Waterstofspectrum: verschil tussen versies

756 bytes verwijderd ,  3 maanden geleden
→‎Reeksen: minitabellen gecombineerd tot een grote tabel
(→‎Reeksen: minitabellen gecombineerd tot een grote tabel)
 
==Reeksen==
Alle golflengten λ worden in nanometer met drie significante cijfers gegeven.
{| class="wikitable"
 
===Lymanreeks! (<math>n</math> !! Lymanreeks<br>n&prime; = 1)===
!colspan=2|Balmerreeks <br>n&prime; = 2
{{Zie hoofdartikel|Lymanreeks}}
!Paschenreeks <br>n&prime; = 3
 
!Brackettreeks <br>n&prime; = 4
{| class="wikitable" border="1" style="float:left"
!Pfundreeks <br>n&prime; = 5
!Humphreysreeks<br>n&prime; = 6
|-
|2 || 122||
! <math>n</math> !! λ (nm)
!Naam
|||||||
|-
|3 || 103|| 656 ||H - α||||||||
|2 || 122
|-
|4 || 97,2|| 486 || H - β|| 1870||||||
|3 || 103
|-
|5 || 94,9|| 434 || H - γ|| 1280|| 4050||||
|4 || 97,2
|-
|6 || 93,7|| 410 || H - δ|| 1090|| 2630|| 7460||
|5 || 94,9
|-
|7 |||| 397 || H - ε|| 1000|| 2170|| 4650|| 12400
|6 || 93,7
|-
|8 |||| |||| 954|| 1940|| 3740|| 7500
|<math>\infty</math> || 91,1
|}
 
De reeks is genaamd naar [[Theodore Lyman IV|Theodore Lyman]], die deze spectraallijnen ontdekte tussen 1906-1914. Alle golflengten in de Lymanreeks liggen in het [[ultraviolet]]<ref>Lyman, Theodore: The Spectrum of Hydrogen in the Region of Extremely Short Wave-Length, Memoirs of the American Academy of Arts and Sciences, volume 13, issue 3, New Series, p 125–146 [http://www.jstor.org/stable/25058084 Op JSTOR] ISSN 00966134, 1906</ref><ref>Lyman, Theodore: An Extension of the Spectrum in the Extreme Ultra-Violet, 1914, Nature volume 93, p241 doi=10.1038/093241a0</ref>.
{{Clearboth}}
 
===Balmerreeks (n&prime; = 2)===
{{Zie hoofdartikel|Balmerreeks}}
{| class="wikitable" border="1" style="float:left"
|-
|9 ||||||||||1820|| 3300|| 5910
! <math>n</math> !! λ (nm) !! Naam
|-
|310 || 656 ||H|||||||| -3040|| α5130
|-
|411 || 486 |||||||||| H -|| β4670
|-
|<math>\infty</math> || 91,1|| 365|||| 820|| 1460|| 2280|| 3280
|5 || 434 || H - γ
|-
|6 || 410 || H - δ
|-
|7 || 397 || H - ε
|-
|<math>\infty</math> || 365
|}
 
De [[Lymanreeks]] is genoemd naar [[Theodore Lyman IV|Theodore Lyman]], die deze spectraallijnen ontdekte tussen 1906-1914. Alle golflengten in de Lymanreeks liggen in het [[ultraviolet]].<ref>Theodore, Lyman: ''The Spectrum of Hydrogen in the Region of Extremely Short Wave-Length, Memoirs of the American Academy of Arts and Sciences'', volume 13, issue 3, New Series, p 125–146 [http://www.jstor.org/stable/25058084 Op JSTOR] ISSN 00966134, 1906</ref><ref>Lyman, Theodore: An Extension of the Spectrum in the Extreme Ultra-Violet, 1914, Nature volume 93, p241 doi=10.1038/093241a0</ref>
Deze reeks is genaamd naar [[Johann Jakob Balmer]], die de [[empirische]] vergelijking formuleerde in 1885. Met de '''Balmerformule''' kunnen de golflengten van de spectraallijnen voorspeld worden. Balmerlijnen heten volgens de traditie "H-alfa", "H-beta", "H-gamma" enz., waarin H het element waterstof aanduidt.<ref>Balmer, J. J. :Notiz uber die Spectrallinien des Wasserstoffs, Annalen der Physik vol 261, 5, p80–87, 1885 [http://www3.interscience.wiley.com/journal/112487600/abstract doi=10.1002/andp.18852610506]{{Dode link|datum=april 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Vier Balmerlijnen vallen in het zichtbare deel van het spectrum, met golflengten langer dan 400&nbsp;nm. Delen van de Balmerreeks komen voor in het [[Fraunhoferlijnen|zonnespectrum]]. H-alfa is belangrijk in de sterrenkunde om waterstof aan te tonen.
 
