Kanne: verschil tussen versies

1.593 bytes toegevoegd ,  2 maanden geleden
redactie + aanvullingen; afbeeldingen vervangen/toegevoegd; bronsjabloon
(redactie + aanvullingen; afbeeldingen vervangen/toegevoegd; bronsjabloon)
| netn = 012
}}
[[Bestand:Albertkanaal ter hoogte van Kanne.JPG|thumb|Het [[Albertkanaal]] ter hoogte van Kanne, gezien vanaf het [[Plateau van Caestert]]]]
 
'''Kanne''' ([[Limburgs]]: ''Kan'') is een plaats in het zuidoosten van [[Limburg (Belgische provincie)|Belgisch-Limburg]]. Het is een [[deelgemeente (België)|deelgemeente]] van de gemeente [[Riemst]] en ligt pal aan de Belgisch-Nederlandse grens, onder de rook van [[Maastricht]]. Kanne ligt aan de [[Jeker]] en wordt in tweeën gedeeld door het [[Albertkanaal]]. Het gedeelte aan de (noord)oostelijke kant van het kanaal, heet Neerkanne, het andere, aan de (zuid)westelijke kant, heet Opkanne. Kanne ligt in het dal tussen het [[Plateau van Caestert]] (de [[Sint-Pietersberg]]) en de [[Muizenberg (Limburg)|Muizenberg]].
 
== Ligging en demografie ==
Kanne telt 1179 inwoners. Een aanzienlijk deel hiervan bezit de [[Nederland]]se nationaliteit. Deels zijn dit mensen die fiscaal voordeel zoeken of eenvoudigweg gecharmeerd zijn van het aantrekkelijk gelegen dorp en deels zijn het studenten, die het kamertekort en de hogere huurprijzen in [[Maastricht]] ontwijken.
Kanne ligt aan het riviertje de [[Jeker]] in het dal tussen het [[Plateau van Caestert]] (de [[Sint-Pietersberg]]) en de [[Muizenberg (Limburg)|Muizenberg]]. Het dorp wordt sinds de jaren 1930 in tweeën gedeeld door het [[Albertkanaal]]. Het gedeelte aan de (noord)oostelijke kant van het kanaal heet Neerkanne; het (zuid)westelijke deel heet Opkanne. Aan de noordzijde grens het aan de gemeente Maastricht. Nabijgelegen kernen zijn verder [[Vroenhoven]], [[Eben-Emael]] en [[Zichen-Zussen-Bolder]].
 
Kanne telt 1179 inwoners. Een aanzienlijk deel hiervan bezit de [[Nederland]]se nationaliteit. Deels zijn dit mensen die fiscaal voordeel zoeken of eenvoudigweg gecharmeerd zijn van het aantrekkelijk gelegen dorp en deels zijn het studenten, die het kamertekort en de hogere huurprijzen in [[Maastricht]] ontwijken.{{Bron?|Deze en andere beweringen in dit artikel ontberen bronvermelding.|2020|09|27}}
==Etymologie==
 
== Geschiedenis ==
De naam ''Kanne'' verscheen voor het eerst in 965 in schriftelijke documenten, en wel als ''Cannes''. In 1079 was sprake van ''apud Kanne''. Wellicht heeft de naam betrekking op zoiets als bakaarde.
 
De geschiedenis van Kanne gaat terug tot de [[Kelten|Keltische]] tijd. Nabij de hoeve Caestert lag op de Sint-Pietersberg een mogelijk [[Eburonen|Eburoonse]] hoogteversterking. De Romeinen ontgonnen er wellicht al de plaatselijke [[Limburgse mergel|mergelsteen]]. Ook is er een Romeinse begraafplaats gevonden.
==Geschiedenis==
De geschiedenis van Kanne gaat terug tot de Romeinen die de plaatselijke mergelsteen reeds ontgonnen. Ook een Romeinse begraafplaats werd er gevonden. Voor die tijd lag er al een hoogteversterking op Caestert.
 
