en horen tot de [[Eolisch proces|eolisch afzettingen]]. Lössafzettingen komen voor door een groot deel van Europa en de [[Volksrepubliek China]]. Zelf zijn ze weer gevoelig voor verschillende vormen van erosie.
 
De combinatie van wind- en watererosie komt ook voor, met name langs de zeekusten.
 
== Ploegerosie ==
 
Om de ploegerosie tegen te gaan ploegen de meeste boeren tegenwoordig niet meer dwars op de [[isohypse|hoogtelijn]]en maar evenwijdig eraan. Als dwars op de hoogtelijnen wordt geploegd kan het water gemakkelijk naar beneden stromen, waardoor de grond makkelijk weg kan spoelen. Wordt evenwijdig aan de hoogtelijnen geploegd, dan kan het water veel minder makkelijk naar beneden stromen en blijft erosie beperkt.
 
[[File:Aeolian deposition near Addeha.jpg|thumb|left|Eolische afzetting (duinvorming) in Addeha, [[Tigray]], [[Ethiopië]]]]
== Winderosie ==
[[Bestand:Taiwan - Yehliu.jpg|thumb|Erosie door water en wind bij [[Yehliu]] in [[Taiwan]]]]
Winderosie van de bodem vindt plaats als gevolg van de kracht van de wind, waarbij bodemdeeltjes door de wind worden meegenomen. Wanneer de toplaag van de bodem al verdwenen is, wordt de bodem gevoeliger voor verstuiving, waardoor een landschap kwetsbaarder wordt voor winderosie. Een door winderosie beïnvloed landschap, zoals een [[zandverstuiving]], kan erg dynamisch zijn. In Nederland vindt de meeste winderosie plaats aan de kust (vorming van duinen), in droogtegevoelige veenbodems in de Veenkoloniën en in zandverstuivingen op de Veluwe, Noord-Brabant en Drenthe. [[Löss]]afzettingen vormen een voorbeeld van door wind getransporteerde en weer afgezette bodems en horen tot de [[Eolisch proces|eolisch afzettingen]]. Lössafzettingen komen voor door een groot deel van Europa en China. Zelf zijn ze weer gevoelig voor verschillende vormen van erosie.
 
== Beheersmaatregelen ==
 
Wanneer op hellingen landbouw bedreven wordt, dan zijn de volgende beheersmaatregelen mogelijk:
* ploegen volgens de hoogtelijnen, -dit zorgtveroorzaakt wel voor een hoger sproeistofverbruik wegens de gewijzigde druk op de linker of rechterkant van de sproei-installatie.
* voorkomen dat de bodem na het oogsten kaal blijft, zeker in de winter en tijdens de regenseizoenen. Dit kan door het gebruik van [[groenbemesting]] (bijvoorbeeld [[gele mosterd]] of [[lupine]]) en het laten staan van gewasresten.
* het bouwen van terrassen en dammetjes langs de hoogtelijnen om de grond en water vast te houden (bijvoorbeeld zoals bij [[Sawa (rijstveld)|''sawahs'']]).
23.142

bewerkingen