Frants Edvard Röntgen: verschil tussen versies

156 bytes toegevoegd ,  1 maand geleden
lf
k (|{{Largethumb}}| is redundant, gebruik voortaan |thumb|)
(lf)
[[Bestand:Villa Gaudeamus 2.jpg|thumb|De halfronde muziekvleugel van Villa Gaudeamus, Bilthoven, [[Lijst van rijksmonumenten in Bilthoven|rijksmonument]].]]
[[Bestand:Werkplaats Kindergemeenschap Oude Gebouw Frants Edvard Röntgen 1927-1929 02.JPG|thumb|Het polygonale gebouw van de Werkplaats van Kees Boeke, Bilthoven, rijksmonument.]]
[[Bestand:HvsPostkantoor1.JPG|thumb|Hoofdpostkantoor, Hilversum, [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Hilversum/Centrum|gemeentelijk monument]].]]
'''Frants Edvard Röntgen''' ([[Amsterdam]], [[28 april]] [[1904]] - [[Zoeterwoude]], [[7 januari]] [[1980]]) was een [[Nederland]]se [[architect]].
 
In 1925 werd zijn eerste ontwerp, de [[Walter Maas Huis|Villa Gaudeamus]], uitgevoerd aan de Gerard Doulaan in [[Bilthoven]]. Dit grote [[villa (bouwkunde)|landhuis]], waarvoor hij als 16-jarige al de eerste schetsen had gemaakt, trok internationale aandacht. Het is gebouwd in de stijl van de [[Amsterdamse School (bouwstijl)|Amsterdamse school]], gemengd met enige Noorse invloed. De plattegrond lijkt enigszins op die van een [[Vleugel (muziek)|vleugelpiano]], maar volgens Röntgen was dat toeval. De halfronde, geheel houten muziekzaal is het opvallendste onderdeel van het landhuis. De verhoogde vloer geeft de ruimte een uitstekende [[zaalakoestiek]] en wekt de indruk te zweven. Het tuinhuisje zou een [[replica]] zijn van een verdwenen componeerhuisje dat Edvard Grieg bezat in [[Edvard Grieg Museum Troldhaugen|Troldhaugen]] bij [[Bergen (Noorwegen)]].
 
In Gaudeamus brachten de ouders van de architect hun oude dag door en ook hijzelf woonde er jarenlang. Julius Röntgen, die als componist zeer productief was, heeft er tot aan zijn dood in 1932 talloze werken gecomponeerd. Daarna werd het bewoond door (onder anderen) de uit [[Mainz]] voor de [[nationaalsocialisme|nazi]]'s uitgeweken [[Walter Maas]]. Hij werd in 1949 eigenaar van het huis en maakte het tot een centrum voor [[Nederlandse muziek|Nederlandse eigentijdse muziek]], als zetel van de [[Stichting Gaudeamus]]. Thans vervult het nog steeds de functie van ontmoetingsplek voor de professionele kunstsector, onder de naam [[Walter Maas Huis]]. Zowel de villa als het tuinhuis is aangewezen als [[Lijst van rijksmonumenten in Bilthoven|rijksmonument]].
 
Dat geldt ook voor een tweede spraakmakend gebouw in Bilthoven, de [[Werkplaats Kindergemeenschap]] van de onderwijspionier [[Kees Boeke (pedagoog)|Kees Boeke]], verrezen in 1927-29 aan de Frans Halslaan. Röntgens schepping heeft de vorm van een [[Kwadrant (wiskunde)|kwadrant]] met een [[Polygonaal stelsel|polygonale]] plattegrond, waardoor onduidelijk blijft wat voorkant, achterkant of zijkant is. Het gebouw werd rondom voorzien van laag doorlopende ramen, zodat licht, lucht en ruimte vrij spel kregen, geheel volgens de principes van Kees Boekes ''Stichting tot vrije en persoonlijke ontwikkeling''. Ook de tuin is welbewust ontworpen als onderdeel van de architectuur. Het gebouw is sinds 1968 niet meer als school in gebruik.
 
Röntgen was sinds 1927 zelfstandig architect en had vanaf 1934 zijn eigen bureau in Amsterdam. Van 1937 tot 1969 was hij in vaste dienst bij de [[Rijksgebouwendienst]], sinds 1955 als hoofdarchitect van de afdeling Nieuwbouw. In deze functie ontwierp hij vooral [[Utiliteitsbouw|utilitaire]] gebouwen, zoals [[Openbaar onderwijs|openbare scholen]], [[Postkantoor (Nederland)|postkantoren]] (o.a.onder meer het hoofdpostkantoor aan de [[Kerkbrink (Hilversum)|Kerkbrink]] in [[Hilversum]]), [[telefooncentrale]]s en [[Laboratorium|laboratoria]] voor de [[Universiteit Leiden|Rijksuniversiteit]] in [[Leiden]] en de [[Wageningen University & Research|Landbouwhogeschool Wageningen|Landbouwhogeschool]] in [[Wageningen (Nederland)|Wageningen]]. Daarnaast was hij verbonden aan het [[Polytechnisch Tijdschrift]] als [[redacteur]] voor architectuur.
 
Frants Röntgen overleed op 75-jarige leeftijd onverwachts in zijn woonplaats [[Zoeterwoude-Dorp]].