[[Bestand:Maastricht, OLV-kapittel, repertorium resoluties 1400-ca 1776 (08a).jpg|thumb|left|295px|Fragment uit een compendium van het [[kapittel van Onze-Lieve-Vrouwe te Maastricht]] met vermelding van de tienden te "Can", behorende aan de kapittels van Sint-Paulus en Sint-Maarten te Luik]]
Kanne is ontstaan uit twee domeinen: Het ene was ''Opkanne'', een prinsbisschoppelijk domein, in 965 geschonken aan het kapittel van de [[Sint-Maartensbasiliek]] te [[Luik (stad)|Luik]].
[[Bestand:Kanne-brug in Kanne (5a).jpg|thumb|Ligging aan het [[Albertkanaal]]]]
De nederzetting Kanne ontstond waarschijnlijk in de vroege middeleeuwen uit twee domeinen. Het ene was Opkanne, een [[Prinsbisdom Luik|prinsbisschoppelijk]] domein, in 965 geschonken aan het kapittel van de [[Sint-Maartensbasiliek|Sint-Maarten]] te [[Luik (stad)|Luik]]. Het andere was ''[[Kasteel Neercanne|Neerkanne]]''. Dit was oorspronkelijk een [[allodium]], dat door het Allodiaalallodiaal Hofhof vante Luik in leen gegeven werd aan achtereenvolgens de families: vanVan Liers (1351), Chabot (1454), deDe Villers (1477), Pité (1496), Vander Straten (1575), deDe Pallant (1607), deDe Wansoulle (1643), [[Daniël Wolff|vanVan Dopff]] (1697), deDe Coenen (1761), en deDe Thier (1792).
 
In Opkanne stond, aan de huidige Onderstraat, het [[Kasteel Harff]], waar de Heren van Kanne verbleven. In 1391 kreegverkreeg hier de familie Van den Bosch de heerlijke rechten. Eén der latere heren was Gijs van den Bosch (''of Guy de Canne'') (1443-1486), die in het Prinsbisdom Luik de functie van [[voogd (feodalisme)|voogd]] bekleedde. In de strijd tussen het [[Huis Horne]] en het [[Huis van der Mark]] aankoos hij de zijde van [[Willem I van der Marck Lumey]] streed, in het Prinsbisdom de functie van [[voogd (feodalisme)|voogd]] bekleedde en in 1486 werd hij te Luik door een woedende menigte werd vermoord.
Het andere was ''[[Kasteel Neercanne|Neerkanne]]''. Dit was oorspronkelijk een [[allodium]] dat door het Allodiaal Hof van Luik in leen gegeven werd aan achtereenvolgens de families: van Liers (1351), Chabot (1454), de Villers (1477), Pité (1496), Vander Straten (1575), de Pallant (1607), de Wansoulle (1643), [[Daniël Wolff|van Dopff]] (1697), de Coenen (1761), en de Thier (1792).
 
AldusDe warennabijheid ervan de belangrijke vesting Maastricht maakte dat in de 17e en 18e eeuw ook Kanne te lijden had van voornamelijk Franse troepen die Maastricht belegerden. De twee heerlijkheden. DezeOp- en Neerkanne werden in 1794 verenigd tot één gemeente (''commune''). Toen echter, in 1843, de definitieve grens tussen Nederland en de jonge staat België werd vastgesteld, kwam Kasteel Neerkanne door toedoen van kasteelheer deDe Thier op Nederlands grondgebied te liggen.
In Opkanne stond, aan de huidige Onderstraat, het [[Kasteel Harff]], waar de Heren van Kanne verbleven. In 1391 kreeg hier de familie Van den Bosch de heerlijke rechten. Eén der latere heren was Gijs van den Bosch (''Guy de Canne'') (1443-1486) die in de strijd tussen het [[Huis Horne]] en het [[Huis van der Mark]] aan de zijde van [[Willem I van der Marck Lumey]] streed, in het Prinsbisdom de functie van [[voogd (feodalisme)|voogd]] bekleedde en in 1486 te Luik door een woedende menigte werd vermoord.
 
Aldus waren er twee heerlijkheden. Deze werden in 1794 verenigd. Toen echter, in 1843, de grens tussen Nederland en de jonge staat België werd vastgesteld, kwam Kasteel Neerkanne – door toedoen van kasteelheer de Thier – op Nederlands grondgebied te liggen.
 
De nabijheid van de belangrijke vesting Maastricht maakte dat in de 17e en 18e eeuw ook Kanne te lijden had van voornamelijk Franse troepen die Maastricht belegerden.
 
In 1848 werd onder impuls van pastoor Stassen de [[Koninklijke Fanfare St. Cecilia, Kanne|Fanfare Sint-Cecilia]] gesticht. Deze fanfare is de oudste muziekvereniging van Riemst. In 1910 werd na onenigheid over het gebruik van de fanfarezaal de Fanfare Alliance gesticht, in de volksmond beter bekend als "de Bloow".
 