De [[Balmerreeks]] is genoemd naar [[Johann Jakob Balmer]], die de [[empirische]] vergelijking formuleerde in 1885. Met de '''Balmerformule''' kunnen de golflengten van de spectraallijnen voorspeld worden. Balmerlijnen heten volgens de traditie "H-alfa", "H-beta", "H-gamma" enz., waarin H het element waterstof aanduidt.<ref>J.J. Balmer: ''Notiz über die Spectrallinien des Wasserstoffs, Annalen der Physik'' vol 261, 5, p80–87, 1885 [http://www3.interscience.wiley.com/journal/112487600/abstract doi=10.1002/andp.18852610506]{{Dode link|datum=april 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Vier Balmerlijnen vallen in het zichtbare deel van het spectrum, met golflengten langer dan 400&nbsp;nm. Delen van de Balmerreeks komen voor in het [[Fraunhoferlijnen|zonnespectrum]]. H-alfa is belangrijk in de sterrenkunde om waterstof aan te tonen.
 
[[Bestand:Visible spectrum of hydrogen.jpg|thumb|757px|center|De zichtbare spectraallijnen van het emissiespectrum van waterstof in de Balmerreeks. H-alfa is de rode lijn rechts, H-beta de groenblauwe lijn links daarvan, enzovoort.]]
{{Clearboth}}
 
De [[Paschenreeks]] is genoemd naar de [[Oostenrijks]]-[[Duits]]e natuurkundige [[Friedrich Paschen]] die haar het eerst waarnam in 1908. De Paschenlijnen liggen alle in het [[infrarood]].<ref>Friedrich Paschen: ''Zur Kenntnis ultraroter Linienspektra. I. (Normalwellenlängen bis 27000 Å.-E.), Annalen der Physik'', 332, 13, p537–570 [https://archive.today/20121217200521/http://www3.interscience.wiley.com/journal/112500956/abstract doi=10.1002/andp.19083321303]</ref>
===Paschenreeks (n&prime; = 3)===
{| class="wikitable" border="1" style="float:left"
|-
! <math>n</math> !! λ (nm)
|-
|4 || 1870
|-
|5 || 1280
|-
|6 || 1090
|-
|7 || 1000
|-
|8 || 954
|-
|<math>\infty</math> || 820
|}
 
De Amerikaanse natuurkundige [[Frederick Sumner Brackett]] nam de Brackettreeks als eerste waar in 1922.<ref>Frederick Sumner Brackett 1922: ''Visible and infra-red radiation of hydrogen, Astrophysical Journal'' 56, p154, doi=10.1086/142697</ref>
Deze reeks is genaamd naar de [[Oostenrijks]]-[[Duits]]e natuurkundige [[Friedrich Paschen]] die haar het eerst waarnam in 1908. De Paschenlijnen liggen alle in het [[infrarood]]<ref>Paschen, Friedrich 1908: Zur Kenntnis ultraroter Linienspektra. I. (Normalwellenlängen bis 27000 Å.-E.), Annalen der Physik, 332, 13, p537–570 [https://archive.today/20121217200521/http://www3.interscience.wiley.com/journal/112500956/abstract doi=10.1002/andp.19083321303]</ref>.
{{Clearboth}}
 
De Pfundreeks werd experimenteel ontdekt in 1924 door [[August Herman Pfund]].<ref>A. H. Pfund: ''The emission of nitrogen and hydrogen in infrared'', 1924, J. Opt. Soc. Am. 9, 3, p193–196 doi=10.1364/JOSA.9.000193</ref>
===Brackettreeks (n&prime; = 4 )===
{| class="wikitable" border="1" style="float:left"
|-
! <math>n</math> !! λ (nm)
|-
|5 || 4050
|-
|6 || 2630
|-
|7 || 2170
|-
|8 || 1940
|-
|9 || 1820
|-
|<math>\infty</math> || 1460
|}
De Amerikaanse natuurkundige [[Frederick Sumner Brackett]] nam deze lijnen als eerste waar in 1922<ref>Brackett, Frederick Sumner, 1922: Visible and infra-red radiation of hydrogen, Astrophysical Journal 56, p154, doi=10.1086/142697</ref>.
{{Clearboth}}
 
===Pfundreeks (n&prime; = 5)===
{| class="wikitable" border="1" style="float:left"
|-
! <math>n</math> !! λ (nm)
|-
|6 || 7460
|-
|7 || 4650
|-
|8 || 3740
|-
|9 || 3300
|-
|10 || 3040
|-
|<math>\infty</math> || 2280
|}
 
Deze reeks werd experimenteel ontdekt in 1924 door [[August Herman Pfund]]<ref>Pfund, A. H.: The emission of nitrogen and hydrogen in infrared, 1924, J. Opt. Soc. Am. 9, 3, p193–196 doi=10.1364/JOSA.9.000193</ref>.
{{Clearboth}}
 
===Humphreysreeks (n&prime; = 6)===
{| class="wikitable" border="1" style="float:left"
|-
! <math>n</math> !! λ (nm)
|-
|7 || 12400
|-
|8 || 7500
|-
|9 || 5910
|-
|10 || 5130
|-
|11 || 4670
|-
|<math>\infty</math> || 3280
|}
 
DezeDe reeksHumphreysreeks werd ontdekt door de Amerikaanse natuurkundige [[Curtis J. Humphreys]].<ref>Humphreys, C.J. Humphreys: ''Humphreys Series, J. Research Natl. Bur. Standards'', 1953, vol 50</ref>.
{{Clearboth}}
 
== Rol in de astronomie==