Ringnekslang: verschil tussen versies

152 bytes toegevoegd ,  1 maand geleden
redactie
(redactie)
 
| geslacht=''Diadophis''
| w-naam=''Diadophis punctatus''
| auteur=[[CarolusCarl Linnaeus|Linnaeus]]
| datum=1766
| haakjes=ja
| commons=Category:Diadophis punctatus
| species=Diadophis punctatus
}}
De '''ringnekslang'''<ref name="AMH">{{Citeer web | url = http://www.rda.nl/home/files/rda_2005_04.pdf | titel = Het houden van potentieel gevaarlijke diersoorten als gezelschapsdier | auteur = Advies RDA}}</ref> (''Diadophis punctatus'') is een middelgrote [[slangen|slang]] uit de familie [[Dipsadidae]].<ref name="EMBL">{{Citeer web | url = http://reptile-database.reptarium.cz/species.php?genus=Diadophis&species=punctatus | titel = The Reptile Database – ''Diadophis punctatus'' | auteur = Peter Uetz & Jakob Hallermann}}</ref> Tot in 2013 was de soort ingedeeld bij de [[gladde slangentoornslangachtigen]] (Colubridae).
 
De lichaamskleur is donkergrijs tot zwart. De meeste exemplaren hebben een opvallende, donker omzoomde gele tot oranje halsband achter de kop. Aan dit onderscheidende kenmerk is de Nederlandstalige naam te danken. De vorm en de kleur van deze band verschillen enigszins per ondersoort. Een andere karakteristiek is het patroon van de zwarte vlekjes op de buikschubben of het ontbreken ervan. Ook de lichaamskleur is kenmerkend: de bovenzijde is grijs en de buik is geel tot oranje. De onderzijde van de staart is vaak felrood. Een volwassen ringnekslang is klein tot middelgroot met een lichaamslengte van ongeveer 20 tot 75 centimeter, afhankelijk van de ondersoort.
 
==Naamgeving==
De ringnekslang werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door [[CarolusCarl Linnaeus]] in 1766. Oorspronkelijk werd de wetenschappelijke naam ''Coluber punctatus'' gebruikt, later werd de slang ook beschreven als ''Natrix punctatus'' en ''Homalosoma punctata''. De geslachtsnaam ''Diadophis'' werd voor het eerst in 1853 gebruikt door [[Spencer Fullerton Baird]] en [[Charles Frédéric Girard]].<ref name="SUSAN" />
 
De wetenschappelijke naam ''Diadophis punctatus'' is Latijn voor 'hoofdbandslang met vlekken'. De geslachtsnaam ''Diadophis'' is afgeleid van het [[Oudgriekse]] διάδημα ''diadema'' en staat voor 'haarband'. De toevoeging ὄφις ''ophis'' betekent 'slang'. De Latijnse soortnaam ''punctatus'' staat in het Nederlands voor 'gevlekt', 'van punten voorzien'.
Oudgrieks|Oudgriekse]] διάδημα ''diadema'' en staat voor 'haarband'. De toevoeging ὄφις ''ophis'' betekent 'slang'. De Latijnse soortnaam ''punctatus'' staat in het Nederlands voor 'gevlekt', 'van punten voorzien'.
 
De Nederlandstalige naam ringnekslang slaat op de oranje band in de nek, die bij sommige exemplaren onderbroken is of ontbreekt. De in [[België]] en [[Nederland]] voorkomende [[ringslang]] (''Natrix natrix'') heeft ook een dergelijke 'ring', maar is gemakkelijk te onderscheiden.
Het verspreidingsgebied beslaat grote delen van [[Noord-Amerika]]: [[Canada]], de [[Verenigde Staten]], [[Mexico (land)|Mexico]] en de [[Kaaimaneilanden]]. Op deze eilandengroep is de ringnekslang uitgezet, waarschijnlijk door de handel in planten, en komt hier van nature niet voor.
 
In Canada is de slang aangetroffen in de provincies [[New Brunswick]], [[Nova Scotia]], [[Ontario]] en [[Quebec (provincie)|Quebec]]. In Mexico komt de slang voor in de staten [[Aguascalientes (staat)|Aguascalientes]], [[Durango (staat)|Durango]], [[Querétaro de Arteaga(staat)|Queretaro]] en [[Veracruz de Ignacio de la Llave|Veraqcruz]].
 
In de Verenigde Staten komt de slang voor in ongeveer veertig staten: [[Alabama]], [[Arkansas (staat)|Arkansas]], [[Californië]], [[Colorado (staat)|Colorado]], [[Connecticut]], [[Florida (staat)|Florida]], [[Georgia (staat)|Georgia]], [[Idaho]], [[Illinois (staat)|Illinois]], [[Indiana]], [[Iowa (staat)|Iowa]], [[Kansas (staat)|Kansas]], [[Kentucky]], [[Louisiana (staat)|Louisiana]], [[Maine]], [[Maryland]], [[Massachusetts]], [[Michigan]], [[Minnesota]], [[Mississippi (staat)|Mississippi]], [[Missouri (staat)|Missouri]], [[Nebraska]], [[New Hampshire]], [[New Jersey]], [[New Mexico]], [[New York (staat)|New York]], [[North Carolina]], [[Ohio (staat)|Ohio]], [[Oklahoma]], [[Oregon]], [[Pennsylvania]], [[Rhode Island (staat)|Rhode Island]], [[South Carolina]], [[South Dakota]], [[Tennessee]], [[Texas (staat)|Texas]], [[Utah]], [[Vermont]], [[Virginia (staat)|Virginia]], [[West Virginia]] en [[Wisconsin]].<ref name="EMBL" />
 
