George Gershwin: verschil tussen versies

61 bytes toegevoegd ,  1 maand geleden
k (links aangebracht, foto's uit PD met onderschrift en ailnea's)
}}
 
'''George Gershwin''', geboren als ''Jacob Gershowitz'' ([[Brooklyn (New York)|Brooklyn]], [[New York (stad)|New York]], [[26 september]] [[1898]] – [[Hollywood]], [[11 juli]] [[1937]]) was een [[AmerikaVerenigde Staten|Amerikaans]] [[componist]], [[pianist]] en [[dirigent]]. Hij wordt algemeen als een van de allergrootste componisten van Amerikaanse bodem beschouwd.
 
== Belang ==
 
==Levensloop==
De vader van Gershwin, Morris, heette eigenlijk Gershovitz en was een [[Rusland|Russische]] [[Immigratie|immigrant]] uit [[St. Sint-Petersburg|St.-Petersburg]] die in [[1890]] naar New York emigreerde om daar een nieuw bestaan op te bouwen. Toen vader Gershwin -rond 1894 veranderde hij zijn achternaam in Gershvin en George op zijn beurt in 1920 in Gershwin- een piano aanschafte voor [[Ira Gershwin|Ira]], was het George die niet achter het instrument weg was te slaan.
 
Afgezien van de piano was het enige contact dat Gershwin met muziek had de liedjes op straat en de platte theaterdeuntjes. Contact met een ‘ander’ soort muziek, de ''Humoreske'' van [[Antonín Dvořák]], kreeg hij van zijn vriendje Max Rosenzweig (Max Rosen). Op 12-jarige leeftijd kreeg Gershwin pianoles van de operette componist Charles Hambitzer. Tussen 1919 en 1921 gevolgd door [[Harmonieleer|harmonie]]- en compositielessen van de [[Hongarije|Hongaarse]] violist en dirigent Edward Kilenyi. Op de piano maakte Gershwin heel snel enorme vorderingen.
De opera voltooide Gershwin op [[2 september]] [[1935]]. Elf maanden nam het componeren in beslag en negen maanden het instrumenteren. Gershwin liet niets aan het toeval over, hij beschouwde het werk als zijn beste werk tot dan toe. Tot grote teleurstelling van Gershwin werd het echter niet zo’n geweldig succes. De mensen die gekomen waren voor de zoveelste ‘Gershwin [[musical]]’ kregen een te ambitieuze productie voorgeschoteld en de mensen die een serieus traditionele opera hadden verwacht, werden geconfronteerd met een Broadway-achtig spektakelstuk. Gebleken is echter dat Porgy and Bess de sterkste opera van de jaren 30 is en een van de belangrijkste opera’s van de 20ste eeuw is. Al zijn ontmoetingen met collegae componisten gedurende de diverse reizen die Gershwin ondernam in de jaren 20 en 30 hebben bijgedragen aan het hoge muzikale niveau van ''Porgy and Bess''.<ref>Willemze, Theo, ''Componistenlexicon''. (blz. 166-168) Het Spectrum, Utrecht, 1981. ISBN 90-274-8975-0</ref>
 
De [[première]] was in het Colonial Theatre te Boston, daarna vertrok de hele cast naar het Alvin Theatre in New York en volgden steden als [[Detroit (Michigan)|Detroit]], [[Pittsburgh]] en [[Chicago]]. De voorstellingen in [[Washington D.C.|Washington]] veroorzaakten een complete sociale ‘revolutie’ in de Amerikaanse theater geschiedenis; voor het eerst werden er zwarte mensen toegelaten tot de voorstellingen in het National Theatre. De rassenvooroordelen werden (even) overboord gegooid. Zwarte en witte mensen zaten naast elkaar te kijken en te luisteren naar hetzelfde stuk. Pas na de dood van Gershwin werd ''Porgy and Bess'' een groot succes. Veel liederen uit de opera zijn [[Evergreen (lied)|evergreens]] geworden, er zijn verschillende [[CD|cd]] uitgaves verschenen waaronder een heel interessante van [[Nikolaus Harnoncourt|Nicolaus Harnoncourt,]] de pionier van de “[[authentieke uitvoeringspraktijk]]” van [[Oude Muziek|oude muziek]], en een [[Porgy and Bess (film)|verfilming]] uit 1959 van producent [[Samuel Goldwyn]] met o.a. [[Sidney Poitier]] en [[Sammy Davis jr.|Sammy Davis Jr]]. in de hoofdrollen. In 1972 toen de rechten van Samuel Goldwyn verlopen waren, plaatste Ira en zijn vrouw Leonore de film op de [[index]]. Ze vonden het een slechte ‘hollywoodversie’ van het stuk. De film mag niet meer vertoond worden en elke kopie die nog gevonden wordt, moet direct vernietigd worden.<ref>Pollack, Howard, ''George Gershwin, His Life and Work'', 2006. The Regents of the University of California, Los Angeles. ISBN 978-0-520-24864-9</ref> Feit is dat Goldwyn van de [[Opera (muziek)|opera]] een [[musical]] heeft gemaakt; alle dialogen worden gesproken, alleen de liederen worden gezongen.
 
