Maasboulevard (Maastricht): verschil tussen versies

1.532 bytes toegevoegd ,  1 jaar geleden
infobox aangevuld; diverse andere aanvullingen; redactie
(infobox aangevuld; diverse andere aanvullingen; redactie)
| locatie = [[Maastricht]]
| stadsdeel =
| wijk = [[Maastricht-Centrum|Centrum]] ([[Boschstraatkwartier]], [[Binnenstad (Maastricht)|Binnenstad]], [[Jekerkwartier]]),; [[Maastricht-Zuidwest|Zuidwest]] ([[Villapark (Maastricht)|Villapark]], [[Sint Pieter (Maastricht)|Sint Pieter]])
| begin = [[Boschstraat (Maastricht)|Boschstraat]]/[[Bassin (Maastricht)|Bassin]]
| eind = rue Collinet, [[Klein-Ternaaien]] (Nederlands-Belgische grens)
| lengte = ca. 5 km
| breedte = ca. 5-35 m
| postcode = 6211, 6212
| bouwjaar = [[1965]]-[[1979]]
| genoemdnaar = rivier de [[Maas]]
| naamsinds = [[10 augustus]] [[1971]]<ref name=pdms>Panhuysen/Dingemans/Minis/Sprenger (2013), p. 29.</ref>
| bestrating = [[asfalt]]; [[kassei]]en (promenade); [[grind]] (lage Maaskade)
| geentoegang =
| ov = [[Arriva Personenvervoer Nederland|Arriva]] 1 t/m 10, 15, 801 t/m 805; [[De Lijn (vervoermaatschappij)|De Lijn]] 20A, 45, 62, 63; [[Opérateur du Transport de Wallonie|OTW]] 78
| ov =
| bebouwing =
| opvallend = ca. 60 [[rijksmonument]]en
| overig = deels onder[[tunnel]]d
| detailkaart = Gem-Maastricht-OpenTopo-Maasboulevard.jpg
| detailkaartbijschrift= Geel gemarkeerd: tracé van de Maasboulevard
| portaal = Maastricht
}}
De '''Maasboulevard''' is een ruim vijf kilometer lange [[Boulevard (wegtype)|boulevard]] langs de rivier de [[Maas]] in de [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederlandse]] stad [[Maastricht]]. De boulevard en de daaraan parallel lopende '''Maaspromenade''' werdenkwamen in de jaren 1960 en 70 gefaseerd aangelegdtot stand op het tracé van het gedempte [[Kanaal Luik-Maastricht]].
 
Sinds 2003 wordt de weg in een deel van het centrum door een [[tunnel]] geleid. Op het dak van de tunnel is een uitbreiding van de promenade aangelegd, die de barrièrewerking van de boulevard in dit gedeelte opheft. De Maaspromenade is uitsluitend bedoeld voor [[voetganger]]s en heeft door de aanwezigheid van voorzieningen voor [[Rondvaartboot|rondvaartboten]] tevens een toeristische functie.
 
== Ligging, inrichting en verkeer ==
De Maasboulevard loopt grotendeels parallel aan de westelijke Maasoever, vanaf het [[Landbouwbelang (Maastricht)|Landbouwbelang]] in het noorden tot aan de Nederlands-Belgische grens bij [[Klein-Ternaaien]] in het zuiden. Bij het Landbouwbelang buigt de weg naar het westen en sluit via de [[Bassin (Maastricht)|Bassinbrug]] aan op de [[Boschstraat (Maastricht)|Boschstraat]]. Ongeveer een derde van de weg ligt in het [[Maastricht-Centrum|Maastrichtse stadscentrum]], in de buurten [[Boschstraatkwartier]], [[Binnenstad (Maastricht)|Binnenstad]] en [[Jekerkwartier]]. Het andere en grootste deel ligt in [[Maastricht-Zuidwest]], in de buurten [[Villapark (Maastricht)|Villapark]] en [[Sint Pieter (Maastricht)|Sint Pieter]].<ref>[http://kaart.mestreechonline.nl Buurtindeling Maastricht] op ''kaart.mestreechonline.nl''.</ref> In België zet de weg zich als ''rue Collinet'' voort op het grondgebied van de gemeente [[Wezet]] tot aan de [[Kanaal van Ternaaien|Sluis van Ternaaien]]. Doordat de rue Collinet aan deze zijde geen aansluiting heeft op doorgaande routes, is er op het zuidelijk deel van de Maasboulevardboulevard relatief weinig verkeer.
 
