Maasboulevard (Maastricht): verschil tussen versies

11.922 bytes toegevoegd ,  1 jaar geleden
grondige revisie ivm Review, o.a. vroege geschiedenis beknopter + relevantie verduidelijkt; gefaseerde aanleg duidelijker + bronnen; Trivia toegevoegd; afbeeldingen toegevoegd/verplaatst
(+ link; hoofletters)
(grondige revisie ivm Review, o.a. vroege geschiedenis beknopter + relevantie verduidelijkt; gefaseerde aanleg duidelijker + bronnen; Trivia toegevoegd; afbeeldingen toegevoegd/verplaatst)
| breedte = ca. 5-35 m
| postcode =
| bouwjaar = [[19621965]]-[[1979]]
| genoemdnaar = de [[Maas]]
| naamsinds = [[10 augustus]] [[1971]]<ref name=pdms>Panhuysen/Dingemans/Minis/Sprenger (2013), p. 29.</ref>
| bestrating =
| portaal = Maastricht
}}
De '''Maasboulevard''' is een ruim vijf kilometer lange [[Boulevard (wegtype)|boulevard]] langs de rivier de [[Maas]] in de [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederlandse]] stad [[Maastricht]]. De boulevard werden de daaraan parallel lopende '''Maaspromenade''' werden in de jaren 1960 en 70 aangelegd op het tracé van het gedempte [[Kanaal Luik-Maastricht]]. Sinds 2003 wordt de weg in een deel van het centrum door een [[tunnel]] geleid. Op het dak van de tunnel is toen de '''Maaspromenade''' aangelegd. Deze is uitsluitend bedoeld voor [[voetganger]]s en heeft door de aanwezigheid van [[Steiger (haven)|steigers]] voor [[Rondvaartboot|rondvaartboten]] vooral een toeristische functie.
 
Sinds 2003 wordt de weg in een deel van het centrum door een [[tunnel]] geleid. Op het dak van de tunnel is een uitbreiding van de promenade aangelegd, die de barrièrewerking van de boulevard in dit gedeelte opheft. De Maaspromenade is uitsluitend bedoeld voor [[voetganger]]s en heeft door de aanwezigheid van voorzieningen voor [[Rondvaartboot|rondvaartboten]] tevens een toeristische functie.
 
De Maasboulevard heeft een divers karakter, variërend van drukke [[Straat (verharde weg)|stadsstraat]] en wandelpromenade tot bijna landelijke [[weg]]. Het centrale deel vervult een belangrijke functie voor het gemotoriseerd [[Wegverkeer|verkeer]] in Maastricht, terwijl de [[Intensiteit (verkeerskunde)|verkeersintensiteit]] in het zuidelijk deel laag is. Langs de boulevard staan tientallen [[Rijksmonument|rijks-]] en [[Gemeentelijk monument|gemeentelijke monumenten]].
 
== Ligging, inrichting en verkeer ==
De Maasboulevard loopt grotendeels parallel aan de westelijke Maasoever, vanaf het [[Landbouwbelang (Maastricht)|Landbouwbelang]] in het noorden tot aan de Nederlands-Belgische grens bij [[Klein-Ternaaien]] in het zuiden. Bij het Landbouwbelang buigt de weg naar het westen en sluit via de [[Bassin (Maastricht)|Bassinbrug]] aan op de [[Boschstraat (Maastricht)|Boschstraat]]. Ongeveer een derde van de weg ligt in het [[Maastricht-Centrum|Maastrichtse stadscentrum]], in de buurten [[Boschstraatkwartier]], [[Binnenstad (Maastricht)|Binnenstad]] en [[Jekerkwartier]]. Het andere en grootste deel ligt in [[Maastricht-Zuidwest]], in de buurten [[Villapark (Maastricht)|Villapark]] en [[Sint Pieter (Maastricht)|Sint Pieter]].<ref>[http://kaart.mestreechonline.nl Buurtindeling Maastricht] op ''kaart.mestreechonline.nl''.</ref> In België zet de weg zich als ''rue Collinet'' voort op het grondgebied van de gemeente [[Wezet]] tot aan de [[Kanaal van Ternaaien|Sluis van Ternaaien]]. Doordat de rue Collinet aan deze zijde geen aansluiting heeft op doorgaande routes, is er op het zuidelijk deel van de Maasboulevard relatief weinig verkeer. De enige vorm van openbaar vervoer op dit traject is [[Opérateur du Transport de Wallonie|OTW]]-bus 78 van Maastricht naar [[Luik (stad)|Luik]], die een lage frequentie heeft.<ref>[https://www.grenstreinbus.be/busverbinding.php?provincie=-3&id=23 78 Luik – Maastricht]op ''grenstreinbus.be''.</ref>
 
