Maasboulevard (Maastricht): verschil tussen versies

k
geen bewerkingssamenvatting
(Vervolg Review: inleiding paragraaf 'Vanaf 1965' uitgebreid; grotendeels ontbreken archeologische opgravingen toegelicht)
k
| portaal = Maastricht
}}
De '''Maasboulevard''' is een ruim vijf kilometer lange [[Boulevard (wegtype)|boulevard]] langs de rivier de [[Maas]] in de [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederlandse]] stad [[Maastricht]]. De boulevard en de daaraan parallel lopende '''Maaspromenade''' werden in de jaren 1960 en 70 gefaseerd aangelegd op het tracé van het gedempte [[Kanaal Luik-Maastricht]].
 
Sinds 2003 wordt de weg in een deel van het centrum door een [[tunnel]] geleid. Op het dak van de tunnel is een uitbreiding van de promenade aangelegd, die de barrièrewerking van de boulevard in dit gedeelte opheft. De Maaspromenade is uitsluitend bedoeld voor [[voetganger]]s en heeft door de aanwezigheid van voorzieningen voor [[Rondvaartboot|rondvaartboten]] tevens een toeristische functie.
De breedte van de boulevard varieert plaatselijk zeer sterk, deels toe te schrijven aan de aan- of afwezigheid van [[fietspad|fiets-]] en [[voetpad]]en, en het wel of niet betrekken van de Maaspromenade, ventwegen en groenstroken in de berekening. De Bassinbrug in het noordelijk deel is circa 30 m breed, inclusief drie [[Rijstrook|rijstroken]], twee vrijliggende fietspaden en – slechts aan één kant – een smal voetpad. Het bovengrondse deel van de boulevard heeft in de binnenstad ongeveer dezelfde breedte. Rekent men de ventwegen mee, dan is de breedte hier 40-50 m. Het tunnelgedeelte is slechts 12-15 m breed, met dien verstande dat fiets- en voetpaden hier ontbreken. De Maaspromenade varieert in breedte van 30 tot 50 m. Ten zuiden van de tunnel loopt de boulevard door het [[Stadspark Maastricht|Stadspark]]. Hier bedraagt de breedte ruim 35 m. Ventwegen ontbreken. Ter hoogte van het [[Knooppunt (verkeer)|verkeersknooppunt]] met de [[Provinciale weg 278|N278]] (Prins Bisschopsingel en Kennedybrug) is de boulevard op zijn breedst. Vanwege de aansluiting op de [[Ring Maastricht]] is dit tevens het drukste deel. Verder naar het zuiden draagt de weg het karakter van een brede stadsstraat met twee rijstroken, deels gescheiden door een middenberm, en aan weerszijden ventwegen. Indien de ventwegen worden meegerekend, bedraagt de breedte van gevel tot gevel hier 50-60 m. De weg verliest daarna snel aan breedte en de ventwegen Hoge en Lage Kanaaldijk gaan geleidelijk over in wandel- en fietspaden; de eerstgenoemde eerder dan de laatstgenoemde. Zijstraten in dit deel zijn van noord naar zuid: Parkweg, Sint Lambertuslaan, Kapelweg, Bergweg, Sint Pietersluisweg, Burgemeester Ceulenstraat, Ursulinenweg en Slavante. Hoe meer naar het zuiden, hoe verder uit de bebouwde kom en hoe rustiger de weg wordt. Voorbij het dorp [[Sint Pieter (Maastricht)|Sint Pieter]] is de 'boulevard' nog slechts vijf meter breed.
 