===Kop===
De kop van de ringnekslang is niet duidelijk van het lichaam afgetekend en is vaak iets donkerder dan de rest van het lichaam. De [[kopschub]]ben zijn glad, de [[paritaalschub]]ben aan de achterzijde van de kop zijn relatief groot. De [[LabiaalschubLabiale schub|labiale schubben]] (aan de lip) zijn lichter van kleur dan de buikzijde. De ogen zijn bruin en de [[pupil (anatomie)|pupil]] is rond van vorm.
 
De ringnekslang heeft vergrote, maar niet-gegroefde [[Tand|giftanden]] die aan de achterzijde van de bovenkaak gepositioneerd zijn. Pas als een buitgemaakt dier met de kaken is vastgeklemd maakt de slang kauwende bewegingen om het gif efficiënter in het lichaam van het prooidier te brengen.
[[Bestand:San Bernardino Ringneck Snake.jpg|thumb|left|250px|Verdedigingshouding ''[[Diadophis punctatus modestus|D. p. modestus]]'' waarbij de staart wordt gekruld.]]
[[Bestand:Southern Ringneck snake, Diadophis punctatus.jpg|thumb|left|250px|Verdedigingshouding ''[[Diadophis punctatus modestus|D. p. modestus]]'' waarbij de slang zich dood houdt.]]
De belangrijkste vijanden van de ringnekslang zijn andere slangen, zoals [[koraalslangen]] (''Micrurus''), [[koningsslangen]] (''Lampropeltis'') en soorten [[toornslangen]] uit het geslacht ''Coluber''. Andere dieren die op de slang jagen zijn rovende zoogdieren zoals [[opossums]], wilde [[varkens]], [[spitsmuizen]], [[stinkdieren]] en [[gordeldieren]]. Daarnaast vallen de slangen ten prooi aan rovende vogels zoals [[UilenEchte (vogelfamilie)uilen|uilen]] en aan grotere kikkers zoals de [[Amerikaanse brulkikkerstierkikker]].<br />De juveniele dieren zijn kwetsbaarder en kunnen ook worden gegeten door rovende geleedpotigen zoals [[duizendpoten]] en grote [[spinnen (dieren)|spinnen]].<ref name="ADW" />
 
Als de ringnekslang wordt aangevallen wordt een passieve vorm van verdediging toegepast, de slang zal niet sissen of proberen te bijten. De slang toont de felrode onderzijde van de staart die tevens als een kurkentrekker wordt opgerold. Dit dient om vijanden af te leiden. Deze vorm van verdediging wordt [[schrikkleur]] genoemd. Het tonen van de felrode staart is een zeer opmerkelijk gezicht; het gedrag komt echter niet bij alle ondersoorten voor. Exemplaren in het oosten van het areaal hebben een gele buik en staart en krullen de staartpunt niet. Uit onderzoek blijkt dat in gebieden waar de [[struikgaai]] voorkomt de slangen het afweergedrag niet vertonen. Dit voorkomt dat ze worden ontdekt en opgegeten door vogels.
Na vier tot zes weken komt het ei uit en verschijnt de [[juveniel]]e slang. De jongen zijn ongeveer 9 tot 13 centimeter lang, na ongeveer een jaar zijn ze tot 20 centimeter lang. Er worden in de regel meer mannetjes dan vrouwtjes geboren. Bij de meeste slangen zijn de geslachten bij de geboorte even lang, maar worden vrouwtjes uiteindelijk groter dan mannetjes; bij de ringnekslang daarentegen zijn de vrouwtjes al bij de geboorte langer dan mannetjes. Van de jongen overleeft ongeveer een derde het eerste jaar. Een dergelijk overlevingspercentage is zeer hoog in vergelijking met andere reptielen.
 
De slang doet er ongeveer drie jaar over om volwassen te worden, waarna het dier zich kan voortplanten. Ringnekslangen worden relatief oud en kunnen in het wild een leeftijd van meer dan vijftien jaar bereiken. Van slangen die veel groter worden is bekend dat ze aanmerkelijk korter leven. De [[kousebandslangenkousenbandslangen]] uit het geslacht ''Thamnophis'' bijvoorbeeld, worden veel groter dan 130 centimeter maar leven gemiddeld zeven tot acht jaar.<ref name="DVC" />
 
==Taxonomie en indeling==
De ringnekslang behoort tot de familie [[Dipsadidae]]. De slang behoorde tot 2013 echter tot de familie [[gladde slangen]] (Colubridae), zodat veel literatuur hier nog naar verwijst. De ringnekslang werd tot deze verandering tot de onderfamilie [[Dipsadinae]] gerekend. De ringnekslang is niet direct verwant aan andere groepen van slangen binnen de Dipsadidae en is daarom in het [[Monotypisch taxon|monotypisch]]e geslacht ''Diadophis'' geplaatst.
 