In het centrum van de stad is de Maasboulevard een straat voor [[doorgaand verkeer]], die deels ondergronds loopt en mede daardoor weinig zijstraten heeft. De meeste kruisingen zijn gelijkvloers, op die met de [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|John F. Kennedybrug]] na. In het noordelijk deel zijn alleende hetBoschstraat, Bassinde enBassinkade, de Sint Teunisstraat, de Maastrichter Grachtstraat en de [[Kleine Gracht (Maastricht)|Kleine Gracht]] vanaf de Maasboulevard te bereiken; in het zuidelijk deel van het centrum zijn dat alleen de Eksterstraat (indirect via Het Bat), de Graanmarkt en de [[Prins Bisschopsingel]]. AlleDe tussenliggendeoverige zijstraten, inclusief de [[Wilhelminabrug (Maastricht)|Wilhelminabrug]] en de [[Sint Servaasbrug]], zijn alleen te bereiken vanaf de parallelle [[ventweg]]en: de Van Hasseltkade, de [[Kesselskade]] en Het Bat. GedeeltelijkIn bovenopde hetruim tunneldak400 m lange tunnel bevinden zich twee [[afrit]]ten, waarvan er een naar de parkeergarage van het[[Mosae ondergrondseForum]] deelleidt en de andere naar een bevoorradingsplein van het winkelcentrum. Het verkeer vanuit de boulevardparkeergarage beschikt in zuidelijke richting over een [[Toerit|invoegstrook]]. Langs de Maas en gedeeltelijk op het tunneldak van het ondergrondse deel ligt de Maaspromenade, die als verhoogde wandelboulevard voor voetgangers is aangelegdingericht.
 
