Grote Oosterse Kwestie: verschil tussen versies

173 bytes toegevoegd ,  2 maanden geleden
geen bewerkingssamenvatting
k
De '''Grote Oosterse Kwestie''', ook kortweg '''oosterse kwestie'''<!--met kleine letters--> of '''oosters vraagstuk''' genoemd, was eerst het vraagstuk hoe nationalistische bewegingen van verschillende christelijke volkeren in het [[Ottomaanse rijk]] en de imperialistische ambities van grote Europese mogendheden bevredigd konden worden zonder het Ottomaanse rijk geheel te vernietigen en later, toen het Ottomaanse rijk toch niet meer te redden viel en spoedig de geest zou begeven, hoe het Ottomaanse rijk zo opgedeeld kon worden, zonder dat het machtsevenwicht tussen verschillende Europese mogendheden verstoord zou raken, want dit zou het risico vormen van het ontstaan een allesomvattende oorlog tussen de Europese mogendheden.<ref name="zurcher">[[Erik-Jan Zürcher]], ''Een geschiedenis van het moderne Turkije'', 2014, Amsterdam University Press, ISBN 978-9089647429</ref> De kwestie vormde vooral een twistappel tussen [[Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland|Groot-Brittannië]] en [[Keizerrijk Rusland|Rusland]], maar ook [[Frankrijk]], [[Duitse Keizerrijk|Duitsland]], [[Oostenrijk-Hongarije]] en de [[Balkan (schiereiland)|Balkanstaten]] raakten erbij betrokken. Ook voor de [[Zionisme|zionisten]] was de kwestie van groot belang.
 
== Het ontstaan van de Grote Oosterse Kwestie ==
[[Afbeelding:OttomanEmpireIn1683.png|thumb|right|400px|Het Ottomaanse Rijk op haar hoogtepunt in 1683]]
In 1529 en 1683 hadden de Turken op het hoogtepunt van hun macht Wenen belegerd. Sindsdien ging het bergafwaarts met het Osmaanse Rijk, hoewel dit in de 17e en 18e eeuw naar de buitenwereld nog niet bleek. Maar het Rijk bleek snel economisch steeds afhankelijker van het westen te worden (de handelsbalans met Westerse staten was sterk negatief), en het Rijk kon deze staten ook militair niet meer bijbenen. Rusland drong steeds verder naar het zuiden op ([[Russisch-Turkse Oorlog (1768-1774)|5e]] en [[Russisch-Turkse Oorlog (1787-1792)|6e Russisch-Turkse oorlogen]]). In 1799 bezette [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] het Osmaanse Egypte. Om hem te verjagen moesten de Turken een andere Westerse mogendheid om hulp vragen: Engeland. Het was de meeste Westerse politici en diplomaten nu wel duidelijk dat [[Zieke man van Europa|de dagen van het Osmaanse Rijk geteld waren]], en men werd begerig naar stukken Osmaans gebied of concessies. Bijkomend was het ook nog een enorme impuls voor de christelijke onderdanen van het Rijk toen het revolutionaire Frankrijk Dalmatië verwierf en dus een buurman werd van de onderworpen christelijke gebieden.
 
Rusland drong steeds verder naar het zuiden op ([[Russisch-Turkse Oorlog (1768-1774)|5e]] en [[Russisch-Turkse Oorlog (1787-1792)|6e Russisch-Turkse oorlogen]]). In 1799 bezette [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] het Osmaanse Egypte. Om hem te verjagen moesten de Turken een andere Westerse mogendheid om hulp vragen: Engeland. Het was de meeste Westerse politici en diplomaten nu wel duidelijk dat [[Zieke man van Europa|de dagen van het Osmaanse Rijk geteld waren]], en men werd begerig naar stukken Osmaans gebied of concessies. Bijkomend was het ook nog een enorme impuls voor de christelijke onderdanen van het Rijk toen het revolutionaire Frankrijk Dalmatië verwierf en dus een buurman werd van de onderworpen christelijke gebieden.
 
De naam Oosterse kwestie werd voor het eerst gebruikt in het diplomatieke discours ten tijde van [[Congres van Verona]] in 1822.<ref name="zurcher" />
 
== 19e eeuw ==
In de jaren 1815-1830 verwierven [[Servië]] en [[Griekenland]] de onafhankelijkheid. Dit vond met de steun van Engeland, Frankrijk en Rusland plaats, die ieder hun eigen redenen hadden om de Grieken te steunen. Deze landen begonnen elkaar na verloop van tijd echter meer en meer te wantrouwen.
 
Frankrijk had het gemunt op de "capitulaties[[capitulatie]]s": speciale rechten in Libanon die de Fransen als beschermers van de christenen al eeuwenlang hadden en die Frankrijk nu trachtte te versterken om invloed te winnen.
 
Engeland wilde graag zijn route naar Indië en het Oosten beschermen, en verwierf hiervoor o.a. Aden. Met het graven van het [[Suezkanaal]] werd Egypte steeds belangrijker. Hier kwamen de Engelsen tegenover de Fransen te staan, waarna de laatsten bakzeil moesten halen. De Engelsen beschermden daarnaast hun bankwezen, dat grote bedragen in het Osmaanse Rijk had uitstaan.
4.574

bewerkingen