Ana (godin): verschil tussen versies

5 bytes verwijderd ,  2 jaar geleden
k
https://onzetaal.nl/taaladvies/een-van-beiden/, replaced: één van de → een van de met AWB
(1 bron(nen) gered en 0 gelabeld als onbereikbaar #IABot (v1.4.2))
k (https://onzetaal.nl/taaladvies/een-van-beiden/, replaced: één van de → een van de met AWB)
 
[[File:The western Pap from the eastern Pap - geograph.org.uk - 332014.jpg|thumb|De "''Paps of Anu''"; van oost naar west gezien]]
'''Ana''' (ook geschreven als '''Anu''', '''Anann''', '''Anand''' of '''Anind''') of '''Dana''' (ook '''Danu''') is in de [[Ierse mythologie]] de naam van een [[Lijst van Keltische stammen|Keltische]] [[moedergodin]]. Ze wordt in het 10e-eeuws [[Sanas Chormaic|Sanas Cormaic]] als „Mater deorum Hibernensium“ (''moeder van de Ierse goden'') genoemd. Het [[Grote boek van Lecan|Boek van Lecan]] stelt haar (in [[Lebor Gabála Érenn]]) gelijk aan de [[Morrigan]]. Daarnaast wordt haar naam gebruikt in de [[poëzie|poëtische]] benaming voor [[Ierland (eiland)|Ierland]] ''"íath Anann"''. Volgens het etymologisch werk [[Cóir Anmann]] was Anu een vruchtbaarheidsgodin (bandía in tṡónusa) als beschermgodin van [[Munster (Ierland)|Munster]]. Daar bevinden zich de twee heuvels die naar haar in het [[Iers]] ''"Dá Chích Anann"'' ("''Paps of Anu''", "''Borsten van Anu''") genoemd worden.
 
== Andere namen en conflatie ==
Het verhaal ''Oidheadh Chloinne Tuireann'' ("Het lot van de kinderen van Tuirenn") maakt melding van de drie zonen van Danu die zij met Tuirenn (volgens anderen [[Bres (god)|Bres]]) had: Brian,Iuchar en Iucharba, die de ''Tri Dée Dána'' genoemd werden.
 
In het [[Boek van Leinster]] wordt de godin [[Brighid]] als de moeder der ''Tri Dée Dána'' aangeduid<ref>Peter Berresford-Ellis, ''A Dictionary of Irish Mythology''. Constable, Londen, 1987 p. 78 (1. VS editie van ABC Clio (hardcover) Santa Barbara, California, 1989 p. 16 </ref>, wat o.a. [[Marie Henri d’Arbois de Jubainville]] ertoe bracht Danu en Brighid aan elkaar gelijk te stellen.
 
Ana wordt daarnaast in het [[Boek van Fermoy]] gelijkgesteld aan [[Macha (godin)|Macha]] (mogelijk ééneen van de aspecten van de Morrigan), die op haar beurt weer in verband gebracht wordt met de Welshe [[Rhiannon]] en de Gallische [[Epona]].
 
== Etymologie ==
De naam ''Danu'' kan worden afgeleid van het [[proto-Keltisch]] [[theoniem]] *''Φanon-''.<ref name="CAWCS">[http://www.wales.ac.uk/documents/external/cawcs/PCl-MoE.pdf Proto-Celtic—English lexicon] en [http://www.wales.ac.uk/documents/external/cawcs/MoE-PCl.pdf English—Proto-Celtic lexicon]. [[University of Wales]] Centre for Advanced Welsh and Celtic Studies. Cf. de [https://web.archive.org/web/20060211181501/http://www.indo-european.nl/cgi-bin/query.cgi?root=leiden&basename=%5Cdata%5Cie%5Cceltic University of Leiden database].</ref>
De Oostenrijkse linguïst [[Julius Pokorny]] en de Duitser Gerhard Köble reconstrueren *dānu als [[Proto-Indo-Europees|Proto-Indo-Europese]] vorm met de betekenis van ''stromend water'' en als zodanig is er een verband met namen van rivieren zoals de [[Donau]] en de [[Rhône (rivier)|Rhône]] (Ro Danus), maar ook met de Welshe godin [[Dôn]]. De Oudierse vormen - nominatief danu, genitief danann, datief danainn - laten aansluiten op een pre-Ierse vorm *Danona die het Oudkeltisch suffix - on - "groot" inhoudt (zoals in ''Matrona'' "grote moeder", ''Maponos'' "grote zoon")<ref>Julius Pokorny lemma 313 </ref>. ''Tri Dée Dána'' werd alleszins ook als "Drie Godheden van de Kunst" of "Drie Godheden van het Handwerk" vertaald, aangezien Daná in het Oudiers ''handwerk'' betekent. In dat geval zou Dánu van het [[proto-Keltisch]] *dƒnu- "geschenk, gave" afgeleid worden.
 
== Noten ==
227.804

bewerkingen