{{Afbeelding combi
Ter hoogte van het [[Knooppunt (verkeer)|verkeersknooppunt]] met de [[Provinciale weg 278|N278]] (Prins Bisschopsingel en [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|John F. Kennedybrug]]), is de Maasboulevard op zijn breedst. Vanwege de aansluiting op de [[Ring Maastricht]] is dit tevens het drukste deel. Noordelijk van het knooppunt loopt de boulevard door het [[Stadspark Maastricht|Stadspark]]. Hier ontbreken ventwegen en de breedte bedraagt ruim 35 m, inclusief fietsstroken en voetpaden. Verder naar het zuiden draagt de weg het karakter van een brede stadsstraat met twee rijstroken, deels gescheiden door een middenberm, en aan weerszijden ventwegen. Indien de ventwegen worden meegerekend, bedraagt de breedte van gevel tot gevel hier 50-60 m. De weg verliest daarna snel aan breedte en de ventwegen Hoge en Lage Kanaaldijk gaan geleidelijk over in wandel- en fietspaden; de eerstgenoemde eerder dan de laatstgenoemde. Zijstraten in dit deel zijn van noord naar zuid: Parkweg, Sint Lambertuslaan, Kapelweg, Bergweg, Sint Pietersluisweg, Burgemeester Ceulenstraat, Ursulinenweg en Slavante. Hoe meer naar het zuiden, hoe verder uit de bebouwde kom en hoe rustiger de weg wordt. Voorbij het dorp [[Sint Pieter (Maastricht)|Sint Pieter]] is de 'boulevard' nog slechts vijf meter breed.
| align=left
| width=200px
| kop =
| afb1 = 2019 Maastricht, Maasboulevardtunnel.jpg
| caption1 = Het profiel van de boulevard nabij de noordelijke tunnelmond (boven) en ten zuiden van de [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|John F. Kennedybrug]] (onder)
| afb2 = 2019 Maastricht-Villapark, Maasboulevard (cropped).jpg
| caption2 =
}}
TerDe hoogtebreedte van hetde [[Knooppuntboulevard (verkeer)|verkeersknooppunt]]varieert metplaatselijk zeer sterk, deels toe te schrijven aan de aan- of afwezigheid van [[Provincialefietspad|fiets-]] wegen 278|N278[[voetpad]]en, (Prinsen Bisschopsingelhet wel of niet betrekken van de Maaspromenade, ventwegen en [[Johngroenstroken Fin de berekening. KennedybrugDe (Maastricht)|JohnBassinbrug F.in Kennedybrughet noordelijk deel is circa 30 m breed, inclusief drie [[Rijstrook|rijstroken]]), istwee vrijliggende fietspaden en – slechts aan één kant – een smal voetpad. Het bovengrondse deel van de Maasboulevardboulevard opheeft zijnin breedstde binnenstad ongeveer dezelfde breedte. VanwegeRekent men de aansluitingventwegen opmee, dan is de [[Ringbreedte Maastricht]]hier 40-50 m. Het tunnelgedeelte is ditslechts tevens12-15 hetm drukstebreed, deelmet dien verstande dat fiets- en voetpaden hier ontbreken. NoordelijkDe Maaspromenade varieert in breedte van het30 tot 50 m. Ten zuiden van de knooppunttunnel loopt de boulevard door het [[Stadspark Maastricht|Stadspark]]. Hier ontbreken ventwegen enbedraagt de breedte bedraagt ruim 35 m,. inclusiefVentwegen fietsstrokenontbreken. Ter hoogte van het [[Knooppunt (verkeer)|verkeersknooppunt]] met de [[Provinciale weg 278|N278]] (Prins Bisschopsingel en voetpadenKennedybrug) is de boulevard op zijn breedst. Vanwege de aansluiting op de [[Ring Maastricht]] is dit tevens het drukste deel. Verder naar het zuiden draagt de weg het karakter van een brede stadsstraat met twee rijstroken, deels gescheiden door een middenberm, en aan weerszijden ventwegen. Indien de ventwegen worden meegerekend, bedraagt de breedte van gevel tot gevel hier 50-60 m. De weg verliest daarna snel aan breedte en de ventwegen Hoge en Lage Kanaaldijk gaan geleidelijk over in wandel- en fietspaden; de eerstgenoemde eerder dan de laatstgenoemde. Zijstraten in dit deel zijn van noord naar zuid: Parkweg, Sint Lambertuslaan, Kapelweg, Bergweg, Sint Pietersluisweg, Burgemeester Ceulenstraat, Ursulinenweg en Slavante. Hoe meer naar het zuiden, hoe verder uit de bebouwde kom en hoe rustiger de weg wordt. Voorbij het dorp [[Sint Pieter (Maastricht)|Sint Pieter]] is de 'boulevard' nog slechts vijf meter breed.
 
Een deel van de Maasboulevard wordt intensief gebruikt door het openbaar vervoer. Een vijftiental [[Stadsbus Maastricht|stads-]], [[streekbus|streek-]] en [[nachtbus]]sen van [[Arriva Personenvervoer Nederland|Arriva]] (1 t/m 10, 15 en 801 t/m 805) maken in oost-westelijke richting gebruik van de noordelijke aanlanding van de Wilhelminabrug en vervolgen hun weg over het noordelijk deel van de Maasboulevard in de richting van de Boschstraat. Aan de Maasboulevard bevindt zich een [[bushalte]] tegenover Mosae Forum.<ref>[https://www.arrivapdf.nl/web/file?uuid=50a3ac8a-0ad3-4cbc-a0f2-eaed5f3a8f02&owner=af8aec32-6c73-47d5-af4d-f1553a2c3b77&contentid=10957 'Dienstregeling Regio Maastricht/Heuvelland 2019', pp. 16-23 en 34-37] op ''arrivapdf.nl''.</ref> Enkele regionale bussen van [[De Lijn (vervoermaatschappij)|De Lijn]] naar [[Limburg (Belgische provincie)|Belgisch-Limburg]] (20A, 45, 62 en 63) rijden dezelfde route en halteren eveneens bij Mosae Forum.<ref>[https://www.delijn.be/nl/haltes/halte/406318/Maastricht_Mosae_Forum_Centrum 'Halte Maastricht Mosae Forum/Centrum'] op ''delijn.be''.</ref> Op het zuidelijk deel van de boulevard rijdt [[Opérateur du Transport de Wallonie|OTW]]-bus 78 van Maastricht naar [[Luik (stad)|Luik]], die echter een lage frequentie heeft.<ref>[https://www.grenstreinbus.be/busverbinding.php?provincie=-3&id=23 78 Luik – Maastricht]op ''grenstreinbus.be''.</ref> De [[Sneltram Hasselt - Maastricht]], waarvan de aanleg al enige malen is uitgesteld, zal volgens een plan uit 2015 zijn eindhalte krijgen op de Maaspromenade bij Mosae Forum.<ref>[https://www.gemeentemaastricht.nl/over-maastricht/publicaties/nieuws/nieuws/artikel/variantenstudie-tram-vlaanderen-maastricht-gereed/ 'Variantenstudie Tram Vlaanderen Maastricht gereed'] op ''gemeentemaastricht.nl'', 1 oktober 2015.</ref>
 
