Zwartepietendebat: verschil tussen versies

6 bytes toegevoegd ,  2 maanden geleden
k
Invulling parameters sjabloon
k (Invulling parameters sjabloon)
Het '''zwartepietendebat''' of de '''zwartepietdiscussie''' is een jaarlijks terugkerend maatschappelijk [[debat]] in [[Nederland]] en in mindere mate in Vlaanderen over [[Zwarte Piet]], doorgaans voorafgaand aan de [[Sinterklaastijd]]. Tegenstanders van Zwarte Piet stellen dat de eigenschappen [[stereotype]]rend zijn en dat de figuur [[Racisme|racistisch]] is. Voorstanders stellen dat Zwarte Piet een onschuldig en kindvriendelijk [[Folklore|folkloristisch]] figuur is die voortkomt uit de Nederlandse [[traditie]].
 
Een grote meerderheid van de Nederlandse bevolking is voorstander van de traditionele Zwarte Piet. {{feitBron?||2019|11|18}}
 
==Achtergrond==
In juni 2011 startte [[Quinsy Gario]] het kunstproject "Zwarte Piet Is Racisme". Toen op 12 november 2011 de intocht van Sinterklaas plaatsvond in [[Dordrecht]] droeg Gario een T-shirt met daarop de tekst "Zwarte Piet Is Racisme", waarna hij, Siri Venning, Steffi Weber en [[Jerry Afriyie]] gearresteerd werden. Dit kwam in het (internationale) nieuws.<ref>[https://www.dutchnews.nl/features/2011/11/anti-zwarte_piet_activists_arr/ Anti-Zwarte Piet activists arrest prompts new debate], DutchNews, 17 november 2011. Geraadpleegd 31 oktober 2019.</ref>
 
In 2013 begon de discussie opnieuw, naar aanleiding van een brief van de [[Verenigde Naties]] in januari 2013, waarin de Nederlandse regering om opheldering werd gevraagd over het sinterklaasfeest en het [[stereotiep]]e beeld van Zwarte Piet. Later verduidelijkte de VN dat het hier ging om 'vrijwilligers die niet betaald worden door de VN en in eigen naam spreken'.<ref>[https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/-verenigde-naties-vrijwilliger-shepherd-sprak-niet-namens-vn-over-zwarte-piet~b8b13d08/ Verenigde Naties: vrijwilliger Shepherd sprak niet namens VN over Zwarte Piet], Volkskrant, 24 oktober 2013. Geraadpleegd 25 november 2018.</ref>. In 2017 is het debat veranderd in een [[Polarisatie (conflict)|gepolariseerd conflict]] dat vooral draait om de kwestie in hoeverre een Nederlandse [[traditie]] die door een deel als kwetsend wordt ervaren dient te worden aangepast of gehandhaafd.
 
In 2016 verscheen de documentaire '[[Wild Geraas (boek)#Documentaire|Wild Geraas]]' van journalist [[Arnold-Jan Scheer]]. In deze documentaire stellen historici dat Zwarte Piet verwijst naar de [[Moren]] die al eeuwenlang vrij rondliepen in [[Venetië (stad)|Venetië]]. De Nederlandse [[publieke omroep]]en hadden geen belangstelling om de film te vertonen.<ref>[https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/docu-over-oorsprong-sint-vindt-geen-aftrek~b8825a34/ Docu over oorsprong Sint vindt geen aftrek - Film zou teveel emotie oproepen], De Volkskrant, Bor Beekman, 13 november 2015 2:00. Geraadpleegd 13 november 2018.</ref> Scheer stelt: ''"De winterfolklore van Sinterklaas en Zwarte Piet is ouder dan de variant die Jan Schenkman rond 1850 vastlegde in een kinderboek, ouder ook dan de [[Nederlandse slavenhandel]]."''<ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2015/10/27/ooit-waren-we-allemaal-zwart-1550395-a1364833 Ooit waren we allemaal zwart], NRC, Bas Blokker, 27 oktober 2015. Geraadpleegd 13 november 2018.</ref>
=== Jongeren ===
[[Bestand:Per leeftijdsgroepcrop.svg|thumb|Grafiek over mening van Zwarte Piet bij verschillende leeftijdsgroepen]]
Jongeren zijn tegenwoordig gemiddeld meer voor een veranderende Piet dan de oudere leeftijdsgroepen.<ref>{{Citeer web | url = https://www.noties.nl/v/get.php?a=peil.nl&s=weekpoll&f=2018-11-18+ksa.pdf | titel = De Stemming van 18 november 2018 | bezochtdatum = 2018-12-30 }}</ref>
 
