Christiaan Hoecken: verschil tussen versies

42 bytes toegevoegd ,  11 maanden geleden
enkele aanpassingen
(enkele aanpassingen)
| priesterwijding=1832
| diakenwijding=
| overlijdensplaats=[[Missouri river(rivier)| Missouri]] (VS)
| overlijdensdatum=1851
| geboorteplaats=Tilburg (Nl)
}}
 
'''Christiaan Jacob Adriaan Hoecken''' ([[Tilburg]], [[1808]] – [[Verenigde Staten]], [[1851]]) was een Nederlands [[Rooms-katholiek]] [[priester]] en [[missionaris]] van de orde der [[Jezuïetenjezuïeten]], die in de Verenigde Staten bij verschillende [[Lijst van Noord-Amerikaanse indianenvolken|indianenvolken]] heeft gewerkt. Hij schreef een catechismus in de taal der [[Potawatomi (volk)|Potawatomi's]].
 
'''Christiaan Jacob Adriaan Hoecken''' ([[Tilburg]], [[1808]] – [[Verenigde Staten]], [[1851]]) was een Nederlands [[Rooms-katholiek]] [[priester]] en [[missionaris]] van de orde der [[Jezuïeten]], die in de Verenigde Staten bij verschillende [[Lijst van Noord-Amerikaanse indianenvolken|indianenvolken]] heeft gewerkt. Hij schreef een catechismus in de taal der [[Potawatomi (volk)|Potawatomi]].
 
== Biografie ==
Christiaan Hoe(c)ken werd geboren en gedoopt op 28 februari 1808<ref>Bidprentje, drukkerij A van der Voort & Zonen, Tilburg, 1851 (zie fotogalerij)</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.openarch.nl/rat:2cd709de-3863-11e0-bcd1-8edf61960649/nl|titel=Doop Christianus Hoeken op 28 februari 1808 te Tilburg|bezochtdatum=2020-04-21|auteur=Coret Genealogie|werk=Open Archieven|taal=nl}}</ref> te Tilburg. Hij was het oudste kind in het gezin (drie jongens, drie meisjes) van Jacobus Hoeken en Johanna Vermeer.<ref name="genea">{{Citeer web|url=https://www.genealogieonline.nl/stamboom_van_dijk/R2539.php|titel=Christiaan Jacob Adriaan Hoeken (1808-1851) » Stamboom Van Dijk » Genealogie Online|bezochtdatum=2020-04-21|auteur=F. van Dijk|werk=Genealogie Online|taal=nl}}</ref> De familie was zeer godsdienstig. Vader was voorzitter van het kerkkoor van parochie het [[Het Goirke|Goirke]] en de kinderen traden later allemaal toe tot religieuze ordes.<ref name=":0">[[Cees Weijters|Kees Weijters]]; Christiaan Hoecken, Regionaal Archief Tilburg, archiefnr 422 inventarisnr 8</ref>
 
Hoecken bracht zijn eerste schooljaren door in een 'bijschool' op de Veldhoven (het huidige [[Wilhelminapark (Tilburg)|Wilhelminapark]]) bij meester [[Johannes Cornelis Mutsaers|Mutsaers]]. In 1821 ging hij naar het klein-[[seminarie]] Beekvliet bij [[Berlicum]] (nu [[Gymnasium Beekvliet]]), in 1827 kort in [[Strijp (Laarbeek)|Strijp]] en vanaf 1828 naar het groot-seminariegrootseminarie [[Nieuw-Herlaar]] te [[Sint-Michielsgestel (plaats)|Sint-Michielsgestel]].
 
Na zijn [[wijding]] in maart 1832 werd Hoecken naar de Verenigde Staten gestuurd om onder de '[[Indianen]]' te gaan werken ter versterking van de nog jonge katholieke kerk overzee. In september van dat jaar vertrok zijn schip naar [[Maryland]], [[New York (stad)|New York]]. Christiaan Hoecken was een voorbeeld voor zijn broer [[:en:en:Adrian Hoecken|Adriaan]] en vele anderen uit de regio Brabant die in het midden van de 19e eeuw als missionaris naar de Amerika vertrokken. De V.S. was het favoriete bestemmingsoord van emigranten en zeker van jonge missionarissen, verleid door romantische vertellingen over de oorspronkelijke bewoners van Amerika ('Edele wilden').
 