== Geschiedenis ==
Het gebied waarin de Maasboulevard ligt heeft een rijke historie. Aan de totstandkoming van de verkeersweg in de jaren 1960 en 70 ging een periode vooraf, waarin het gebied verschillende functies had voor de nederzetting en latere stad Maastricht, variërend van havenwijk tot kanaalzone. De aanleg van het kanaal naar Luik in de 19e eeuw en van de Maasboulevard in de 20e eeuw, vaagden de oudere structuren slechts ten dele weg.
 
=== Tot 1850: rivieroever en havenwijk ===
{{Afbeelding combi
[[Bestand:Op de Thermen, informatiebord Romeins Maastricht (detail).jpg|thumb|left|170px|Ligging van het [[Castellum (Maastricht)|Castellum]] ten opzichte van de Maasboulevard]]
| align=left
[[Bestand:Weltkronik, Hartmann Schedel (1493), Colapse of Meuse bridge at Maastricht in 1275.jpg|thumb|left|170px|Instorting van de Maasbrug in 1275 ([[Hartmann Schedel]]s ''[[Kroniek van Neurenberg]]'', 1493)]]
| width=200px
Het tracé van de Maasboulevard heeft waarschijnlijk geen deel uitgemaakt van de Romeinse nederzetting Maastricht ([[Mosa Trajectum]]),<ref group=noot>De naam 'Mosa Trajectum' wordt pas vanaf de middeleeuwen in de bronnen genoemd. Of dat ook werkelijk de naam van de Romeinse nederzetting was, is niet bekend.</ref> maar delen ervan hadden in die tijd wel een functie. Ter hoogte van het [[Stokstraat (Maastricht)|Stokstraatkwartier]] lag de rivieroever omstreeks het begin van de [[christelijke jaartelling]] circa 80 m westelijker dan de huidige oever. Op dit punt stak de Romeinse hoofdweg van [[Keulen (stad)|Keulen]] naar [[Tongeren (stad)|Tongeren]] – tegenwoordig aangeduid als ''[[Via Belgica]]'' – de Maas over. Delen van de [[Romeinse brug van Maastricht]] zijn teruggevonden bij baggerwerkzaamheden omstreeks 1915 en in 1963-1965, en bij duikcampagnes in 1993 en 1998. Mogelijk bevinden zich onder het wegdek van de Maasboulevard restanten van de westelijke [[brugpijler]]s.<ref group=noot>Door de geringe diepte van het Kanaal Luik-Maastricht is het mogelijk dat de Romeinse bodemlaag nog intact is. Ter weerszijden van het voormalige kanaal kunnen eveneens brugrestanten bewaard zijn gebleven. In 1982 werd aan de Houtmaas ten oosten van de Eikelstraat een kadeconstructie opgegraven.</ref> Na de verwoesting van de nederzetting omstreeks 270, verrees in 333 bij de westelijke aanlanding van de brug een versterkte burcht, het [[Castellum (Maastricht)|Castellum van Maastricht]], dat waarschijnlijk tot de 9e of 10e eeuw standhield. Noordelijk van de [[Hoenderstraat]] viel de linker Maasoever in de Romeinse tijd min of meer samen met de huidige Maasboulevard, maar door de drassigheid van het gebied was hier geen bewoning mogelijk.<ref>Panhuysen (1996), pp. 19-20 (met name noot 9), 22-25, 31 (afb. 5), 34, 51-63.</ref>
| kop =
| afb1 = Op de Thermen, informatiebord Romeins Maastricht (detail).jpg
[[Bestand:Op| decaption1 Thermen,= informatiebord Romeins Maastricht (detail).jpg|thumb|left|170px|Ligging van het [[Castellum (Maastricht)|Castellumcastellum]] ten opzichte van de Maasboulevard]]
| afb2 = Maastricht, 10e boog Sint-Servaasbrug (Pijtak, 1850).jpg
| caption2 = De 'tiende boog' van de [[Sint Servaasbrug]], in 1850 ontdekt, in 2007 gereconstrueerd
}}