De ringnekslang wordt ook wel tot de onderfamilie [[Xenodontinae]] gerekend. Veel slangen worden ingedeeld op basis van de bouw van hun tanden, maar die van de ringnekslang wijken dusdanig af dat ze niet op de tanden van enige andere slang lijken. De wetenschappelijke naam van de onderfamilie Xenodontinae waartoe de slang behoort, sluit hierop aan en betekent letterlijk vertaald 'vreemdtandigen'.<ref name="DVC">{{Citeer boek | achternaam = David Alderton, Valerie Davies & Chris Mattison | titel = Snakes and Reptiles of the World | pagina's = Pagina 336 - 339 | datum = 2007 | ISBN = 978-1-84013-919-8 | uitgever = Grange Books}}</ref>
Er worden tegenwoordig dertien verschillende ondersoorten onderscheiden op basis van lichamelijke kenmerken zoals het aantal en de positie van de schubben op de kop en het aantal schubben op het midden van het lichaam. Daarnaast is ook de vorm van de halsband een belangrijk kenmerk, als deze aanwezig is.<ref name="SUSAN" />
 
Het aantal ondersoorten is in het verleden regelmatig gewijzigd. In 1845 publiceerde [[Charles Émile Blanchard]] een lijst van vijf ondersoorten. Het aantal ondersoorten is hierna gestaag toegenomen als gevolg van meer vondsten van andere variaties en vernieuwde inzichten. De op de lijst van Blanchard voorkomende ondersoort ''Diadophis punctatus docilis'' wordtwerd tegenwoordigenige tijd niet meer als ondersoort erkend.
 
De exemplaren van de ringnekslang op de eilanden [[Isla Todos Santos]] voor de kust van [[Neder-Californië (schiereiland)|Baja California]] werden als een aparte soort beschreven; ''Diadophis anthonyi''. De ringnekslangen op deze eilanden hebben een dikker lichaam en een minder goed zichtbare nekring. Later werden deze populaties als een ondersoort beschouwd (''Diadophis punctatus anthonyi''). Tegenwoordig wordt de status als aparte soort of ondersoort echter niet meer erkend. Ook de ondersoort ''Diadophis punctatus texensis'' werd oorspronkelijk als aparte soort voorgesteld en later als ondersoort benoemd, maar deze ondersoort wordt niet langer erkend. Dergelijke 'verworpen' ondersoorten worden in de literatuur echter nog steeds vermeld.
| 17 - 50 cm
| Grijs met een oranje buikkleur, op de buikschubben zijn zwarte, halvemaanvormige vlekken aanwezig.
|-
| ''[[Diadophis punctatus docilis|D. p. docilis]]''<br /><small>[[Spencer Fullerton Baird|Baird]] & [[Charles Frédéric Girard|Girard]], 1853</small>
| Verenigde Staten: [[Texas (staat)|Texas]]
| ?
| ?
|-
| ''[[Diadophis punctatus dugesii|D. p. dugesii]]''<br /><small>[[Manuel Maria Villada|Villada]], 1875</small>
| Oranje buik met rode staart, dikke, ononderbroken nekband, weinig tot geen zwarte vlekjes op de buik.
|-
| ''[[Diadophis punctatus punctatus|D. p. punctatus]]''<br /><small>[[CarolusCarl Linnaeus|Linnaeus]], 1766</small>
| Verenigde Staten: [[Florida (staat)|Florida]], [[Georgia (staat)|Georgia]], [[North Carolina]], [[South Carolina]] en [[Virginia (staat)|Virginia]]
| 17 - 45 cm
{{References|2=2}}
'''Bronnen'''
* {{en}} - California Herps - Ring-necked snakes in California - [http://www.californiaherps.com/identification/snakesid/ringnecks.id.html Website]
* {{en}} - Roger Conant en Joseph T Collins - Reptiles and Amphibians of Eastern/Central and North-America – Pagina 330-333 - Houghton Mifflin – 1998 – {{ISBN|0395904528}}
* {{en}} - Animal Diversity Web - 'Diadophis punctatus'' - [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/accounts/Diadophis_punctatus/ Website]
* {{en}} - David Alderton, Valerie Davies & Chris Mattison - Snakes and Reptiles of the World (2007) - Pagina 336-339 - Grange Books - {{ISBN|978-1-84013-919-8}}
* {{en}} - Peter Uetz & Jakob Hallermann - The Reptile Database – ''Diadophis punctatus'' - [http://reptile-database.reptarium.cz/species.php?genus=Diadophis&species=punctatus Website] Geconsulteerd 1916 novembermei 20142020
* {{en}} - Susan Lee - ''Diadophis punctatus'' subspecies - [http://people.wcsu.edu/pinout/herpetology/dpunctatus/subspecies.html Website]
}}
{{Etalage|39391654|2013|11|09}}
65.108

bewerkingen