Koninklijke Nederlandse Stoomboot-Maatschappij: verschil tussen versies

k
geen bewerkingssamenvatting
k
De KNSM was in 1874 nauw betrokken bij de oprichting van de [[Stoomvaart Maatschappij Zeeland]] voor de exploitatie van een veerdienst tussen [[Vlissingen]] en [[Engeland]]. Men nam een belangrijk aandeel in het bedrijf en verkreeg de directie, maar trok zich in 1876 alweer terug.
 
Het kantoor van de KNSM was tot 1916 aan de Prins Hendrikkade 161 gevestigd. Daarna zetelde de KNSM tot 1970 samen met andere Amsterdamse rederijen en tot 1981 alleen, in het [[Scheepvaarthuis]] aan de [[Prins Hendrikkade]]. De loodsen en werkplaatsen waren aanvankelijk gevestigd aan het [[Oosterdok]], in 1903 werden de etablissementen verplaatst naar de Surinamekade en [[Levantkade]] op het IJ-eiland, het huidige [[Java-eiland]]. Met de opkomst van de [[Container (kist)|container]] werd in de jaren zeventig1970 een deel van de activiteiten verplaatst naar de Container Terminal Amsterdam (CTA), een dochtermaatschappij van de KNSM, aan de Westhaven in het [[Westpoort (Amsterdam)|Westelijk Havengebied]]. Sindsdien werden de etablissementen op het IJ-eiland aangeduid als de ‘Oost-terminal’ en die in de Westhaven als de ‘West-terminal’.
 
== Tweede Wereldoorlog ==
De KNSM bevoer vooral de Middellandse Zee, Europa, Centraal-Amerika en het Caribisch gebied. In 1912 ging men een fusie aan met de [[Koninklijke West-Indische Maildienst]] (KWIM), waarmee het vaargebied werd uitgebreid tot Midden- en Noord-Amerika. In 1970 werden van Internatio-Muller de [[Koninklijke Hollandsche Lloyd]] (KHL) en de meeste schepen en lijndiensten van [[Müller & Co|Wm.H. Müller & Co]] overgenomen. In 1974 nam de KNSM enkele lijnen over van de geliquideerde [[Hollandse Stoomboot Maatschappij]] (HSM). In 1976 werd de KNSM partner in de Caribbean Overseas Container Line (CAROL) met het containerschip ''[[Nedlloyd Neerlandia (schip, 1977)|Hollandia]]''.
 
In 1903 breidde de KNSM haar werkterrein uit tot de [[binnenvaart]] via de [[Nieuwe Rijnvaart Maatschappij]] (NRM), een volle dochteronderneming. In de jaren zestig1960 en zeventig1970 trachtte de KNSM haar werkterrein te verbreden door deelnames in resp. overname van onder andere Rederi A/B Götha, de [[Tor Line]], Belgian Fruit Lines, Transavia Holland, Compania Trasatlantica Espanola en het zwaartransportbedrijf [[Mammoet (bedrijf)|Mammoet]].
 
== Fusie ==
Met de grote scheepvaartfusie in 1970 tot Nederlandsche Scheepvaart Unie (later Koninklijke Nedlloyd) was de KNSM, als grootste Amsterdamse rederij, niet meegegaan. De maatschappij zag meer in internationale expansie en samenwerking. Ondanks voortdurende herstructureringen redde ook de KNSM het niet als zelfstandige scheepvaartmaatschappij. Het aantal schepen en personeelsleden werd in de jaren zeventig1970 fors ingekrompen en op 1 juni 1979 werden terrein en opstallen op het IJ-eiland verkocht aan de [[Amsterdam (gemeente)|Gemeente Amsterdam]]. Nadat half 1980 nog het [[containerschip]] ''[[Nedlloyd Zeelandia (schip, 1980)|Zeelandia]]'' werd opgeleverd, begonnen enkele maanden later de besprekingen met Nedlloyd voor een mogelijke fusie. Op 23 februari 1981 kreeg de overname zijn formele beslag waarmee er na 125 jaar een einde kwam aan deze Amsterdamse rederij.
 
Het voormalig personeel van de KNSM is verenigd in de vereniging de [[Kroonvaarders]]. Het archief van de Afdeling Publiciteit van de KNSM is overgedragen aan het [[Stadsarchief Amsterdam]].
== Kunstwerk Amphitrite ==
{{Zie hoofdartikel|Amphitrite (kunstwerk)}}
Ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de KNSM werd door het personeel aan de directie een [[beeldengroep]] en [[fontein]] geschonken: ''[[Amphitrite (kunstwerk)|Amphitrite]]'', gemaakt door [[Albert Termote]]. In [[1959]] werd dit kunstwerk op het terrein van de KNSM geplaatst, maar het moest in [[1981]] van deze plek verdwijnen, vanwege de toekomstige woningbouw op het [[KNSM-eiland]]. Het kunstwerk raakte in de vergetelheid, tot het in de jaren negentig1990 werd herplaatst in het [[Oosterdok]], nabij het [[Nederlands Scheepvaartmuseum]]. Op [[16 mei]] [[2009]] werd het op het [[Azartplein]] opnieuw onthuld. Hierbij waren veel oud-medewerkers van de KNSM aanwezig. Het kunstwerk staat dicht bij de plaats waar het oorspronkelijk werd onthuld.
 
== Zie ook ==
42.453

bewerkingen