Het tracé van de Maasboulevard heeft waarschijnlijk geen deel uitgemaakt van deDe Romeinse nederzetting Maastricht ([[Mosa Trajectum]]),<ref group=noot>De naam 'Mosa Trajectum' wordt pas vanaf de middeleeuwen in de bronnen genoemd. Of dat ook werkelijk de naam van de Romeinse nederzetting was, is niet bekend.</ref> maarlag delengrotendeels ervanbuiten haddenhet intracé dievan tijdde welhedendaagse een functieMaasboulevard. Ter hoogte van het [[Stokstraat (Maastricht)|Stokstraatkwartier]] lag de rivieroever omstreeks het begin van de [[christelijke jaartelling]] circa 80 m westelijker dan de huidige oever. Op dit punt stak de Romeinse hoofdweg van [[Keulen (stad)|Keulen]] naar [[Tongeren (stad)|Tongeren]] de tegenwoordigMaas aangeduidover.<ref alsgroup=noot> De naam ''[[Via Belgica]]'' voor deze weg is in de Maas20e overeeuw door archeologen bedacht.</ref> De Delenlocatie van de [[Romeinse brug van Maastricht]] zijnis teruggevondenaan bijde baggerwerkzaamhedenoostzijde omstreeksvan 1915de enMaasboulevard inaangegeven 1963-1965,door enmiddel bijvan duikcampagnes in 1993 eneen 1998uitkijkplatform. Mogelijk bevinden zich onder het wegdek van de Maasboulevard restanten van de westelijke [[brugpijler]]s.<ref group=noot>Door de geringe diepte van het in de 19e eeuw gegraven Kanaal Luik-Maastricht is het mogelijkdenkbaar dat de Romeinse bodemlaag ter plekke nog intact is. Ter weerszijden van het voormalige kanaal kunnen eveneens brugrestanten bewaard zijn gebleven. In 1982 werd aanoostelijk van de HoutmaasEikelstraat ten oosten vanaan de EikelstraatHoutmaas een kadeconstructie opgegraven.</ref> Na de verwoesting van de nederzetting omstreeks 270, verrees in 333 bij de westelijke aanlanding van de brug een versterkte burcht, het [[Castellum (Maastricht)|Castellumcastellum van Maastricht]], datwaarvan waarschijnlijkgrote totdelen dezijn 9e of 10e eeuw standhieldopgegraven. Noordelijk vanOp de [[Hoenderstraat]]plattegrond vielhiernaast deis linkerte Maasoeverzien indat op de Romeinseplek tijd min of meer samen metvan de huidige Maasboulevard, maarde doorMaas destroomde drassigheiden vandat het gebiedcastellum wasvlak hierbij geende bewoningrivieroever mogelijklag.<ref>Panhuysen (1996), pp. 19-20 (met name noot 9), 22-25, 31 (afb. 5), 34, 51-63.</ref>
 
De [[vicus]] Maastricht kwam in de [[Merovingen|Merovingische]] en [[Karolingen|Karolingische]] tijd als handelsstad tot bloei. De Maas was in deze tijd een belangrijke handelsroute,. dus zal eenEen groot deel van de handelsactiviteiten zal langs de beide Maasoevers hebben plaatsgevonden. Door natuurlijke [[Sedimentatie|aanslibbing]] en menselijk ingrijpen schoof de westelijke rivieroever op naar het oosten en werd hierop de plek van de Maasboulevard bewoning mogelijk. In 1275 stortte de oude Maasbrug in. Een nieuwe brug – de huidige [[Sint Servaasbrug]] – werd iets noordelijker gebouwd. Door de vele reparaties en een vrijwel complete herbouw in de jaren 1930restauraties zijn maar weinig onderdelen van deze brug origineel. De ongeschonden 'tiende boog' van de brugWel werd in 1850 bij het graven van het [[Kanaal Luik-Maastricht]] de ongeschonden 'tiende boog' van de brug teruggevonden. Bij eende reconstructie van de restauratiepogingMaasboulevard in 2006 bleken de stenen van dedeze boog echter dermate aangetast, dat reconstructieherbouw met nieuwe materialen onvermijdelijk was.<ref>[https://maastricht.groenlinks.nl/nieuws/de-tiende-boog-van-de-st-servaasbrug 'De tiende boog van de St. Servaasbrug'] op website ''groenlinks.nl'', 4 oktober 2006.</ref>
 