=== Tweede Wereldoorlog ===
Het 2e regiment [[Grenadier]]s had in april [[1940]] de opdracht gekregen om het gebied rond de brug over het [[Albertkanaal]] te Kanne te verdedigen. Deze was van [[Explosief|springladingen]] voorzien. De bevelhebber van het [[fortFort Eben-Emael]], majoor Jean Fritz Lucien Jottrand, kon in de vroege ochtend van 10 mei 1940, toen het fort werd aangevallen door Duitse troepen, de soldaten van het Fort van Eben-Emael, die in de bruggen[[Bunker (verdedigingswerk)|bunker]] van Kanne zaten, verwittigen, waardoor de brug kon worden opgeblazen. De bruggen te [[Veldwezelt]] en [[Vroenhoven]] bleven echter intact. Daardoor kon het [[6e Leger (Wehrmacht)|6e leger van de Wehrmacht]] onder leiding van generaal [[Walter von Reichenau]] [[tank (voertuig)|tank]]s naar de overkant van het kanaal overbrengen. Door de snelle doorstoot aan het kanaal kon dit leger de zuidflank van het Belgisch leger bedreigen. Op woensdagavond 11 mei gaf het plaatselijke bevel zich over. In Kanne sneuvelden 10 [[officier]]en, en 207 [[onderofficier]]en, [[korporaal]]s en [[grenadier]]s.
 
== Bezienswaardigheden ==
[[Bestand:Château Neercanne1 (cropped2).jpg|thumb|[[Kasteel Neercanne]]]]
* [[ChâteauKasteel Neercanne]], (voorheen Château Agimont geheten), vlak bij het dorp, maar op Nederlands grondgebied (invan de Nederlandse gemeente [[Maastricht]]). Het kasteel is het enige [[terrassenkasteel]] van [[Nederland]]. Het werd in [[1698]] op de resten van een oudere burcht gebouwd door de militair [[Lijst van gouverneurs van Maastricht|militair gouverneur]] van Maastricht]] [[Daniël Wolffvan Dopff|Daniël Wolf baron van Dopff]]. Na de Belgische onafhankelijkheid ijverde de toenmalige eigenaar, baron van Thier, ervoor dat zijn bezit bij het [[Koninkrijk der Nederlanden|Koninkrijk]] bleef. De mergelstenen muren rond de zuidelijke boomgaarden van het kasteel werden zo de landsgrens tussen België en Nederland. Van deze muren staan enkele delen overeind. De iets verderop gelegen Heilig- Grafkapel en het voormaligevoormalig Kanunnikenhuiskanunnikenhuis van de Sepulchrijnensepulchrijnen pal(zie naast de boomgaardhieronder) werden echter Belgisch. Het kasteel en de buitenplaats zijn in het bezit van Stichting [[Het Limburgs Landschap]]. De binnenplaats, de bossen en enkele delen van de tuinenbarokke terrastuinen zijn vrij te bezoeken.
 
* De eveneens [[barokke architectuur|barokke]] Heilig- Grafkapel, dieis volledig uit lokale [[Limburgse mergel|mergel]] of [[kalksteen]] opgetrokken is. De oorspronkelijke kapel werd in 1647 door de timmermanszoon [[Herman Jekermans]], een timmermanszoon en bezoeker van het Heilige Land in 1647 gebouwd als kleineverkleinde kopie van de [[Heilig Grafkerk]] te [[Jeruzalem]], om zijn belofte bijin te lossen na zijn behouden terugkeer navan teeen komenpelgrimsreis naar het Heilige Land. Door de komst van vele bedevaartgangers was de kapel al snel te klein. In 1714 werd de huidige kapel gebouwd op grondeen terrein van kasteelheer Daniëlbaron Wolff devan Dopff. VooralMet name de gevel van de kapel is sterkrijk geornamenteerd met onder meer [[Toscaanse zuil|Toscaanse pilasters]] pilasters en beeldhouwwerkgebeeldhouwde reliëfs. De kapel werd in de [[Tweede Wereldoorlog]] zwaar beschadigd, maar daarna gerestaureerd.
 
* Huize Poswick, een eveneens geheel uit mergelsteen opgetrokken herenhuis met bijgebouwen uit 1656. Oorspronkelijk een [[kanunnikenhuis]], gebouwd voor de rector van de tegenoverliggende Heilig Grafkapel, een [[Orde van het Heilig Graf van Jeruzalem (internationaal)|kanunnik van het Heilig Graf]] (ook wel sepulchrijn genoemd) van het [[Klooster Hoogcruts]]. De familie Poswick bewoonde begin 20e eeuw kasteel Neercanne. Mogelijk bezaten zij tevens het voormalige kanunnikenhuis. Tegenwoordig is hier een hotel gevestigd.
 
* [[Sint-Hubertuskerk (Kanne)|Sint-Hubertuskerk]], een kerkgebouw uit 1938 met een geklasseerde 16e-eeuwse mergelstenen toren.
 
* De gerestaureerde [[Smokkelmolen]] (of Molen van Neerkanne) en de [[Molen van Opkanne]] zijn watermolens op de [[Jeker]].
 