== Internationaal==
 
==Rechtszaken==
In 2013 werden in Amsterdam tegen de door burgemeester [[Eberhard van der Laan]] verstrekte evenementenvergunning voor de intocht van Sinterklaas bezwaarschriften ingediend vanwege het negatief stereotype van Zwarte Piet. De [[Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Nederland)|Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State]] oordeelde in november 2014 dat de vergunning terecht was afgegeven, aangezien een burgemeester een evenement alleen op orde en veiligheid en niet inhoudelijk mag beoordelen.<ref>[http://www.ad.nl/ad/nl/1012/Nederland/article/detail/3788600/2014/11/12/Intocht-Sint-met-Zwarte-Piet-in-Amsterdam-mocht.dhtml 'Intocht Sint mét Zwarte Piet in Amsterdam mocht'] Algemeen Dagblad, 12 november 2014. Bezocht op 12 november 2014</ref> <ref>[http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBAMS:2014:3888 uitspraak Rechtbank Amsterdam 03 juli 2014]</ref> <ref>[http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RVS:2014:4117 uitrspraak Raad van State 12 november 2014]</ref>
 
In juni 2015 deden enkele belangengroepen (Stichting Nederland Wordt Beter, Zwarte Piet Niet en Stop Blackface) aangifte tegen organisaties die Zwarte Piet afbeeldden, zoals de [[NTR]] (als maker van het [[Sinterklaasjournaal]]), [[Albert Heijn (supermarkt)|AH]], [[Blokker (winkelketen)|Blokker]], [[HEMA]], [[De Bijenkorf (warenhuis)|Bijenkorf]], [[V&D]], en tegen het [[Sint en Pietengilde]].<ref>[https://www.ad.nl/economie/piet-activisten-doen-aangifte-tegen-ah-blokker-en-hema~a23ffc8e/ Piet-activisten doen aangifte]</ref> Het [[Gerechtshof (Nederland)|gerechtshof]] besloot dat het [[Openbaar Ministerie]] niet hoefde te vervolgen omdat er geen strafbare feiten waren gepleegd.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/gerechtshof-beslist-geen-nieuwe-strafzaken-over-zwarte-piet~a7cf43a1/ Gerechtshof beslist: geen nieuwe strafzaken over Zwarte Piet], AD, 28 juni 2015</ref> Ook na een verzoek op grond van [[Artikel 12 Sv-procedure|artikel 12]] besliste het [[gerechtshof (Nederland)|gerechtshof]] in juni 2017 dat [[justitie]] niet tot vervolging over hoefde te gaan.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/gerechtshof-beslist-geen-nieuwe-strafzaken-over-zwarte-piet~a7cf43a1/ Gerechtshof beslist geen nieuwe strafzaken over Zwarte Piet]</ref><ref>[https://www.trouw.nl/home/tegenstanders-zwarte-piet-vangen-bot-bij-het-gerechtshof~a52f98fa/ Tegenstanders Zwarte Piet vangen bot bij het gerechtshof]</ref>
In 2017 wilde de actiegroep '[[Kick Out Zwarte Piet]]' actievoeren in [[Dokkum]], maar zij bereikten de plaats niet (zie ook 'blokkeerfriezen'). In [[Dordrecht]] werden door anti-Zwarte Piet-demonstranten vernielingen aangebracht aan het Sinterklaashuis.<ref>[https://www.ad.nl/dordrecht/sinterklaashuis-dordrecht-gesaboteerd~a0128ef66/ Sinterklaashuis Dordrecht gesaboteerd]</ref> In 2018 waren in zeventien steden protesten aangekondigd door deze actiegroep.<ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2018/11/17/blog-intocht-van-sinterklaas-2018-a2755517 Intocht van Sinterklaas 2018]</ref>
 
In november 2019 kwamen honderden mensen bijeen in [[Scheveningen]] om te protesteren, maar dit protest bestond juist uit mensen die voor het behoud van Zwarte Piet zijn.<ref>[https://www.ad.nl/den-haag/honderden-actievoerders-komen-op-voor-pikzwarte-piet-van-onze-tradities-blijf-je-af~a444c9f2/ Honderden actievoerders komen op voor pikZwarte Piet]</ref> Een onderzoek bij 76.000 mensen toont aan dat twee derde tegen een Sinterklaasintocht is met enkel [[roetveegpiet]]en.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/twee-derde-nederlanders-is-tegen-sinterklaasintocht-met-enkel-roetveegpieten~a21acbd9/ Twee derde Nederlanders is tegen Sinterklaasintocht met enkel roetveegpieten]</ref>.
 