In het centrum van de stad is de Maasboulevard een straat voor [[doorgaand verkeer]], die deels ondergronds loopt en mede daardoor weinig zijstraten heeft. De meeste kruisingen zijn gelijkvloers, op die met de [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|John F. Kennedybrug]] na. In het noordelijk deel zijn de Boschstraat, de Bassinkade, de Sint Teunisstraat, de Maastrichter Grachtstraat en, de [[Kleine Gracht (Maastricht)|Kleine Gracht]] en de [[Gubbelstraat]] zijstraten die vanaf de Maasboulevard zijn te bereiken (voor zover geen [[eenrichtingsverkeer]] geldt); in het zuidelijk deel van het centrum zijn dat alleen de Eksterstraat (indirect via Het Bat), de Graanmarkt en de [[Prins Bisschopsingel]]. De overige zijstraten, inclusief de [[Wilhelminabrug (Maastricht)|Wilhelminabrug]] en de [[Sint Servaasbrug]], zijn alleen te bereiken vanaf de parallelle [[ventweg]]en: de Van Hasseltkade, de [[Kesselskade]] en Het Bat. In de ruim 400 m lange tunnel bevinden zich twee [[afrit]]ten, waarvan er een naar de parkeergarage van [[Mosae Forum]] leidt en de andere naar een bevoorradingsplein van het winkelcentrum. Het verkeer vanuit de parkeergarage beschikt in zuidelijke richting over een [[Toerit|invoegstrook]]. Aan de kant van de Kesselskade ligt een hellingbaan die naar een fietsparkeerkelder leidt. Langs de Maas en gedeeltelijk op het tunneldak van het ondergrondse deel ligt de Maaspromenade, die als wandelboulevard voor voetgangers is ingericht. De niveauverschillen tussen de diverse delen zijn geaccentueerd door trappartijen.
 
{{Afbeelding combi
| caption2 =
}}
De breedte van de boulevard varieert plaatselijk zeer sterk, wat deels toe te schrijven is aan de aan- of afwezigheid van [[fietspad|fiets-]]en en [[voetpad]]engroenstroken, en het wel of niet betrekkenmeerekenen van de Maaspromenade, ventwegen en groenstroken in de berekeningMaaskades. De Bassinbrug in het noordelijk deel is circa 30 m breed, inclusief drie [[Rijstrook|rijstroken]], twee vrijliggende fietspaden en – slechts aan één kant – een smal voetpad. HetIn de binnenstad heeft het bovengrondse deel van de boulevard heeft in de binnenstad ongeveer dezelfde breedte. Rekent men de ventwegen mee, dan is de breedte hier 40-50 m. Het tunnelgedeelte is slechts 12-15 m breed, met dien verstande dat fiets- en voetpaden hier ontbreken. De Maaspromenade varieert in breedte van 30 tot 50 m. Ten zuiden van de tunnel loopt de boulevard door het [[Stadspark Maastricht|Stadspark]]. Hier bedraagt de breedte ruim 35 m., Ventwegenterwijl ventwegen ontbreken. Ter hoogte van het [[Knooppunt (verkeer)|verkeersknooppunt]] met de [[Provinciale weg 278|N278]] (Prins Bisschopsingel en Kennedybrug) is de boulevard op zijn breedst. Vanwege de aansluiting op de [[Ring Maastricht|Randweg-Zuid]] is dit tevens het drukste deel. Verder naar het zuiden draagt de weg het karakter van een brede stadsstraat met twee rijstroken, deels gescheiden door een middenberm, en aan weerszijden ventwegen. Indien de ventwegen worden meegerekend, bedraagt de breedte van gevel tot gevel hier 50-60 m. De weg verliest daarna snel aan breedte en de ventwegen Hoge en Lage Kanaaldijk gaan geleidelijk over in wandel- en fietspaden; de eerstgenoemde eerder dan de laatstgenoemde. Zijstraten in dit deel zijn van noord naar zuid: Parkweg, Sint Lambertuslaan, Kapelweg, Bergweg, Sint Pietersluisweg, Burgemeester Ceulenstraat, Ursulinenweg en Slavante. Hoe meer naar het zuiden, hoe verder uit de bebouwde kom en hoe rustiger de weg wordt. Voorbij het dorp [[Sint Pieter (Maastricht)|Sint Pieter]] is de 'boulevard' nog slechts vijf meter breed.
 
