Mieren: verschil tussen versies

68 bytes verwijderd ,  4 maanden geleden
k
|{{Largethumb}}| is redundant, gebruik voortaan |thumb|
k (Wijzigingen door 217.166.243.101 (Overleg) hersteld tot de laatste versie door ErikvanB)
Label: Terugdraaiing
k (|{{Largethumb}}| is redundant, gebruik voortaan |thumb|)
| datum = 1802 (Mutillidae); 1809 (Formicidae)
}}
[[Bestand:Scheme ant worker anatomy-en.svg|{{largethumb}}thumb|Voorstelling anatomie en benaming werkmier (''[[Pachycondyla verenae]]'')]]
[[Bestand:Baltic amber inclusions - Ant (Hymenoptera, Formicidae)2.JPG|{{largethumb}}thumb|Mier [[fossiel|gefossiliseerd]] in Baltische [[barnsteen]]]]
[[Bestand:Ronisia barbara01.jpg|{{largethumb}}thumb|De mierwespen of fluweelmieren (hier ''Ronisia barbara'') lijken op mieren, maar zijn vleugelloze wespen]]
[[Bestand:FlyingAnts.jpg|{{largethumb}}thumb|De minuscule mannetjesmier paart met zijn reusachtige koningin]]
[[Bestand:XN AntMilkAphid.gif|{{largethumb}}thumb|Een mier 'melkt' een [[bladluizen|bladluis]]]]
[[Bestand:Epilobium tetragonum with Aphis fabae and ants, kantige basterdwederik zwarte bonenluis met mieren.jpg|{{largethumb}}thumb|Mieren met [[zwarte bonenluis]]]]
'''Mieren''' zijn een groep van [[Kolonie (biologie)|kolonievormende]] [[sociale insecten]], die behoren tot de [[orde (biologie)|orde]] van [[vliesvleugeligen]] (Hymenoptera). Mieren hebben zich kunnen aanpassen aan zeer verschillende [[habitat|leefomgevingen]]. Waar zij voorkomen, zijn mieren de dominante levensvorm op de bodem. Mieren komen vrijwel overal ter wereld voor.<ref>Overal, behalve op Antarctica. Ook op IJsland, Groenland en Hawaï komen van nature geen mieren voor.</ref> Ze behoren daarmee tot de succesvolste diergroepen. Veel mierensoorten bouwen hun nest in de bodem of in holle bomen, andere soorten spinnen bladeren aan elkaar om een nest te maken, en weer andere leven in spleten tussen rotsen.
 
* [[Ectatomminae]]
* [[Formicinae]]
* [[Heteroponerinae]]
* [[Leptanillinae]]
* [[Martialinae]]
 
== De mierenmaatschappij ==
[[Bestand:Eciton_burchellii_army_ants.jpg|{{largethumb}}thumb|Werksters en een soldaat van de [[trekmier]] ''[[Eciton burchellii]]'']]
Binnen een mierenkolonie worden de volgende groepen onderscheiden:
* de koningin (bij een aantal soorten komen er meerdere voor per kolonie);
In principe zijn alle werksters [[onvruchtbaarheid|steriele]] dochters van de koningin, en vanuit [[evolutie|evolutionair]] standpunt bezien dient het overleven van een specifieke [[populatie (biologie)|populatie]] (=kolonie) mieren dan ook slechts één belang: instandhouding van hun koningin, die in haar eentje de draagster is van de specifieke [[genenpoel]] van de kolonie. De aanvankelijk gevleugelde koningin verliest na de [[bruidsvlucht (biologie)|bruidsvlucht]] haar vleugels en begint een nieuwe kolonie met vleugelloze werksters.
 
Sommige werksters leggen [[ei (dier)|eieren]] die door andere werksters worden opgegeten. Als deze voor interne consumptie bestemde eieren onverhoopt toch uitkomen, wat zelden, en slechts bij enkele mierensoorten voorkomt, dan komen er mannetjes uit.
 
De lichaamsbouw van een werkster is vaak aangepast aan haar specifieke taken. Aan deze [[morfologie (biologie)|morfologische]] specialisatie ligt geen [[genetische variatie]] ten grondslag: hun op specifieke taken berekende lichaamsbouw wordt meestal bepaald door het soort voedsel dat ze als larve krijgen. Morfologische specialisatie van werksters komt bij mierensoorten in Nederland en België overigens vrijwel niet voor.
 