In 1833 werd de katholieke missie in de V.S. toebedeeld aan de orde der Jezuïetenjezuïeten. Hoecken deed zijn [[noviciaat]] in het [[w:en:Saint-Stanislaus seminary|Saint-Stanislaus]] seminarie in [[Florissant]], [[Missouri (staat)|Missouri]]. Hij was een van de eerste recruten van de [[Vlaamse]] missionaris [[Pieter-Jan De Smet (missionaris)|Pieter-Jan De Smet]], met wie hij veel zou optrekken. In 1836 was Hoecken zover om het veld in te gaan als missionaris. Hij zou 15 jaar werken onder de indianen -tot zijn vroege dood.
 
=== Missies onder de Indianen: ===
==== - KickapooKickapoos ====
In 1836 assisteerde Hoecken de Vlaamse missionaris [[w:en:Charles Felix Van Quickenborne|Van Quickenborne]] -bijgenaamd [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]]- en drie andere missionarissen bij het oprichten van een [[missiepost]] onder de [[Kickapoo (volk)|Kickapoo]] -indianen, op 8 km van legerpost [[Fort Leavenworth]] (tegenwoordig Kansas City). De groep van Hoecken had een budget van 1.000 dollar van hun superieuren (de [[Jezuïeten|jezuïetenorde]]) en 500 dollar was beloofd door de regering (de [[Bureau of Indian Affairs|Indian Commission]]) wanneer een school gestart zou worden. Dat gebouw kwam er, maar de missie mislukte. Weinig KickapooKickapoos woonden de [[Heilige Mis|heilige mis]] bij en slechts 14 kinderen werden [[Doop (sacrament)|gedoopt]] (in een nederzetting net buiten het fort). Na de dood van Van Quickenborne in augustus van dat jaar bleef Hoecken slechts enkele maanden op de post, die verlaten zou worden.<ref name="6AINLK">"The History of St. Mary's Academy & College" </ref>
 
==== - Potawatomi's ====
In 1837 richtte Hoecken een missiepost op onder de [[Potawatomi (volk)|Potawatomi's]] bij de rivier de [[w:en:Osage River|Osage]] rivier in [[Kansas (staat)|Kansas]]. Deze kwamen oorspronkelijk uit [[Indiana|Indiana]]. Hun opperhoofd was [[Chief Nesswawke|Nesswawke]]. Hoecken was aanwezig bij de huwelijkspechtigheid van twee van zijn dochters. Naast [[catechese]] gaf Hoecken ook onderricht in het [[Landbouw|bewerken van land]].
 
In november 1838 ontfermde Hoecken zich over een andere groep van Potawatomi's ('750 wilden, waarvan 350 katholiek') die door de regering met geweld van hun land waren verdreven. Hun opperhoofd heette [[w:en:Chief Menominee|Menominee]]. Onderweg was deze groep begeleid door pater [[Benjamin Petit]] van wie Hoecken het stokje overnam. De door Hoecken opgerichte [[w:en:St. Mary's Mission (Kansas)|St. Mary's]] missiepost bij [[w:en:Sugar Creek (Missouri River)|Sugar Creek]] was het eindpunt van deze zogenoemde [[Trail of Death]]; een mars van 660 kilometer door vier staten naar een nieuw [[leefgebied]] ([[w:en:Indian reservation|reservaat]]).<ref>McKee, "The Centennial of 'The Trail of Death'," pp. 27 en 39.</ref> Hoecken bouwde er in 1839 een kerkje en een school, waar veelal [[Wees (kind)|verweesde]] kinderen zouden worden geplaatst. Bij de heilige mis zongen de Potawatomi's aanvankelijk hun eigen spirituele liederen. Hoecken doorgrondde echter hun taal en kon al snel, zo schrijft hij in december 1839, hen de [[Biecht|biecht]] afnemen in hun eigen taal'.<ref name=":0" /> Hoecken werd in Sugar Creek opgevolgd door pater [[Felix Verreijdt]], zodat hij andere stammen in Kansas en langs de bovenloop van de Missouri kon gaan bezoeken.
 
==== - KalispelKalispels en andere missies ====
Christiaan Hoecken preekte en werkte daarna onder de [[Odaawaag (volk)|Ottawa]] -indianen, de [[Sioux|Sioux]], [[w:en:Gros Ventres|Gros Ventres]], [[w:en:ArikareeArikara (volk)|RicareeRicarees]] (Sahnishs), [[w:en:MandansMandan (volk)|Mandans]] en de [[w:en:Assiniboine (volk)|AssiniboineAssiniboins]]. Van de laatste meldt hij zo'n 400 personen gedoopt te hebben. De gekende strategie hierbij was om eerst de stamoudste te bekeren, die een natuurlijke invloed heeft op de rest van de stam. Verschijnselen als polygamie en alcoholgebruik bleken echter hardnekkig. Het Europees-christelijke beschavingsoffensief stuitte ook op veel weerstand van de invloedrijke religieuze leiders ('medicijnmannen').
 