Een deel van de Maasboulevard wordt intensief gebruikt door het openbaar vervoer. Een vijftiental11 [[Stadsbus Maastricht|stads-]], en [[streekbus|streek-streekbuslijnen]] en(plus 5 [[nachtbus]]senlijnen) van [[Arriva Personenvervoer Nederland|Arriva]] (1 t/m 10, 15 en 801 t/m 805) maaktmaken in oost-westelijke richting gebruik van de aanlanding van de Wilhelminabrug en vervolgen hun weg over het noordelijk deel van de Maasboulevard in de richting van de Boschstraat. Aan de Maasboulevard bevindt zich een [[bushalte]] tegenover Mosae Forum.<ref>[https://www.arrivapdf.nl/web/file?uuid=50a3ac8a-0ad3-4cbc-a0f2-eaed5f3a8f02&owner=af8aec32-6c73-47d5-af4d-f1553a2c3b77&contentid=10957 'Dienstregeling Regio Maastricht/Heuvelland 2019', pp. 16-23 en 34-37] op ''arrivapdf.nl''.</ref> Enkele regionale bussen van [[De Lijn (vervoermaatschappij)|De Lijn]] naar [[Limburg (Belgische provincie)|Belgisch-Limburg]] (20A, 45, 62 en 63) rijden dezelfde route en halteren eveneens bij Mosae Forum.<ref>[https://www.delijn.be/nl/haltes/halte/406318/Maastricht_Mosae_Forum_Centrum 'Halte Maastricht Mosae Forum/Centrum'] op ''delijn.be''.</ref> Op het zuidelijk deel van de boulevard rijdt [[Opérateur du Transport de Wallonie|OTW]]-bus 78 van Maastricht naar [[Luik (stad)|Luik]], die echter een lage frequentie heeft.<ref>[https://www.grenstreinbus.be/busverbinding.php?provincie=-3&id=23 78 Luik – Maastricht]op ''grenstreinbus.be''.</ref> De [[Sneltram Hasselt - Maastricht]], waarvan de aanleg al enige malen is uitgesteld, zal volgens een plan uit 2015 zijn eindhalte krijgen op de Maaspromenade bij Mosae Forum.<ref>[https://www.gemeentemaastricht.nl/over-maastricht/publicaties/nieuws/nieuws/artikel/variantenstudie-tram-vlaanderen-maastricht-gereed/ 'Variantenstudie Tram Vlaanderen Maastricht gereed'] op ''gemeentemaastricht.nl'', 1 oktober 2015.</ref>
 
== Geschiedenis ==
Het gebied waarin de Maasboulevard ligt heeft een rijke historie. Aan de totstandkoming van de verkeersweg in de jaren 1960 en 70 ging een periode vooraf, waarin het gebied verschillendeuiteenlopende functies had voor de nederzetting en latere stad Maastricht, variërend van havenwijk tot kanaalzone. De aanleg van het kanaal naar Luik in de 19e eeuw en van de Maasboulevard in de 20e eeuw, vaagdenvaagde de oudere structuren slechts ten dele weg.
 
