Drie Steden (muntslag): verschil tussen versies

33 bytes verwijderd ,  1 maand geleden
k
clean up en/of Typo fixing, replaced: {{Citeer tijdschrift|achternaam=Cost Jordens|voornaam=W.H.|medeauteurs=|taal=Nederlands| → {{Citeer tijdschrift|achternaam=Cost Jordens|voornaam=W.H.|medeauteurs=|taal=Ne|, met AWB
(Laat 15e eeuwse samenwerking muntverbond toegevoegd, 2 afbeeldingen toegevoegd)
k (clean up en/of Typo fixing, replaced: {{Citeer tijdschrift|achternaam=Cost Jordens|voornaam=W.H.|medeauteurs=|taal=Nederlands| → {{Citeer tijdschrift|achternaam=Cost Jordens|voornaam=W.H.|medeauteurs=|taal=Ne|, met AWB)
 
[[Bestand:Halve Stichtse Stuiver of 'butken', zilver, geslagen te Deventer in 1488 (Driestedenmuntslag Deventer, Kampen en Zwolle).jpg|miniatuur|250x250px|[[Botje (munt)|Halve Stichtse Stuiver of 'butken']], zilver, geslagen te Deventer in 1488 (Driestedenmuntslag Deventer, Kampen, Groningen en Zwolle tijdens de eerste periode van samenwerking eind 15e eeuw).]]
[[File: karolusdaalder_driesteden_1554.jpg|250x250px|thumb|Een zilveren karolusdaalder van de Drie Steden Deventer, Kampen en Zwolle uit 1554, muntplaats Deventer. De voorzijde toont het portret van [[keizer Karel V]]. Op de keerzijde zijn de stadswapens van de Drie Steden afgebeeld.]]
De drie [[IJsselsteden]] [[Deventer]], [[Kampen (stad)|Kampen]] en [[Zwolle]] hebben van 1538 tot 1588 een gemeenschappelijke [[munthuis|muntslag]] uitgeoefend, die bekend geworden is onder de naam '''Driestedenmuntslag''' (<small>MONETA NOVA TRIVM CIVITATVM IMPERIALIVM</small>).
 
Van het muntverbond “Drie"Drie Steden”Steden" was voor het eerst sprake in de late [[15e eeuw]]. Zo sloten Deventer en Kampen in 1479 met de stad [[Groningen (stad)|Groningen]], en in 1488 uitgebreid met Zwolle (dat zojuist [[muntrecht]] had gekregen), conventies om ieder voor zich munten te slaan van gelijke waarde en overeenkomstig uiterlijk. Dat was hard nodig omdat overal in de Lage Landen de [[muntontwaarding]] toesloeg, wat het [[betalingsverkeer]] ernstig bemoeilijkte.<ref>{{Citeer tijdschrift|achternaam=Cost Jordens|voornaam=W.H.|medeauteurs=|taal=Nederlandsnl|url=|titel=Bijdragen tot de geschiedenis der Deventer munt|jaargang=1854|tijdschrift=De Overijsselsche Almanak voor Oudheid en Letteren|datum=1854|pagina's=30}}</ref> In 1534 besloten de drie [[Heerlijkheid Overijssel|Overijsselse]] Rijkssteden Deventer, Kampen en Zwolle opnieuw te komen tot een gezamenlijke muntslag. De samenwerking was een economisch succes maar bleek politiek tot de nodige problemen te leiden.
 
Alle drie de steden waren [[Hanzestad|Hanzesteden]] en [[Vrije rijksstad|vrije keizerlijke Rijkssteden]]. Ook hadden de drie steden ieder voor zich al het keizerlijk [[muntrecht]], Deventer zelfs al vanaf de 10e eeuw. Ondanks verwoede tegenstand van [[landsheer|landsheren]] en door oorlogshandelingen heen hebben deze steden hun gezamenlijke muntslag een halve eeuw lang kunnen volhouden. Op deze manier vormden zij gezamenlijk een blok tegen de [[Habsburgse Nederlanden|Habsburgs-Bourgondische]] centrale regering te [[Brussel (stad)|Brussel]] die probeerde om de IJsselsteden het munten te verbieden. Door middel van protesten, verboden en [[plakkaat|plakkaten]] heeft de [[landvoogd|landvoogdes]]es te Brussel zich keer op keer verzet tegen de Driestedenmunt. Telkens wisten de steden hier onderuit te komen door zich te beroepen op hun keizerlijke muntrecht en [[privilege (recht)|privileges]], door eindeloze onderhandelingen, uitstel of een beroep op het niet voldoende geïnformeerd zijn.
[[Bestand:Een goudgulden van de Drie Steden Deventer, Kampen en Zwolle, geslagen te Deventer in 1546.jpg|miniatuur|250x250px|Een [[goudgulden]] van de Drie Steden Deventer, Kampen en Zwolle, geslagen te Deventer in 1546.]]
De drie steden richtten zich vanwege economische redenen qua muntrecht eerder op het naburige [[Heilige Roomse Rijk|Duitse Keizerrijk]] dan op het [[Spaanse Rijk|Spaans-Bourgondische Rijk]] waar zij staatkundig deel van uitmaakten. Dit verplichtte de steden echter zich te houden aan de voorschriften van de Rijksdagen van het Duitse Rijk (RMO, de [[Reichsmünzordnung]]), welke men ook daadwerkelijk poogde na te komen omdat de steden graag wilden dat hun munten in het Duitse Rijk werden geaccepteerd.
Er werd zowel [[goud]] als [[zilver]] aangemunt. De munten werden geslagen op naam van Duitse keizers als [[keizer Karel V|Karel V]], [[Keizer Maximiliaan II|Maximiliaan II]] of [[Keizer Rudolf II|Rudolf II]].
 
De eerste [[Daalder|Daalders]]s vertoonden in 1538 afbeeldingen van hun respectievelijke [[Beschermheilige|stadsheilige]]n (St. [[Lebuïnus]] voor Deventer, [[Nicolaas van Myra|St. Nicolaas]] voor Kampen en [[Michaël (aartsengel)|Aartsengel Michael]] voor Zwolle), van 1546-1555 het portret van Karel V en later de Duitse Rijksadelaar. De werkelijke landsheer [[Filips II van Spanje|koning Filips II]] werd volkomen genegeerd.
 
== Muntplaats ==
Van [[1534]] tot [[1583]] werd uitsluitend te Deventer gemunt, maar vanwege [[Tachtigjarige Oorlog|oorlogshandelingen]] werd in 1583 het [[munthuis]] van Deventer naar Kampen verplaatst. Na verovering van Deventer door de Spanjaarden in [[1587]] kwam in [[1588]] aan de samenwerking een einde en openden de steden enige jaren later ieder voor zich een eigen munthuis.
 
== Wapenschilden ==