In 1843 stichtte Hoecken de missiepost [[w:en:St. Ignatius, Montana|St.Ignatius]] ([[Montana (staat)|Montana]]) onder de [[w:en:KalispelPend Indiansd’Oreilles|KalispelKalispels]] indianen ('Plathoofden', Pend d’Oreilles). Hij bouwde een kerkje, bekeerde een groot deel van de stam, leerde hen houten huizen bouwen (blokhutten) en graan te zaaien. Het zou een voorbeeld-missiepost gaan worden, waar ook zijn broer Adriaan en andere missionarissen kwamen werken. Vanaf deze post bezocht Christiaan Hoecken zes andere stammen, waaronder de [[Zingomenes|Zingomenes]] en de [[Shuyelpi|Shuyelpi's]]. Hoecken nam het bekeringswerk van laatstgenoemde stam over van pater De Smet. Later vertrok Hoecken naar [[Saint Louis (Missouri)|St.Saint Louis]], waar De Smet zijn basis had.
 
=== Plotse dood ===
Hoecken overleed op 19 juni 1851, 43 jaar oud. Hij was aan boord van een [[stoomboot]], de ''Saint-Ange'', op de rivier de [[Missouri (rivier)|Missouri]] rivier op weg naar zijn missiepost. De boot had als eindbestemming de [[handelspost]] [[w:en:Fort Union Trading Post National Historic Site|Fort Union]]. Hoecken reisde samen met De Smet en een groep van ongeveer 24 [[Bonthandel|pelshandelaren]] uit Canada, Amerika, Frankrijk, Ierland, Duitsland, Frankrijk, Zwitserland en Italië. Ze werden overvallen door 'verschillende ziekten', hoogstwaarschijnlijk [[malaria]], die een groot aantal passagiers noodlottig werd. De dag ervoor had Hoecken nog een ernstig zieke De Smet [[Ziekenzalving|bediend]]. De Smet herstelde echter, Hoecken niet.<ref>https://g-geschiedenis.eu/2015/09/21/zwartrok-bij-de-roodhuiden/ artikel 21-09-2015</ref> Later schreef De Smet vanuit de [[w:en:Saint Louis University|Universiteit van St.Louis]] een gedetailleerd verslag van Hoeckens' laatste reis aan de [[Jezuïetenjezuïeten]] van [[Parijs]] en [[Lyon]]. Christiaan Hoecken is provisorisch begraven aan de oever van de Missouri en een maand later herbegraven bij zijn confraters in het jezuïeten-[[noviciaat]] te Florissant.<ref>https://digital.shsmo.org/digital/collection/mhr/id/31957 Dagboek De Smet, Missouri Historical Review, juli 1968, volume 62, issue 4, pages 449-470, uitgegeven door The State Historical Society of Missouri</ref><ref>''Lettre du R.P.P.P.J.de Smet, de la Compagnie de Jésus à MM les Membres des Conseils centresux de Lyon et de Paris''. Université de St. Louis, 16 janvier 1852."". De brief staat op pagina 236-242 van de "Annales de la Propagation de la Foi", dl. 14, Lyon, 1852''',''' http://www.cubra.nl/De-paap-van-gramschap/Paap-van-Gramschap_PDFs/Hoecken_brief_De_Smet_overlijden_Gallica.pdf</ref> Toen dit pand in de jaren zeventig van de vorige eeuw werd verkocht, werden de daar begraven jezuïeten, waaronder Hoecken, herbegraven op de Calvary Cemetery in St.Saint Louis.<ref>{{Citeer web|url=https://cemeteries.archstl.org/Burial-Search?LastName=Hoecken&lastNameFilter=contains&firstNameFilter=contains&cemeteries=4&OrderBy=undefined&PageSize=undefined|titel=Burial Search {{!}} Cemeteries|bezochtdatum=2020-04-21|werk=cemeteries.archstl.org}}</ref>
 