=== Tot 1850: rivieroever en havenwijk ===
| caption2 = De 'tiende boog' van de [[Sint Servaasbrug]], in 1850 ontdekt, in 2007 gereconstrueerd
}}
De Romeinse nederzetting Maastricht ([[Mosa Trajectum]])<ref group=noot>De naam 'Mosa Trajectum' wordt pas vanaf de middeleeuwen in de bronnen genoemd. Of dat ook werkelijk de naam van de Romeinse nederzetting was, is niet bekend.</ref> lag grotendeels buiten het tracé van de hedendaagse Maasboulevard. Ter hoogte van het [[Stokstraat (Maastricht)|Stokstraatkwartier]] lag de rivieroever omstreeks het begin van de [[christelijke jaartelling]] circa 80 m westelijker dan de huidige oever. Op dit punt stak de Romeinse hoofdweg van [[Keulen (stad)|Keulen]] naar [[Tongeren (stad)|Tongeren]] de Maas over.<ref group=noot> De naam ''[[Via Belgica]]'' voor deze weg is in de 20e eeuw door archeologen bedacht.</ref> De locatie van de [[Romeinse brug van Maastricht]] is aan de oostzijde van de Maasboulevard aangegeven door middel van een uitkijkplatform. Mogelijk bevinden zich onder het wegdek restanten van de westelijke [[brugpijler]]s.<ref group=noot>Door de geringe diepte van het in de 19e eeuw gegraven Kanaal Luik-Maastricht is het denkbaar dat de Romeinse bodemlaag ter plekke nog intact is. Ter weerszijden van het voormalige kanaal kunnen eveneens brugrestanten bewaard zijn gebleven. In 1982 werd oostelijk van de Eikelstraat aan de Houtmaas een kadeconstructie opgegraven.</ref> Na de verwoesting van de nederzetting omstreeks 270, verrees in 333 bij de westelijke aanlanding van de brug een versterkte burcht, het [[Castellum (Maastricht)|castellum van Maastricht]], waarvan grote delen zijn opgegraven. Aan de Houtmaas zijn de contouren van een castellumtoren in het plaveisel aangegeven. Op de plattegrond hiernaast is te zien dat op de plek van de Maasboulevard de Maas stroomde en dat het castellum vlak bij de rivieroever lag.<ref>Panhuysen (1996), pp. 19-20 (met name noot 9), 22-25, 31 (afb. 5), 34, 51-63.</ref>
 
De [[vicus]] Maastricht kwam in de [[Merovingen|Merovingische]] tijd als handelsstad tot bloei. De Maas was in deze tijd een belangrijke handelsroute. Een groot deel van de handelsactiviteiten zal langs de Maasoevers hebben plaatsgevonden. Door natuurlijke [[Sedimentatie|aanslibbing]] en menselijk ingrijpen schoof de westelijke rivieroever op naar het oosten en werd op de plek van de Maasboulevard bewoning mogelijk. In 1275 stortte de oude Maasbrug in. Een nieuwe brug – de huidige [[Sint Servaasbrug]] – werd iets noordelijker gebouwd. Door de vele restauraties zijn maar weinig onderdelen van deze brug origineel. Wel werd in 1850 bij het graven van het [[Kanaal Luik-Maastricht]] de ongeschonden 'tiende boog' van de brug teruggevonden. Bij de reconstructie van de Maasboulevard in 2006 bleken de stenen van deze boog dermate aangetast, dat herbouw met nieuwe materialen onvermijdelijk was. Onder de boog loopt sedertdien het Maasoeverpad, dat in verbinding staat met de Maaspromenade.<ref>[https://maastricht.groenlinks.nl/nieuws/de-tiende-boog-van-de-st-servaasbrug 'De tiende boog van de St. Servaasbrug'] op website ''groenlinks.nl'', 4 oktober 2006.</ref>
 
