Gebruiker:Gyte75/Kladblok: verschil tussen versies

3.661 bytes verwijderd ,  1 maand geleden
==Verloop van de gebeurtenissen==
[[Bestand:Court_of_Independence_-_1926.png|miniatuur|Ziya Hurşit, Gürcü Yusuf, and Laz İsmail op de rechtbank in [[Izmir]], 1926]]
===Achtergrond===
De redenen achter de moordpoging moeten gezocht worden in de concurrentie. Tijdens de [[Turkse Onafhankelijkheidsoorlog]] was niet iedereen in het Turks verzet het ermee eens, dat Atatürk de leiding had genomen over hen en later bij de stichting van Turkije de president werd. Een andere reden was, dat de latere seculaire hervormingen van Atatürk bij zijn presidentschap veel weerstand opriepen bij de meer islamitisch georiënteerde parlementsleden en bestuursfunctionarissen. Zij richtten op 17 november 1924 de [[Progressieve Republikeinse Partij]] (''Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası''; TCF) op met als grondleggers [[Kâzım Karabekir]], [[Adnan Adıvar]], [[Ali Fuat Cebesoy]], [[Rauf Bey|Rauf Orbay]] en [[Refet Bele]]. Veel van de kopstukken van de partij hadden als generaals meegevochten in de Turkse onafhankelijkheidsoorlog. De partij was voor een liberale economie, maar al gauw werd de partij beschuldigd een islamitische agenda te voeren. Atatürk liet de partij definitief sluiten op 5 juni 1925.
 
===Geplande aanslag===
De aanslag was gepland om plaats te vinden in het [[Kemeraltı]] district İzmir op een kruispunt waar Atatürks auto zou vertragen. Op dat moment zou [[Ziya Hurşit]] geweerschoten lossen vanaf het Gaffarzâde hotel, terwijl [[Gürcü Yusuf]] en [[Laz İsmail]] bommen op de auto zouden gooien vanuit de kapperszaak onder hotel. Vervolgens zouden de drie ontsnappen met [[Çopur Hilmi]] en [[Giritli Şevki]], die in een auto in een zijstraat op hen zouden wachten. Vervolgens zouden ze dan met hulp van de motorboot van Giritli Şevki vluchten naar het naburige Griekse eiland [[Chios (eiland)|Chios]].
 
Het plot werd op het allerlaatste moment onthuld door de gouverneur van İzmir [[Kâzım Dirik|Kâzım bey]], die een dag voor de geplande moordaanslag een telegram stuurde naar aan Atatürk, die zich op dat moment vanwege zijn stedenbezoek in de stad [[Balıkesir (stad)|Balıkesir]] bevond en de volgende dag volgens plan naar İzmir zou afreizen. In het betreffende telegram beschreef Kâzım bey hoe hij achter de plannen van de moordenaars was gekomen. De dag ervoor kreeg hij nieuws van zijn vriend [[Sarı Efe Edip Bey]], waarmee hij samen in de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog had gevochten, om 's avonds ergens heen te gaan om een ontmoeting te hebben met een officier genaamd Hilmi en Ziya Hurşit. Bij die ontmoeting werd hem gevraagd om mee te werken aan het moordcomplot. Kâzım bey deed toen alsof hij zou meewerken, waarna hij nadere informatie verkreeg over hun plannen en de betrokken mensen in het complot. Na afloop van de ontmoeting besloot Kâzım bey de volgende dag Atatürk rechtstreeks in te lichten in plaats van de politie te verwittigen, omdat hij niet zeker was of dat leden van de İzmirse politie ook in het complot zaten.
 
===Berechting===
De verdachten werden gearresteerd en een hoorzitting begon door een onafhankelijkstribunaal om ze te berechten. Bij de hoorzitting, eerst gehouden in İzmir en later in Ankara, bleek dat er een grotere oppositiegroep achter de aanslag zat. Een aantal leden van de opgeheven [[Progressieve Republikeinse Partij]], een aantal oude leden van het [[Comité voor Eenheid en Vooruitgang]] en de [[Karakol (organisatie)|Karakol-beweging]] werden verdacht. Meerdere personen werden gearresteerd en voorgeleid bij de hoorzitting. Van de 130 ondervraagde personen kregen er 19 de doodstraf, 7 werden verbannen, 2 kregen gevangenisstraf en 34 werden vrijgelaten.
 
==Karakol==
[[Bestand]]
4.571

bewerkingen