In 1936 verhuisde Gershwin, samen met Ira, naar [[Beverly Hills]] omdat hij van [[RKO Pictures|RKO]] opdracht kreeg een paar filmmusicals te maken: ''[[Shall We Dance (1937)|Shall We Dance]]'' en ''[[A Damsel in Distress]]''. Hij werd in Beverly Hills buurman van [[Arnold Schönberg]] met wie hij een heel vriendschappelijke band onderhield. Ze kwamen bij elkaar over de vloer, tennisten vaak en kletsten met wederzijds respect over muziek.
Gershwin heeft zich echter nooit thuis gevoeld in Hollywood. Vanaf de eerste dag dat hij er woonde, verlangde hij weer terug naar New York, hij was een geboren en getogen Brooklynner.<ref>Ewen, David, ''A journey to greatness'', (vert. Norbert Loeser), Uitgeverij J.H.Gottmer, Bloemendaal. 1958</ref>
 
Het laatste orkestwerk, de [[Ouverture (muziekstuk)|ouvertures]] en instrumentale entre’acts van de filmmusicals niet meegeteld, dat Gershwin schreef was de Suite Porgy and Bess, in 1958 door Ira omgedoopt tot ''[[Catfish Row]]'' en als zodanig bekend gebleven.
 
De dag voor zijn dood werd Gershwin benoemd tot lid van de Academia Sancta Caecilia te [[Rome (stad)|Rome]].
 
== Betekenis ==
Gershwin kan in veel opzichten vegeleken worden met componisten als [[Jacques Offenbach]], [[Johann Strauss jr.|Johann Strauss Jr.]] en [[Georges Bizet]]. Ze componeerden allen hoogstaande amusementsmuziek, kenmerkend voor hun tijd, en speelden hun hoogste troef uit op het gebied van de opera. Wat ''[[Les contes d'Hoffmann|Les Contes d’ Hoffmann]]'' voor Offenbach is geworden, ''[[Die Fledermaus]]'' voor Strauss en ''[[Carmen (opera)|Carmen]]'' voor Bizet, is ''[[Porgy and Bess]]'' geworden voor Gershwin.<ref>Corbet, A., ''Algemene Muziek Encyclopedie'', deel 3, Unieboek, Bussem, 1980. ISBN 90 228 49333</ref> Met dien verstande echter dat ''Carmen'' Bizets 24e (avondvullende) opera is, en ''Porgy and Bess'' Gershwins 1e (avondvullende) opera. Gershwin heeft echter nog meer gedaan dan dat. Hij is door zijn onmiskenbare stijl een bron van inspiratie geweest voor componisten als Stravinsky, Ravel en [[Arthur Honegger|Honegger]] en een hele [[Generatie (genealogie)|generatie]] van jonge Amerikaanse componisten met als meest getalenteerde [[Leonard Bernstein]], net als Gershwin pianist, componist en dirigent. Gershwin was melodisch en ritmisch uiterst begaafd en was een formidabel pianist, maar leerde pas laat instrumenteren en de fijne kneepjes van het vak, zoals bijvoorbeeld moduleren, door de Amerikaans-Russische componist en [[Muziektheorie|muzietheoreticus]] Joseph Schillinger (1895-1943) die sinds 1929 in de [[USA|VS]] woonde. Gershwins meesterschap was op het eind van zijn –korte- leven echer volkomen.<ref>Corbet, A., ''Algemene Muziek Encyclopedie'', deel 3, Unieboek, Bussem, 1980. ISBN 90 228 49333</ref> In ''An American in Paris'' toont hij zich al een meester instrumentator. Het stuk werd wel eens voor de grap aangeduid met “L’après midi d’un faune américain”. Zijn ''Concerto in F'' wordt door velen beschouwd als de meest geslaagde en meest natuurlijke synthese van jazzelementen en symfonische elementen.
 
== Persoonlijk leven ==
131.973

bewerkingen