== Levenswijze ==
[[Bestand:LeafAnt.jpg|{{largethumb}}thumb|Parasolmieren]]
Veel soorten mieren verzamelen niet alleen voedsel, maar kweken het ook zelf. Men zou zelfs kunnen zeggen dat een aantal soorten aan een soort [[landbouw]] en zelfs [[veeteelt]] doet. Zo zuigt de (zwarte) [[wegmier]] (''Lasius niger'') graag de zoete afscheiding ([[honingdauw]]) van [[bladluizen]] op, en beschermt daarom de luizen met mierenzuur tegen vijanden als [[lieveheersbeestjes]]. Andere soorten gaan nog verder en brengen de luizen naar ondergrondse kamers met plantenwortels. Hier kunnen de luizen ongestoord sappen uit de plantenwortels zuigen en tappen de mieren de honingdauw bij de luizen af. [[Parasolmier]]en, vooral bekend uit het geslacht ''[[Atta (mieren)|Atta]]'', knippen delen van bladeren af en transporteren de bladeren naar het nest. Hier wordt in speciale groeikamers een bepaalde [[schimmels|schimmel]] gekweekt waarvan de mieren leven. Een kolonie telt al gauw 2 miljoen mieren, die binnen 24 uur een boom volledig kunnen ontbladeren.
 
== Fotogalerij ==
'''In Nederland en België'''
<gallery mode=packed caption=" " widths="150px" heights="150px">
Lasius.flavus.jpg|[[Gele weidemier]] (''Lasius flavus'')
Lasius niger.jpg|[[Zwarte wegmier]] (''Lasius niger'')
 
'''Buiten Nederland en België'''
<gallery mode=packed caption=" " widths="150px" heights="150px">
Oecophylla smaragdina MHNT reine.jpg|De ''Oecophylla smaragdina''- koningin uit [[Australazië]] is overwegend groen
Pristomyrmex pungens01.jpg|''Pristomyrmex pungens'' uit [[Japan]]
* Nitenpyram
 
Vrijwel alle mierenbestrijdingsmiddelen die vrij voor particulieren te koop zijn bevatten neonicotinoïden. Als alternatief kunnen middelen gebruikt worden die de genoemde stoffen niet bevatten. Ook kan er overgegaan worden tot natuurlijke bestrijding, zoals het planten van [[goudsbloem (soort)|goudbloemen]] of [[afrikaantje]]s in de buurt van het nest, of het strooien van sterk geurende stoffen zoals koffie, peper of knoflook. De mieren zullen dan niet doodgaan, maar wel verhuizen. Een minder diervriendelijk alternatief is een mengsel van gist of bakpoeder met water en bijvoorbeeld stroop of jam. De mieren komen op de zoetigheid af, maar krijgen bij het nuttigen ervan ook de gist binnen. De gist zet in hun maag uit, waardoor deze scheurt.<ref>[https://www.duurzaamthuis.nl/mieren-bestrijden-een-geduchte-tegenstander Mieren bestrijden]</ref> Droge gist of bakpoeder met poedersuiker wordt door de mieren meegenomen naar het nest. Hierdoor zullen ook daar mieren sterven als gevolg van het scheuren van hun maag. Een ecologische methode die geen kwaad kan voor bijen.{{bronBron?|laten bijen dit mengsel links liggen?|2017|05|31}}
 
== Zie ook ==
 
== Literatuur ==
* ''Mieren van de Benelux'' (2010), Peter Boer. Stichting Jeugdbondsuitgeverij, 's Graveland, 184 pp., {{ISBN |978-90-5107-043-9}}
* ''De wespen en mieren van Nederland'' (2004), T.M.J. Peeters, C. van Achterberg, W.R.B. Heitmans, W.F. Klein, V. Lefeber, A.J. van Loon, A.A. Mabelis, H. Nieuwenhuijsen, M. Reemer, J. de Rond, J.Smit en H.H.W. Velthuis; eindredactie A.J. de Winter , [[Naturalis]], [[Leiden]]; [[KNNV]], [[Zeist]] en [[EIS-Nederland]], Leiden , 496 pp., {{ISBN |90 5011 174 2}}
* ''Onze mieren'' (2001), E. Schoeters en F. Vankerkhoven. Educatie Limburgs Landschap vzw, Heusden-Zolder, 175 pp.
* ''Onze mieren: Geactualiseerde determinatietabel voor België'' (2002), E. Schoeters en F. Vankerkhoven. Educatie Limburgs Landschap vzw, Heusden-Zolder, 62 pp.