Catilinarische redevoeringen: verschil tussen versies

typo
(typo)
[[Bestand:Cicerón denuncia a Catilina, por Cesare Maccari.jpg|thumb''|Cicero klaagt [[Lucius Sergius Catilina|Catilina]] aan in de Senaat. ''. Schilderij van Cesare Maccari uit de 19e eeuw''.]]
[[Marcus Tullius Cicero|Cicero]]'s '''Catilinarische redevoeringen''' (of soms ook wel de '''Catilinarisen''' genoemd) waren de vier aanklachten die [[Marcus Tullius Cicero|Cicero]] in de hoedanigheid van [[consul (Rome)|consul]] aan het adres van [[Lucius Sergius Catilina]] richtte, toen diens (vermeende) samenzwering tegen de [[Romeinse Republiek]] aan het licht kwam. De beroemdste is zeker wel de '''Eerste Catilinarische Rede''', een schoolvoorbeeld van de [[retorica]], die nu nog altijd door leerlingen [[Latijn]] wordt bestudeerd.
 
[[Marcus Tullius Cicero|Cicero]]'s '''Catilinarische redevoeringen''' (of soms ook wel de '''Catilinarisen''' genoemd) waren de vier aanklachten die [[Marcus Tullius Cicero|Cicero]] in de hoedanigheid van [[consul (Rome)|consul]] aan het adres van [[Lucius Sergius Catilina]] richtte, toen diens (vermeende) samenzwering tegen de [[Romeinse Republiek]] aan het licht kwam. De beroemdste is zeker wel de ''Eerste Catilinarische Rede'', een schoolvoorbeeld van de [[retorica]], die nu nog altijd door leerlingen [[Latijn]] wordt bestudeerd.
 
== Achtergrond ==
{{zie ook|Zie ook [[Lucius Sergius Catilina]]}}
 
Catilina, een ambitieus [[Romeinse Rijk|Romeins]] politicus, en oorspronkelijk partijgenoot van Cicero, kwam uit een oud patriciërs geslachtpatriciërsgeslacht dat financieel en sociaal aan lager wal was geraakt. Hij was gewoon zich met geweld toe te eigenen wat hij niet op vreedzame wijze krijgen kon, met geweld toe te eigenen. Toen hij in [[65 v.Chr.]] al eens de [[consulaat (Romeinse Rijk)|consul]]-verkiezingen had verloren, zou hij - volgens Cicero - een staatsgreep gepland hebben, maar dit wordt niet door externe bronnen bevestigd.
 
Aan het einde van 64 v.Chr. stelde Catilina zich opnieuw kandidaat als consul voor het jaar [[63 v.Chr.]]. Om bij de consulverkiezingen meer kans van slagen te hebben, kwam Catilina deze keer met een ambitieus, maar populistisch sociaal programma in dienst van de gewone man. Achter de schermen bleef hij - althans volgens Cicero - echter een staatsgreep voorbereiden, des te verbetener nadat hij vrij onverwacht door [[Marcus Tullius Cicero|Cicero]] en [[Marcus Antonius|Antonius]] was verslagen bij de verkiezingen.
 
In de nacht van de [[21 oktober|21ste oktober]] lekten de (vermeende) plannen voor een komende staatsgreep uit, gepland voor de [[27 oktober|27ste oktober]]. Cicero, voorzien van weinig solide bewijsmateriaal, hem door vrienden en [[infiltrant]]en verstrekt, daagde in zijn hoedanigheid van consul Catilina uit zich ten overstaan van de Senaat te rechtvaardigen voor zijn (vermeende) subversieve activiteiten, hetgeen deze weigerde uit vrees voor zijn leven. Cicero ontving daarop de [[senatus consultum de re publica defendenda|senatus consultum ultimum]] van de Senaat, het dictatorschap.
 
Catilina bleef zich als de beledigde onschuld gedragen, maar ging steeds duidelijker inzien dat een gewapende oplossing de enige uitweg was. Volgens Cicero riep Catilina tijdens de nacht van [[5 november|5]] op [[6 november|6]] en 6 op [[7 november]] zijn medewerkers in een nachtelijke vergadering (in het huis van ene [[Laeca]]) bijeen, en daar zou beslist zijn Cicero in zijn eigen huis te vermoorden, in de vroege ochtend van de 7de.
Met medewerking van verklikkers slaagde Cicero erin op [[3 december]] de in [[Rome (stad)|Rome]] achtergebleven bondgenoten van Catilina te arresteren. Als verantwoording gaf hij hiervoor zijn '''Derde Catilinarische Rede''' voor het volk. Door middel van foltering werd de bekentenis van de medewerkers van Catilina afgedwongen, waarna zij in voorlopige hechtenis werden gehouden.
 
Omdat in de stad het gerucht ging dat de bondgenoten van Catilina hun aangehouden collega's met geweld wilden bevrijden, én omdat Cicero's ambtstermijn er bijna opzat, wilde Cicero geen tijd meer verliezen. Na het aanhoren van de '''Vierde Catilinarische Rede''' sprak de Senaat op 5 december het collectieve doodvonnis uit over alle gearresteerden, die terstond naar de gevangenis werden gebracht en werden gewurgd. Cicero assisteerde persoonlijk bij de executie. Toen hij bij het verlaten van de gevangenis onder de menigte kijklustigen op het forum een aantal medeplichtigen herkende, riep hij triomfantelijk uit : "Vixerunt!" = "Ze hebben geleefd!".
 
Maar Catilina zelf was nog steeds in leven. Het regeringsleger werd nu, onder de leiding van de andere consul Antonius, naar Etrurië uitgestuurd om de opstandelingen te bestrijden. In het begin van het jaar 62 kwam het in de buurt van Pistoria tot een "veldslag", waarbij de opstandelingen werden verslagen en Catilina sneuvelde als een held (zelfs zijn aartsvijand Cicero moest toegeven dat hij vocht als een leeuw). In het ouderwetse Latijn van Sallustius lezen we over de verslagenen de woorden advorsis volneribus, wat wil zeggen dat ze niet op de vlucht waren geslagen en recht in de vijandelijke zwaarden waren gelopen.
 
Maar Catilina zelf was nog steeds in leven. Het regeringsleger werd nu, onder de leiding van de andere consul Antonius, naar Etrurië uitgestuurd om de opstandelingen te bestrijden. In het begin van het jaar 62 kwam het in de buurt van Pistoria tot een "veldslag", waarbij de opstandelingen werden verslagen en Catilina sneuvelde als een held (zelfs zijn aartsvijand Cicero moest toegeven dat hij vocht als een leeuw). In het ouderwetse Latijn van Sallustius lezen we over de verslagenen de woorden "advorsis volneribus", wat wil zeggen dat ze niet op de vlucht waren geslagen en recht in de vijandelijke zwaarden waren gelopen.
== Begin Eerste Catilinarische Rede==
 
== Begin van de Eerste Catilinarische Rede==
=== (Oratio) in L. Catilinam prima in senatu habita===
(vert.:''Eerste redevoering tegen L. Catilina, gehouden in de senaat'')
 
Vertaling:
::''Hoelang nog in 's hemelsnaam, Catilina, zal je ons geduld misbruiken?''
::''Hoelang nog zal die razernij van jou met ons de draak steken? Tot welk uiterste
::''zal jouw lef zich grenzeloos roeren?'' (ofwel) ''Hoelang nog zal jouw grenzeloze lef zich roeren?''