{{Afbeelding combi
| caption3 = Idem, tussen [[Onze-Lieve-Vrouwepoort (Maastricht)|Onze-Lieve-Vrouwepoort]] en Schuttenpoort ('Het Bat')
}}
In een stadspanorama uit circa 1570 is te zien dat de Maasoever dicht bebouwd was. Waar tegenwoordig de Maaspromenade een buffer tussen de stad en de rivier vormt, reikte in deze periode de bebouwing tot aan de rivier. Vooral bij de brug puilden de huizen soms letterlijk over de kademuur heen. In de circa 1300 m lange kademuur, die tevens onderdeel was van de [[Vestingwerken van Maastricht#Middeleeuwse stadsmuren|stadsmuur van Maastricht]], bevonden zich diverse [[Stadspoort|poorten]] en [[poterne]]s. De voornaamste waren, van noord naar zuid: de [[Veerlinxpoort]], de [[Molenpoort (Maastricht)|Molenpoort]], de [[Jodenpoort (Maastricht)|Jodenpoort]], de [[Schuttenpoort]] (bij de Maasbrug), de [[Visserspoort (Maastricht)|Visserspoort]] en de [[Onze-Lieve-Vrouwepoort (Maastricht)|Onze-Lieve-Vrouwepoort]]. Van sommige [[Waterpoort|(water)poorten]] kunnenzijn restanten bewaard gebleven zijn onder het asfalt van de Maasboulevard. Hun ligging wordt meestal bepaald door de positionering aan het uiteinde van belangrijke zijstraten.<ref>Morreau (1979), pp. 21-30, 85-95.</ref> Ten zuiden van de stad dijde de gordel van [[buitenwerk]]en in de 17e en 18e eeuw enorm uit. Waar tegenwoordig de Maasboulevard loopt, lagen de [[lunet]] Sint-Pieter, het [[bastion]] Nassau-Weilberg en het [[kroonwerk]] Hessen, onderdeel van het [[inundatiegebied]] [[De Kommen]]. Het dorp Sint Pieter werd tijdens belegeringen meermaals verwoest.<ref>Morreau (1979), pp. 182, 187-189.</ref>
 
Rond 1705 werd bij de Molenpoort tussen de wal en het Maasmoleneiland een grote [[Watermolen (door water aangedreven molen)|watermolen]] gebouwd ter vervanging van de oude [[schipmolen]]s ter plaatse. De molen werd in 1811 herbouwd en omstreeks 1895 gesloopt, tegelijk met het afgraven van het eiland.<ref>Martin (2000), ppp. 44, 197.</ref><ref>Ubachs/Evers (2005), pp. 325-326: 'Maasmolen'.</ref> Ten zuiden van de Maasbrug lag een brede loskade tussen de stadsmuur en de rivieroever. Dit gedeelte wordt ook tegenwoordig nog Het Bat genoemd, de [[Waals]]e benaming voor [[kade]]. Omstreeks 1640 werd de Vismarkt bij de brug uitgebreid ten koste van Het Bat, waarbij de stadsmuur enkele tientallen meters rivierwaarts verschoof en de Visserspoort werd vervangen door de [[Batpoort]].<ref>Martin (2000), pp. 45-47.</ref> In 1706 werd op het zuidelijk deel van Het Bat een parkje aangelegd, 'Onder de Boompjes' genoemd. Tijdens de [[Blokkade van Maastricht (1830-1833)]] werden de [[Linde (geslacht)|lindebomen]] gerooid en werd hier een exercitieplaats ingericht. Na het opheffen van de blokkade werd het park heraangelegd in [[Engelse landschapsstijl]] met slingerende paden, een vijver en zeldzame bomen. Vanaf 1837 was de officiële aanduiding Stadswandelpark, maar in de volksmond werd de tuin ''Ingelsen Hoof'' genoemd. Door de bouw van de [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|Kennedybrug]] en de aanleg van de Maasboulevard in de jaren 1960 resteert slechts een klein deel van dit park, maar de historische namen bleven behouden.<ref>Ubachs/Evers (2005), ppp. 505-506: 'Stadspark'.</ref>
 