Een deel van de Maasboulevard wordt intensief gebruikt door het openbaar vervoer. Een vijftiental [[Stadsbus Maastricht|stads-]], [[streekbus|streek-]] en [[nachtbus]]sen van [[Arriva Personenvervoer Nederland|Arriva]] (1 t/m 10, 15 en 801 t/m 805) maken in oost-westelijke richting gebruik van de noordelijke aanlanding van de Wilhelminabrug en vervolgen hun weg over het noordelijk deel van de Maasboulevard in de richting van de Boschstraat. Aan de Maasboulevard bevindt zich een [[bushalte]] tegenover Mosae Forum.<ref>[https://www.arrivapdf.nl/web/file?uuid=50a3ac8a-0ad3-4cbc-a0f2-eaed5f3a8f02&owner=af8aec32-6c73-47d5-af4d-f1553a2c3b77&contentid=10957 'Dienstregeling Regio Maastricht/Heuvelland 2019', pp. 16-23 en 34-37] op ''arrivapdf.nl''.</ref> Enkele regionale bussen van [[De Lijn (vervoermaatschappij)|De Lijn]] naar [[Limburg (Belgische provincie)|Belgisch-Limburg]] (20A, 45, 62 en 63) rijden dezelfde route en halteren eveneens bij Mosae Forum.<ref>[https://www.delijn.be/nl/haltes/halte/406318/Maastricht_Mosae_Forum_Centrum 'Halte Maastricht Mosae Forum/Centrum'] op ''delijn.be''.</ref> Op het zuidelijk deel van de boulevard rijdt [[Opérateur du Transport de Wallonie|OTW]]-bus 78 van Maastricht naar [[Luik (stad)|Luik]], die echter een lage frequentie heeft.<ref>[https://www.grenstreinbus.be/busverbinding.php?provincie=-3&id=23 78 Luik – Maastricht]op ''grenstreinbus.be''.</ref> De [[Sneltram Hasselt - Maastricht]], waarvan de aanleg al enige malen is uitgesteld, zal volgens een plan uit 2015 zijn eindhalte krijgen op de Maaspromenade bij Mosae Forum.<ref>[https://www.gemeentemaastricht.nl/over-maastricht/publicaties/nieuws/nieuws/artikel/variantenstudie-tram-vlaanderen-maastricht-gereed/ 'Variantenstudie Tram Vlaanderen Maastricht gereed'] op ''gemeentemaastricht.nl'', 1 oktober 2015.</ref>
 
== Geschiedenis ==
Tussen 1847 en 1850 werd op de plek van de huidige Maasboulevard het [[Kanaal Luik-Maastricht]] gegraven. Het kanaal verbond de Maas in [[Luik (stad)|Luik]] met het [[Bassin (Maastricht)|Bassin]] in Maastricht, en via de [[Zuid-Willemsvaart]] en de [[Kempische kanalen]] met de [[haven van Antwerpen]]. In Maastricht wilde men het nieuwe kanaal koste wat kost laten aansluiten op de binnenhaven Bassin, omdat men bang was anders van alle scheepvaartverkeer uitgesloten te worden. Uiteindelijk werd gekozen voor een tracé parallel aan de Maas, waarbij een deel van het middeleeuwse rivierfront moest worden afgebroken. Zo moesten zeker vijftig huizen aan de Bokstraat, de tegenwoordige [[Kesselskade]], verdwijnen, werden delen van de stadsmuur langs de Maas gesloopt, inclusief de [[Molenpoort (Maastricht)|Molenpoort]] en de [[Batpoort]], en viel de [[Antonietenklooster (Maastricht)|Antonietenkerk]] – een van de grootste gotische kerken van de stad – ten prooi aan de slopershamer.<ref>Martin (2000), pp. 107-110, 152-155.</ref> In het zuidelijk stadsdeel werd de 18e-eeuwse [[Sint-Lambertuskapel (Maastricht)|Sint-Lambertuskapel]] afgebroken, waarbij ''en passant'' een vroegmiddeleeuwse begraafplaats werd geruimd.<ref>Ubachs/Evers (2005), pp. 263-264: 'Kanaal Luik-Maastricht'; pp. 300-301: 'Lambertuskapel, Sint-'.</ref> Deze afbraakwoede is tot op de dag van vandaag zichtbaar in het stadsbeeld.<ref group=noot>Als voorbeeld kan genoemd worden de [[Augustijnenkerk (Maastricht)|Augustijnenkerk]], waarvan de barokke gevel ontworpen is voor de smalle Bokstraat, niet voor het open rivierfront zoals zich dat tegenwoordig voor de kerk uitstrekt. Ook kan de breedte van de Maasboulevard, waarvoor met name in het zuidelijk deel geen noodzaak bestaat, herleid worden tot het profiel van het kanaal.</ref>
 
Na de opheffing van de vesting Maastricht in 1867 werden grote delen van de resterende stadsmuren geslecht. In 1894-95 werd de walmuur langs de Maas tussen het Bassin en de Sint- Servaasbrug afgebroken, waarbij onder andere het Jodenpoortje verdween.<ref>Martin (2000), p. 197.</ref> De Onze-Lieve-Vrouwepoort was al in 1868 gesloopt en een deel van de walmuur in deze omgeving verdween in fasen tussen 1895 en 1904. De sloop van de [[Onze Lieve Vrouwewal (Maastricht)|Onze-Lieve-Vrouwewal]] werd in 1895 op aandrang van het Rijk stopgezet.<ref>Morreau (1979), p. 21.</ref>
 