== Nalatenschap, bibliografie ==
Hoecken was een [[Linguïst|taalkundige]]: naast het Nederlands, Frans, Latijn en Engels wist hij te communiceren in twaalf verschillende indianentalen of dialecten.<ref>{{Citeer boek|titel=Kansas: A Cyclopedia of State History, Embracing Events, Institutions, Industries, Counties, Cities, Towns, Prominent Persons, Etc.|auteur=Blackmar|voornaam=Frank Wilson|url=https://archive.org/details/bub_gb_o8X5krq3fP8C|uitgever=Standard Publishing Company|pagina's=[https://archive.org/details/bub_gb_o8X5krq3fP8C/page/n858 862]|year=1912}}, pp.861–862</ref> Hoecken schreef een catechismus en een gebedenboek in de taal van de Potawatomi's, zie fotogallerijfotogalerij.
Onderstaande boeken worden vermeld in ''Bibliothèque des écrivains de la Compagnie de Jésus, ou Notices bibliographiques de tous les ouvrages publiés par les membres de la Compagnie de Jésus'', deel 2, van de gebroeders Augustin en Aloïs de Backer, [[Luik (stad)|Luik]], 1851:
* ''Potewatomi Missinoikan Catechismus ipi nemconin echiteck Wayowat Kwiyuk enemadjik, Catholique echinika-sidjik'' (Catechismus en gebedenboek in Potawatomi voor ware christenen, genaamd katholieken), Cincinnati, Montfort and Conahans, 1844.
* ''Pewani ipi Potewatomi Missinoikan, Eyowat Nemadjik Nemadjik Catholiques endjik'' (Kinderboek in Potawatomi voor katholieke christenen), ''Baltimoinak'', John Murphy, ''Okimissinakisan Ote Missinoikan'', 1846
* ''Potewatomi Nememissinoikan Ewiyawat nemadjik Catholiques enjick'' (Gebedenboek van de Potawatomi's voor katholieke christenen), ''Baltimoinak'', John Murphy, ''Okimissinakisan Ote Missinoikan'', 1846.
 
In [[Fort Pierre]], [[South Dakota]] staat een standbeeld van Christiaan Hoecken uit 1941 die de eerste doop ten westen van de Missouri-rivier de Missouri verbeeldt. Het zou gaan om een Sioux, met als datum 13 juni 1840.<ref>[[Christian Hoecken#shsmo|Missouri Historical Review, 1969]], pp. 456</ref>
 
In [[Centerville (Kansas)|Centerville]], [[Kansas (staat)|Kansas]] wordt zijn naam vermeld op een gedenkteken in een park dat is opgedragen aan de Franse heiligverklaarde [[w:fr:Rose Philippine Duchesne|Philippine Duchesne]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.potawatomi-tda.org/kansas/stphilip.htm|titel=St. Philppine Duchesne Park|bezochtdatum=2020-04-21|werk=www.potawatomi-tda.org}}</ref>
== Trivia ==
* De achternaam van Christiaan werd bij zijn geboorte in 1808 zonder letter 'c' gespeld, net als zijn vader: Hoeken. Bij het vierde kind (Adrianus) en volgende kinderen werd in het geboorteregister 'Hoecken' genoteerd.<ref name="genea" /> Was het modieus of paste deze spellingwijze bij een (vermeend) hogere status van de familie? Op Christiaans bidprentje van 1851 zien we de 'ck' variant.
* Jongere broer [[Adriaan Hoecken]] (Tilburg, 1815 - [[Milwaukee]], 1897) was ook missionaris in de V.S.<ref>https://jesuitonlinelibrary.bc.edu/?a=d&d=wlet18971101-01.2.3&e=-------en-20--1--txt-txIN------- Walter H. Hill, Father Adrian Hoecken, A sketch, in: The Woodstock Letters, November 1897.</ref>
* Op de plek in de Hasseltstraat waar het huis heeft gestaan van de Hoe(c)kens, bevindt zich thans de monumentale entreepoort van [[De Pont]], museum voor moderne kunst.
 
==Fotogalerij==
<gallery widths="220" heights="220">
C. Hoecken Catechism in Potewatemi, 1846.jpg|<nowiki> </nowiki>C. Hoecken, Catechismus in Potewatemi, 1846
C. Hoecken Catechism in Potewatemi, 1846. Ten commandments.jpg|<nowiki> </nowiki>C. Hoecken, Catechismus in Potewatemi, 1846: De tien geboden.
C. Hoecken, Dutch prayer card, 1851.png|<nowiki> </nowiki>Christiaan Hoecken, Nederlandse gebedskaart, 1851
St. Mary’s Sugar Creek Mission, St. Philippine Duchesne Memorial Park, Centerville, Kansas.png|<nowiki> </nowiki>Gedenkteken voor St. Mary's Sugar Creek Mission, St. Philippine Duchesne Memorial Park, Centerville, Kansas (foto 1998)
</gallery>
 
10.244

bewerkingen