=== 1850-1965: Kanaal Luik-Maastricht ===
| caption2 = Gesloopte huizenrij aan de [[Kesselskade|Bokstraat]], 1849
}}
Tussen 1847 en 1850 werd op de plek van de huidige Maasboulevard het [[Kanaal Luik-Maastricht]] gegraven. Het kanaal verbond de Maas in [[Luik (stad)|Luik]] met het [[Bassin (Maastricht)|Bassin]] in Maastricht, en via de [[Zuid-Willemsvaart]] en de [[Kempische kanalen]] met de [[haven van Antwerpen]]. In Maastricht wilde men het nieuwe kanaal koste wat kost laten aansluiten op de binnenhaven Bassin, omdat men bang was anders van alle scheepvaartverkeer uitgesloten te worden. Uiteindelijk werd gekozen voor een tracé parallel aan de Maas, waarbij een deel van het middeleeuwse rivierfront moest worden afgebroken. Zo moestenverdwenen zeker vijftig huizen aan de Bokstraat, de tegenwoordige [[Kesselskade]], verdwijnen, werden delen van de stadsmuur langs de Maas gesloopt, inclusief de [[Molenpoort (Maastricht)|Molenpoort]] en de [[Batpoort]], en viel de [[Antonietenklooster (Maastricht)|Antonietenkerk]] – een van de grootste gotische kerken van de stad – ten prooi aan de slopershamer.<ref>Martin (2000), pp. 107-110, 152-155.</ref> In het zuidelijkSint stadsdeelPieter werd de 18e-eeuwse [[Sint-Lambertuskapel (Maastricht)|Sint-Lambertuskapel]] afgebroken, waarbij ''en passant'' een vroegmiddeleeuwse begraafplaats werd geruimd.<ref>Ubachs/Evers (2005), pp. 263-264: 'Kanaal Luik-Maastricht'; pp. 300-301: 'Lambertuskapel, Sint-'.</ref> Deze afbraakwoede is tot op de dag van vandaag zichtbaar in het stadsbeeld.<ref group=noot>Als voorbeeld kan genoemd worden de [[Augustijnenkerk (Maastricht)|Augustijnenkerk]], waarvan de barokke gevel ontworpen is voor de smalle Bokstraat, niet voor het open rivierfront zoals zich dat tegenwoordig voor de kerk uitstrekt. Ook kan de breedte van de Maasboulevard, waarvoor met name in het zuidelijk deel geen noodzaak bestaat, herleid worden tot het profiel van het kanaal.</ref>
 
Na de opheffing van de vesting Maastricht in 1867 werden grote delen van de resterende stadsmuren en buitenwerken geslecht. In 1894-95 werd de walmuur langs de Maas tussen het Bassin en de Sint Servaasbrug afgebroken, waarbij onder andere het Jodenpoortje verdween.<ref>Martin (2000), p. 197.</ref> De Onze-Lieve-Vrouwepoort was al in 1868 gesloopt en een deel van de walmuur in deze omgeving verdween in fasen tussen 1895 en 1904. De sloop van de [[Onze Lieve Vrouwewal (Maastricht)|Onze-Lieve-Vrouwewal]] werd in 1895 op aandrang van het Rijk stopgezet. Ten zuiden van de stad werd de lunet Sint-Pieter mogelijk al in 1864 gesloopt, het kroonwerk Hessen in 1869 en het bastion Nassau-Weilberg in fasen tussen 1871 en 1886.<ref>Morreau (1979), ppp. 21, 187-189.</ref> Vanaf circa 1885 werd hier het [[Villapark (Maastricht)|Villapark]] aangelegd, ontworpen door de stadsarchitect [[W.J. Brender à Brandis]].<ref>Martin (2000), pp. 216-220.</ref>
 