In de jaren 1930-1934 kwam een nieuwe verkeersbrug, de [[Wilhelminabrug (Maastricht)|Wilhelminabrug]], tot stand, waarna de bestaande brug werd verbreed. Omdat het gemeentebestuur wenste dat de nieuwe brug op de [[Markt (Maastricht)|Markt]] aanlandde, moesten opnieuw tientallen huizen tussen de Maas en de Markt worden afgebroken. Door de [[Crisis van de jaren 30|crisis]] en de [[Tweede Wereldoorlog|oorlog]] bleef het terrein tussen de [[Gubbelstraat]] en de [[Hoenderstraat]] jarenlang braak liggen. Het werd in de [[volksmond]] "het gat in de Markt" genoemd. Het gat werd begin jaren 1960 gedicht door de bouw van grootschalige kantoren in [[Functionalisme (architectuur)|functionalistische stijl]]. Later betreurde men zowel de gekozen locatie voor de brug – al het verkeer moest door de binnenstad – als de compromisloze schaal en bouwstijl van de gebouwen.<ref>''Ach Lieve Tijd'' (1996), pp. 47-48.</ref>
| kop =
| afb1 = 20010708 Maastricht; Maasboulevard under reconstruction (cropped).jpg
| caption1 = Start tunnelbouw nabij Sint- Servaasbrug (2001)
| afb2 = 20010708 Maastricht; Wilhelminabrug and Maasboulevard under reconstruction (cropped).jpg
| caption2 = Start tunnelbouw nabij Wilhelminabrug (2001)
Tussen de tanden van de vork bevindt zich een monumentale trappartij die vanaf het winkelcentrum annex stadskantoor [[Mosae Forum]] afdaalt naar de Maaskade. In deze omgeving bevinden zich enkele [[Kunstwerk (artistiek)|kunstwerken]]. De vijf [[Reliëf (beeldhouwkunst)|reliëfs]] ''De kweerte vaan de ambtenere'' van [[Piet Killaars]] uit 1962, afkomstig van de afgebroken stadskantoren, werden na de herinrichting van de promenade tegen een muur tussen de hoge en lage kade herplaatst. Het kunstwerk ''Maas in beeld'', bestaande uit vier hardstenen poorten van [[Christian Megert]] uit 1986, werd tijdens de herinrichting verwijderd, maar keerde in 2007 min of meer op dezelfde plaats terug. Het marmeren beeld ''De vrijwilliger'' van [[Thom Puckey]] uit 2007 werd na herhaald vandalisme verwijderd van zijn locatie bij Mosae Forum.{{Refn|group=noot|Het monument keert waarschijnlijk na restauratie op een andere plek terug.<ref>{{citeer web|url=https://www.rtvmaastricht.nl/nieuws/84017931/monument-keert-terug-op-nieuwe-positie|titel='Monument keert terug op nieuwe positie'|uitgever=rtvmaastricht.nl''|datum=2 november 2017}}</ref>}}
 
De smalle, laag gelegen kade aan de Maas is onderdeel van de Maaspromenade. Vanaf de Wilhelminakade in het noorden kan men zonder hindernissen onder de aanlanding van de Wilhelminabrug en de 'tiende boog' van de Sint- Servaasbrug doorlopen richting Sint Pieter. Aan de lage kade bevinden zich [[Steiger (haven)|aanlegsteigers]] van [[Rondvaartboot|rondvaartboten]]. Ernaast ligt op het tunneldak een hoger gedeelte, waar onder andere een ticketbureau voor de rondvaartboten, een café-restaurant en terrassen zijn gelegen. Hier vinden incidenteel evenementen plaats, bijvoorbeeld tijdens het [[Carnaval in Maastricht|Maastrichtse carnaval]] of als onderdeel van het winterfestijn [[Magisch Maastricht]].
 
Aan de Kesselskade liggen 17 rijksmonumenten en 6 gemeentelijke monumenten. De [[Barokarchitectuur|barokke]] [[Augustijnenkerk (Maastricht)|Augustijnenkerk]] met haar rijk geornamenteerd gevel is het voornaamste monument.<ref>Van den Boogard/Minis (2001), p. 67.</ref>
30.672

bewerkingen