==='Blokkeerfriezen'===
In oktober 2019 werden in hoger beroep de straffen door het [[Gerechtshof (Nederland)|Gerechtshof]] verlaagd. Vijftien 'blokkeerfriezen' kregen allen een taakstraf van 90 uur opgelegd, aanzienlijk minder dan aanvankelijk was geëist. Ook 'boegbeeld' Jenny Douwes kreeg 90 uur taakstraf opgelegd, terwijl tegen haar de maximale taakstraf van 240 uur en tevens een [[voorwaardelijke celstraf]] van drie maanden was geëist. De door de verdediging bepleite rijspraak zat er niet: volgens het hof was het blokkeren van de [[Rijksweg 7|A7]] bij [[Joure]] op 18 november 2017 door 34 'blokkeerfriezen' een collectieve actie. „Alle deelnemers hadden hetzelfde doel", aldus het Hof. De straf werd gematigd omdat er geen ernstige ongelukken waren gebeurd en het een incident betrof. De verdachten hadden een vermeend recht in eigen hand genomen en voor [[Eigenrichting|eigen rechter]] gespeeld. Een dergelijke ondermijning van een beslissing van het bestuur en het aan anderen de mogelijkheid ontnemen te [[betoging|demonstreren]], achtte het Hof zeer ernstig en ontoelaatbaar. Juist impopulaire meningen behoren in een democratische samenleving door een demonstratie geuit kunnen worden. Het reguleren van betogingen en het handhaven van de [[openbare orde]] en veiligheid zijn bij uitstek taken van de overheid en niet van (groepen van) individuele burgers. Het was niet aan de verdachten ter bepaling waar en wanneer er mocht worden gedemonstreerd en evenmin voor een willen voorkomen van gevreesde ongeregeldheden zelf strafbare feiten te plegen. Van een [[overmacht]]ssituatie was geen sprake en het handelen van de verdachten kon als [[eigenrichting]] worden aangemerkt. Dat kan niet worden getolereerd omdat dit ernstig afbreuk doet aan de democratische [[rechtstaat]].<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/hof-verlaagt-straffen-van-blokkeerfriezen-taakstraf-van-90-uur~a39a517a/ ''Hof verlaagt straffen van blokkeerfriezen, taakstraf van 90 uur'']</ref><ref>[ https://www.rechtspraak.nl/Organisatie-en-contact/Organisatie/Gerechtshoven/Gerechtshof-Arnhem-Leeuwarden/Nieuws/Paginas/Uitspraak-A7-Blokkadeza.aspx ''Lagere straffen in hoger beroep 'A7-blokkade' ''</ref><ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHARL:2019:9292 tekst arrest Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 31 oktober 2019]]</ref><ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHARL:2019:9290 idem]</ref><ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHARL:2019:9293 idem]</ref><ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHARL:2019:9301 idem]</ref>
 
In november 2019 werd een vergadering van KOZP in een pand in de Beatrijsstraat te Den Haag verstoord door "aanhangers van Zwarte Piet". Kort hierna berichtte dagblad de Volkskrant naar aanleiding van enkele recente incidenten met op KOZP gerichte agressie dat de "anti-Zwarte Piet-beweging" aan [[goodwill]] leek te winnen. <ref>[https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/als-zwarte-piet-het-moet-hebben-van-hooligans-en-pegida-is-hij-reddeloos-verloren~b0814d24/ ''Als Zwarte Piet het moet hebben van hooligans en Pegida, is hij reddeloos verloren'']</ref> <ref>[https://www.ad.nl/den-haag/bijeenkomst-van-kick-out-zwarte-piet-in-den-haag-hevig-verstoord-vijf-mensen-aangehouden~a36e45f2/ ''Bijeenkomst van Kick Out Zwarte Piet in Den Haag hevig verstoord, vijf mensen aangehouden'']</ref>
 
==Winkeliers==
In 2016 werd door verschillende Vlaamse zenders voor kinderen, speelgoedwinkels, theaterorganisaties en onderwijsinstanties een Pietenpact ondertekend; vanaf 2017 worden er geen volledig zwartgeschminkte pieten gebruikt.<ref>[http://www.nu.nl/buitenland/4349651/vlaanderen-stopt-met-zwartgeschminkte-pieten.html Vlaanderen stopt met zwartgeschminkte pieten]</ref> Dat stuitte echter op verzet. Verschillende petities voor het behoud van de klassieke Zwarte Piet werden gelanceerd. Daarbij lieten ook verschillende mensen van Afrikaanse origine, zoals [[Lies Lefever]], zich uit tégen dat Pact.
 
In grote steden zoals Antwerpen en Gent trad in 2017 de roetveegpiet op, terwijl op het platteland de traditionele Zwarte Piet zichtbaar bleef.<ref>{{Citeer web|url=https://www.demorgen.be/binnenland/waarom-de-stad-kiest-voor-roetpiet-en-rest-voor-zwarte-piet-bf1653ba/|titel=Waarom de stad kiest voor Roetpiet en rest voor Zwarte Piet|bezochtdatum=2017-11-14|auteur=Sara Vandekerckhove|werk=De Morgen|taal=nl}}</ref>
 
Ook het Vlaamse programma [[Dag Sinterklaas]], kwam in 1993 al terug op de zwarte huidskleur van Zwarte Piet. Hierin werd echter beweerd dat Zwarte Piet eigenlijk een blanke is, die zwart geworden is omdat hij steeds door de (met roet gevulde) schoorstenen moet kruipen.