Patiëns: verschil tussen versies

169 bytes toegevoegd ,  1 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
'''Patiëns''' is in de [[taalkunde]] de benaming voor een [[thematische relatie]] die uitdrukt dat het betreffende [[zinsdeel]] de door middel van het [[werkwoord]] beschreven handeling ondergaat. DeHet patiëns onderscheidt zich van het [[thema (taalkunde)|thema]] doordat hij niet alleen de handeling ondergaat maar hierbij ook nog aan een bepaalde verandering (bijvoorbeeld in vorm of structuur) onderhevig is. Een zin met een patiëns bevat gewoonlijk ook een [[agens (taalkunde)|agens]]. Een voorbeeld is de zin
 
* Jan eet een appel.
 
In deze zin is ''Jan'' dehet agens en ''een appel'' dehet patiëns.
 
In sommige talen zoals het [[Japans]] wordt de functie van patiëns gemarkeerd door middel van aparte [[suffix]]en, bijvoorbeeld het suffix  |o| (in het [[Hiragana]] geschreven als  を).
 
DeHet patiëns wordt heel vaak op één lijn getrokken met het [[lijdend voorwerp]], waar het slechts gedeeltelijk -in een bedrijvende zin- mee overeenkomt. Bij het lijdend voorwerp ligt de nadruk meer op de relatie met andere zinsdelen zoals het [[onderwerp (zinsdeel)|onderwerp]] , terwijl bij dehet patiëns de relatie met het werkwoord centraal staat. In de 2twee zinnen
 
*De hond bijt de man (in de bedrijvende vorm)
*De man wordt door de hond gebeten (in de lijdende vorm)
 
is ''de man'' in beide gevallen dehet patiëns. Alleen in de eerste zin is ''de man'' echter ook het lijdend voorwerp. In de tweede zin is ''de man'' het onderwerp en ''de hond'' het [[handelend voorwerp]].
 
In de onpersoonlijke lijdende vorm kan het handelend voorwerp (dehet agens) ontbreken:
 
*Er worden veel appelen gegeten.
 
"Veel appelen" is het patiëns, maar wie de appelen verorbert, vermeldt de zin niet.
 
== Zie ook ==
26.080

bewerkingen