{{Afbeelding combi
| align=right
| width=280px270px
| kop =
| afb1 = 1581braun hogenberg II 21 b (cropped).jpg
| caption1 = 16e-eeuws rivierfront van Maastricht (Braun & Hogenbergs ''[[Civitates orbis terrarum]]'', 1575)
| afb2 = 1581braun hogenberg II 21 b (cropped2).jpg
| caption2 = DetailsDetail van het 16e-eeuwse rivierfront. Boven: tussen [[Schuttenpoort]] en [[Molenpoort (Maastricht)|Molenpoort]]. Onder: 'Het Bat' tussen [[Onze-Lieve-Vrouwepoort (Maastricht)|Onze-Lieve-Vrouwepoort]] en Schuttenpoort
| afb3 = 1581braun hogenberg II 21 b (cropped1).jpg
| caption3 = Idem, tussen [[Onze-Lieve-Vrouwepoort (Maastricht)|Onze-Lieve-Vrouwepoort]] en Schuttenpoort ('Het Bat')
| caption3 =
}}
In een stadspanorama uit circa 1570 is te zien dat de Maasoever dicht bebouwd was. Waar tegenwoordig de Maaspromenade een buffer tussen de stad en de rivier vormt, reikte in deze periode de bebouwing tot aan de rivier. Vooral bij de brug puilden de huizen soms letterlijk over de kademuur heen. In de circa 1300 m lange kademuur, die tevens verdedigingsmuuronderdeel was van de [[Vestingwerken van Maastricht#Middeleeuwse stadsmuren|stadsmuur van Maastricht]], bevonden zich diverse [[waterpoortStadspoort|poorten]]en en [[poterne]]s, kleine poortdoorgangen, die bij gevaar snel dichtgemetseld konden worden. De voornaamste poorten waren, van noord naar zuid: de [[Veerlinxpoort]] ten oosten van de [[Kleine Gracht (Maastricht)|Kleine Gracht]], de [[Molenpoort (Maastricht)|Molenpoort]] bij de [[Hoenderstraat]], de [[Jodenpoort (Maastricht)|Jodenpoort]] bij de [[Jodenstraat (Maastricht)|Jodenstraat]], de [[Schuttenpoort]] aan(bij de brugMaasbrug), de [[Visserspoort (Maastricht)|Visserspoort]] (later vervangen door de [[Batpoort]]) en de [[Onze-Lieve-Vrouwepoort (Maastricht)|Onze-Lieve-Vrouwepoort]] ter hoogte van de Graanmarkt. DaarnaastVan gaven elf poternes toegang tot de rivier. Al deze grote en kleine poorten waren onderdeel van de in het tweede kwart van de 13e eeuw gebouwdesommige [[Vestingwerken van Maastricht#Eerste stadsomwallingWaterpoort|eerste middeleeuwse stadsmuur(water)poorten]]. Inkunnen derestanten 14ebewaard eeuwgebleven kwamzijn deonder [[Vestingwerkenhet asfalt van Maastricht#Tweedede stadsomwalling|tweedeMaasboulevard. middeleeuwseHun stadsmuur]]ligging totwordt stand,meestal waarbijbepaald de bijna 800 m lange muur langsdoor de westelijkepositionering Maasoever vooral in noordelijke richting werd uitgebreid tot circa 1300 m. Inaan het nieuweuiteinde gedeeltevan kwamenbelangrijke slechts enkele poterneszijstraten.<ref>Morreau (1979), pp. 21-30, 85-95.</ref> De bouwvallig geworden Veerlinxpoort werd omstreeks 1600 afgebroken; de Schuttenpoort omstreeks 1640. Rond 1705 werd de Molenpoort herbouwd en werd tussen de wal en het Maasmoleneiland een grote [[Watermolen (door water aangedreven molen)|watermolen]] gebouwd ter vervanging van de oude [[schipmolen]]s ter plaatse.<ref>Martin (2000), p. 44.</ref>
 