In de jaren 1930-1934 kwam een nieuwe verkeersbrug, de [[Wilhelminabrug (Maastricht)|Wilhelminabrug]], tot stand, waarna de bestaande brug werd verbreed. Omdat het gemeentebestuur wenste dat de nieuwe brug op de [[Markt (Maastricht)|Markt]] aanlandde, moesten opnieuw tientallen huizen tussen de Maas en de Markt worden afgebroken. Door de [[Crisis van de jaren 30|crisis]] en de [[Tweede Wereldoorlog|oorlog]] bleef het terrein tussen de [[Gubbelstraat]] en de [[Hoenderstraat]] jarenlang braak liggen. Het werd in de [[volksmond]] "het gat in de Markt" genoemd. Het gat werd begin jaren 1960 gedicht door de bouw van grootschalige kantoren in [[Functionalisme (architectuur)|functionalistische stijl]]. Later betreurde men zowel de gekozen locatie voor de brug – al het verkeer moest door de binnenstad – als de compromisloze schaal en bouwstijl van de gebouwen.<ref>''Ach Lieve Tijd'' (1996), pp. 47-48.</ref>
Bestand:Stadsgezicht met water, schepen en brug - Maastricht - 20322853 - RCE.jpg|Kanaal Luik-Maastricht nabij Het Bat, 1883
Bestand:Kanaal Luik-Maastricht in Sint Pieter, GAM 38807.jpg|Kanaal Luik-Maastricht in Sint Pieter, ca. 1900
Bestand:Ruïne stadsmuur - Maastricht - 20318948 - RCE.jpg|Vestingrestanten nabijbij deDe JekertorenVijf Koppen, 1906
Bestand:Kesselskade, 1926-30, GAM 29571.jpg|Kanaal Luik-Maastricht bij de Kesselskade, 1926-30
</gallery>
| caption2 = Maas, [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|John F. Kennedybrug]] en Maasboulevard in aanleg (1969)
}}
In 1965 werd in opdracht van de gemeente Maastricht begonnen met de gefaseerde aanleg van de Maasboulevard door de afdeling weg- en waterbouw van de Dienst Openbare Werken van de gemeente. In 1979 werd het laatste stuk voltooid. Van 2000 tot 2007 werd het middendeel van de boulevard opnieuw ingericht. Met uitzondering van laatstgenoemde fase, vonden gedurende al deze werkzaamheden geen [[archeologische opgraving]]en plaats.{{Refn|group=noot|De voornaamste reden voor dit verzuim was waarschijnlijk dat de Maasboulevard het tracé van het kanaal volgde en dat men er van uit ging dat bij de aanleg van dat kanaal het [[bodemarchief]] was vernietigd. Ook viel de periode waarin de Maasboulevard tot stand kwam gedeeltelijk samen met de renovatie van het [[Stokstraat (Maastricht)|Stokstraatkwartier]], waar wèl uitgebreid archeologisch onderzoek (door het [[Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek|ROB]]) plaatsvond. Daarnaast beschikte Maastricht pas vanaf 1979 – het jaar waarin de Maasboulevard werd voltooid – over een eigen archeologische dienst.<ref>Panhuysen (1984), pp. 9, 20.</ref>}} In de bouwput van het Markt-Maasproject vond in 2003 uitgebreid archeologisch onderzoek plaats, maar de resultaten daarvan zijn (nog) niet gepubliceerd. {{Refn|group=noot|Bij de opgraving werden onder meer delen van de oude stadsmuur en een stadspoortpoterne (het Mariapoortje) gevonden. De herontdekking van de tiende boog van de Sint Servaasbrug leidde tot een reconstructie, die is opgenomen in een wandelroute langs de rivier.<ref>{{aut|A. van Mispelaar & C. Nyst}} (2016?): ''De Rol van Cultuurhistorie in Stedelijke Projecten'', pp. 31-32. In opdracht van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek ([https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2016/12/cultuurhistorie_in_stedelijke_projecten.pdf online tekst] op ''archeologiegorinchem.com''.</ref>}}
 
De eerste fase van de Maasboulevard, het gedeelte tussen de Maastrichter Grachtstraat en de [[Hoenderstraat]], kwam begin 1966 gereed. Omdat het noordelijke deel van de boulevard nog vele jaren op zich zou laten wachten, werd het verkeer via de Maastrichter Grachtstraat naar de [[Boschstraat (Maastricht)|Boschstraat]] geleid. De rest van de 'boulevard' bleef in gebruik als parkeerterrein.<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=f172bc97f1532f4137752a61ed422f7f.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1965.pdf ''Jaarboek Maastricht 1965'', p. 73] en [https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=2f54b3905e69f73ab6cac00501057afa.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1966.pdf. ''Jaarboek Maastricht 1966'', p. 21.]</ref>
| caption3 = Maaspromenade
}}
Het ondergrondse deel van de Maasboulevard ligt tussen de [[Kleine Gracht (Maastricht)|Kleine Gracht]] en de [[Maastrichter Brugstraat]]. De tunnel is ruim 400 m lang; indien de verdiepte tunnelmonden worden meegerekend circa 700 m. Bovenop het [[tunnel]]dak is een uitbreiding van de Maaspromenade gerealiseerd, met uitzondering van het deel tussen de Kleine Gracht en de [[Gubbelstraat]], dat voornamelijk een functie voor het busverkeer heeft. De [[Wilhelminabrug (Maastricht)|Wilhelminabrug]] kreeg in 2002 een nieuwe, gevorkte aanlanding op de westelijke Maasoever. De noordelijke 'tand' van de vork geeft aansluiting op de Gubbelstraat en de Maasboulevard; de zuidelijke op de [[Hoenderstraat]] en de [[Kesselskade]].
 