* De [[Mergelgroeve van Kanne]], ook bekend als de ''Grotten van Kanne'', een kalksteengroeve, in de volksmond grotten genoemd, met een museum, ondergrondse feestzaal en champignonkwekerij. Opengesteld voor toeristen sinds 1954 en uitsluitend te bezichtigen met een gids.
 
<gallery widths="150" heights="150">
==Natuur en landschap==
Bestand:H._Grafkapel_Kanne_15Kanne-04Heilig-2007_13-29-38Grafkapel (2a).jpg|Heilig- Grafkapel
Bestand:Hotel Huize Poswick (Explore) (6459589907).jpg|Huize Poswick
Bestand:Kannekèrkwkped05.JPG|Toren Sint-Hubertuskerk
Bestand:Kanne-Molen van Neerkanne (1).jpg|Smokkelmolen
Bestand:AlbertkanaalKanne 28-08-2018Bridge 14-08-231.jpgJPG|Brug over het Albertkanaal in Kanne
</gallery>
 
== Natuur en landschap ==
[[Bestand:Kanne-Maastricht-Grenspaal 62 (BE-NL) (1a).jpg|thumb|Zicht op Kanne en de [[Cannerberg]]]]
[[Bestand:Kanne-holle weg bij Kasteel Neercanne (4).jpg|thumb|Holle weg bij de [[Muizenberg (Limburg)|Muizenberg]]]]
[[Bestand:Le geer a kanne.JPG|thumb|De [[Jeker]] bij [[ChâteauKasteel Neercanne]]]]
De omgeving van Kanne kent aanzienlijke hoogteverschillen. Het dorp ligt in het dal van de [[Jeker]] dat is ingesneden in het [[Plateau van Caestert]], waartoe ook de [[Sint-Pietersberg]] behoort. Ook het [[Albertkanaal]] is diep ingesneden. Van groot natuur- en cultuurhistorisch belang is het voorkomen en dagzomen van [[Mergel (sedimentologie)|mergelsteen]], waardoor een bijzondere flora en fauna van kalkminnende soorten ontstaat, zoals op de [[Kalkgrasland (biotoop)|kalkgraslanden]]. De mergelsteenwinning leidde bovendien tot het ontstaan van uitgebreide gangenstelsels, die vervolgens weer voor allerlei doeleinden werden benut, zoals de champignonteelt, maar ook voor smokkel, voor het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog, en later zelfs voor een militair hoofdkwartier. Ook vormen de gangenstelsels een toeristische attractie.
 
* De omgeving van Kanne is een bijzonder wandelgebied met tientallen kilometers gemarkeerde wandelingen. Onder meer wandelaars die het eindpunt van het [[Pieterpad]] bereiken, verkennen hier de omgeving.
 
== Sport ==
Kanne had van 1973 tot 2020 een voetbalclub genaamd [[Kanne VV]], deze dorpsclub zat vele jaren in financiële problemen. Men werd zelfs in 2012 tot slechtste ploeg van België uitgeroepen. Kanne wist in de jaren 70 tweemaal naar derde provinciale te promoveren maar speelde bijna haar gehele geschiedenis in vierde provinciale, het laagste niveau. Op 14 maart 2020 maaktewerd men bekendbekendgemaakt dat ze de boekenvereniging zou worden neerlegdeopgeheven.
==Evenementen==
* De jaarlijkse rommelmarkt op [[Pinksteren|Pinkstermaandag]] trekt zo'n 10.000 bezoekers.
 
== Nabijgelegen kernenEvenementen ==
* De jaarlijkse rommelmarkt op [[Pinksteren|Pinkstermaandag]] trekt zo'n 10.000 bezoekers.
[[Maastricht]], [[Vroenhoven]], [[Eben-Emael]], [[Zichen-Zussen-Bolder]]
 
== Externe links ==
* [https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/geheel/20824 Onroerend erfgoed]
 
== Bekende inwoners ==
* [[Tom Dumoulin]]
 
==Galerij==
<gallery>
Bestand:H._Grafkapel_Kanne_15-04-2007_13-29-38.jpg|Heilig-Grafkapel
Bestand:Albertkanaal 28-08-2018 14-08-23.jpg|Brug over het Albertkanaal in Kanne
Bestand:Kanne - Sint-Hubertuskerk.jpg|[[Sint-Hubertuskerk (Kanne)|Sint-Hubertuskerk]]
Bestand:Neercanne-002.JPG|Château Neercanne
Bestand:Le geer a kanne.JPG|De [[Jeker]] bij [[Château Neercanne]]
</gallery>
 
{{Commonscat|Kanne}}
31.247

bewerkingen