Rond 1705 werd bij de Molenpoort tussen de wal en het Maasmoleneiland een grote [[Watermolen (door water aangedreven molen)|watermolen]] gebouwd ter vervanging van de oude [[schipmolen]]s ter plaatse.<ref>Martin (2000), p. 44.</ref> Ten zuiden van de Maasbrug lag een brede loskade tussen de stadsmuur en de rivierrivieroever. Dit gedeelte wordt ook tegenwoordig nog Het Bat genoemd, de [[Waals]]e benaming voor [[kade]]. Omstreeks 1640 werd de Vismarkt bij de brug uitgebreid ten koste van Het Bat, waarbij de stadsmuur ter plekke enkele tientallen meters rivierwaarts werdverschoof herbouwd.en De middeleeuwsede Visserspoort werd vervangen door de [[Batpoort]].<ref>Martin (2000), pp. 45-47.</ref> In 1706 werd op het zuidelijk deel van Het Bat een parkje aangelegd, 'Onder de Boompjes' genoemd. Tijdens de [[Blokkade van Maastricht (1830-1833)]] werden de [[Linde (geslacht)|lindebomen]] gerooid en werd hier een exercitieplaats ingericht. Na het opheffen van de blokkade werd het park heraangelegd in [[Engelse landschapsstijl]] met slingerende paden, een vijver en zeldzame bomen. Vanaf 1837 was de officiële aanduiding Stadswandelpark, maar in de volksmond werd de tuin ''Ingelsen Hoof'' genoemd. NaDoor de bouw van de [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|Kennedybrug]] en de aanleg van de Maasboulevard in de jaren 1960 resteerderesteert slechts een klein gedeeltedeel van dit park, tegenwoordigmaar onderdeelde vanhistorische [[Stadsparknamen Maastricht]]bleven behouden.<ref>Ubachs/Evers (2005), p. 505.</ref>
 