Tussen de tanden van de vork bevindt zich een monumentale trappartij die vanaf het winkelcentrum annex stadskantoor [[Mosae Forum]] afdaalt naar de Maaskade. In deze omgeving bevinden zich enkele [[Kunstwerk (artistiek)|kunstwerken]]. De vijf [[Reliëf (beeldhouwkunst)|reliëfs]] ''De kweerte vaan de ambtenere'' van [[Piet Killaars]] uit 1962, afkomstig van de afgebroken stadskantoren, werden na de herinrichting van de promenade tegen een muur tussen de hoge en lage kade herplaatst. Het kunstwerk ''Maas in beeld'', bestaande uit vier hardstenen poorten van [[Christian Megert]] uit 1986, werd tijdens de herinrichting verwijderd, maar keerde in 2007 min of meer op dezelfde plaats terug. Het marmeren beeld ''De vrijwilliger'' van [[Thom Puckey]] uit 2007 werd na herhaald vandalisme verwijderd van zijn locatie bij Mosae Forum.{{Refn|group=noot|Het monument keert waarschijnlijk na restauratie op een andere plek terug.<ref>{{citeer web|url=https://www.rtvmaastricht.nl/nieuws/84017931/monument-keert-terug-op-nieuwe-positie|titel='Monument keert terug op nieuwe positie'|uitgever=rtvmaastricht.nl''|datum=2 november 2017}}</ref>}}
{{Zie ook|Zie ook [[Lijst van rijksmonumenten in Maastricht/Lage Kanaaldijk]] en [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Villapark (Maastricht)]]}}
[[Bestand:Cementfabriek ENCI en Maas (cropped).jpg|{{largethumb}}|Maasboulevard bij [[ENCI]]/AINSI. Het blauwe bordje wijst toeristen die hier uit de rondvaartboot stappen de weg naar [[Buitengoed Slavante|Slavante]]]]
Het dorp [[Sint Pieter (Maastricht)|Sint Pieter]] was tot 1920 een zelfstandige gemeente en daarvoor een [[Prinsbisdom Luik|Luikse]] heerlijkheid. Het dorp was vanouds agrarisch met vooral tuinderijen, waarvan de producten op de Maastrichtse markten werden verkocht. Tegenwoordig is het een aantrekkelijkgewild woongebied. Gaande naar het zuiden wordt de helling van de [[Sint-Pietersberg]] aan de westzijde van de boulevard steiler. Sommige huizen aan de Lage Kanaaldijk hebben de status van rijks- of gemeentemonument. Bij de dorpskern is er vanaf de boulevard fraai zicht op de hooggelegen [[kerk van Sint-Pieter boven]] en het [[Huis de Torentjes]]. Aan de andere kant is er vrij uitzicht over de Maas.
 
Officieel behoort het dorp Sint Pieter tot de buurt Villapark en begint de buurt Sint Pieter pas bij Slavante. Het [[buitengoed Slavante]] ligt in het [[hellingbos]] op de flank van de Sint-Pietersberg. De uitspanning vormt een populair uitje voor Maastrichtenaren en toeristen. Er is een aanlegsteiger voor de rondvaartboten, een café-restaurant, een [[speeltuin]], een [[wijngaard]] en een ondergrondse [[kalksteengroeve]] ("mergelgrot"). Hoog op de helling ligt de [[kasteelruïne Lichtenberg]], waar men uitzicht heeft over het Maasdal en de [[ENCI-groeve]]. De met grijs stof bedekte gebouwen van de cementfabriek [[ENCI]] liggen direct aan de Maasboulevard. Een deel van de gebouwen is in gebruik als cultuurcentrum AINSI. Aan de zuidzijde van het fabrieksterrein is sinds 2017 een publieksingang van de groeve, tegenwoordig een natuur- en recreatiegebied. Enkele honderden meters ten zuiden hiervan bereikt de weg de Belgische grens.
30.688

bewerkingen