=== 1850-19601963: Kanaal Luik-Maastricht ===
{{Hoofdartikel|Kanaal Luik-Maastricht}}
{{Afbeelding combi
| align=right
| width=280px270px
| kop =
| afb1 = 1749 Larcher dAubencourt, Kanaal Luik-Maastricht.jpg
| caption1 = 18e-eeuwse plattegrond met daarop aangegeven het stadstracé vangemarkeerd het [[Kanaal Luik-Maastricht]] tussen Zwanengracht ('''1''') en [[Bassin (Maastricht)|Bassin]] ('''2'''). Ten noorden van de [[Sint Servaasbrug]] ('''3''') lagen het Moleneiland ('''4''') en het Sint-Antoniuseiland ('''5''').
| afb2 = Bokstraat (huizen afgebroken in 1849 bij het maken van het kanaal) tekening van Gulpen - Maastricht - 20147910 - RCE (cropped 1).jpg
| caption2 = Gesloopte huizenrij aan de [[Kesselskade|Bokstraat]], 1849
}}
Tussen 1847 en 1850 werd op de plek van de huidige Maasboulevard het [[Kanaal Luik-Maastricht]] gegraven. Het kanaal verbond de Maas in [[Luik (stad)|Luik]] met het [[Bassin (Maastricht)|Bassin]] in Maastricht, en via de [[Zuid-Willemsvaart]] en de [[Kempische kanalen]] met de [[haven van Antwerpen]]. De behoefte aan dit kanaal bestond al eerder en tussen 1825 en 1830 werden diverse ontwerpen gemaakt. Als gevolg van de [[Belgische Opstand]] en de daarop volgende blokkade van Maastricht werden die plannen niet uitgevoerd. In 1845 sloten België en Nederland een overeenkomst om het kanaal alsnog aan te leggen. In Maastricht wilde men het nieuwe kanaal koste wat kost laten aansluiten op hetde [[Bassinbinnenhaven (Maastricht)|Bassin]], omdat men bang was anders van alle scheepvaartverkeer uitgesloten te worden. Uiteindelijk werd gekozen voor een tracé parallel aan de Maas, waarbij een deel van dehet middeleeuwse binnenstadrivierfront moest worden afgebroken. Zo werd de [[Antonietenklooster (Maastricht)|Antonietenkerk]] – een van de grootste gotische kerken van de stad – gesloopt, werdenmoesten zeker vijftig huizen aan de oostzijde van de Bokstraat, de tegenwoordige [[Kesselskade]], afgebrokenverdwijnen, en verdwenenwerden delen van de stadsmuur langs de Maas gesloopt, inclusief de [[Molenpoort (Maastricht)|Molenpoort]] en de [[Batpoort]]., Bijen hetviel rondeelde [[De Vijf KoppenAntonietenklooster (rondeelMaastricht)|De Vijf KoppenAntonietenkerk]] werd– een van de bestaandegrootste [[Stadsgrachtgotische (gracht)|stadsgracht]]kerken van de 'Zwanengracht'stad verbreed totten eenprooi [[zwaaikom]].aan Daarde lagslopershamer.<ref>Martin ook(2000), depp. Schippersbeurs107-110, en152-155.</ref> daarvandaanIn vertrokkenhet dezuidelijk stoombotenstadsdeel vanwerd de firma18e-eeuwse Bonhomme[[Sint-Lambertuskapel naar(Maastricht)|Sint-Lambertuskapel]] Luikafgebroken, totwaarbij ''en passant'' een vroegmiddeleeuwse begraafplaats werd 1938geruimd.<ref>Ubachs/Evers (2005), pp. 263-264: 'Kanaal Luik-Maastricht'; pp. 300-301: 'Lambertuskapel, Sint-'.</ref> Deze afbraakwoede is tot op de dag van vandaag zichtbaar in het stadsbeeld.<ref group=noot>MartinAls voorbeeld kan genoemd worden de [[Augustijnenkerk (2000Maastricht)|Augustijnenkerk]], ppwaarvan de barokke gevel ontworpen is voor de smalle Bokstraat, niet voor het open rivierfront zoals zich dat tegenwoordig voor de kerk uitstrekt. 107-110Ook kan de breedte van de Maasboulevard, 152-155waarvoor met name in het zuidelijk deel geen noodzaak bestaat, herleid worden tot het profiel van het kanaal.</ref>
 
Na de opheffing van de vestingstatus vanvesting Maastricht in 1867 werden in opdracht van het [[Ministerie van Oorlog]] grote delen van de middeleeuwseresterende stadsmuren geslecht. In 1894-95 werd de walmuur langs de Maas tussen het [[Bassin (Maastricht)|Bassin]] en de Sint-Servaasbrug afgebroken, waarbij onder andere het Jodenpoortje verdween.<ref>Martin (2000), p. 197.</ref> De Onze-Lieve-Vrouwepoort was al in 1868 gesloopt en deleneen deel van de walmuur in deze omgeving verdwenenverdween in fasen tussen 1895 en 1904. De sloop van de [[Onze Lieve Vrouwewal (Maastricht)|Onze-Lieve-Vrouwewal]] werd in 1895 op aandrang van het Rijk stopgezet.<ref>Morreau (1979), p. 21.</ref>
 
In de jaren 1930-1934 kwam een nieuwe verkeersbrug, de [[Wilhelminabrug (Maastricht)|Wilhelminabrug]], tot stand, en werdwaarna de bestaande brug ingrijpendwerd gerenoveerdverbreed. Omdat menhet wildegemeentebestuur wenste dat de nieuwe [[Wilhelminabrug (Maastricht)|Wilhelminabrug]]brug op de [[Markt (Maastricht)|Markt]] aanlandde, moesten opnieuw tientallen huizen tussen de GubbelstraatMaas en Hoenderstraatde Markt worden afgebroken. Door de [[Crisis van de jaren 30|crisis]] en de [[Tweede Wereldoorlog|oorlog]] bleef dithet terrein tussen de [[Gubbelstraat]] en de [[Hoenderstraat]] jarenlang braak liggen. Het werd in de [[volksmond]] "het gat in de Markt" genoemd. Het gat werd begin jaren 1960 gedicht door de bouw van grootschalige kantoren in [[Functionalisme (architectuur)|functionalistische stijl]]. Later betreurde men zowel de gekozen locatie voor de brug – al het verkeer moest door de binnenstad – als de compromisloze schaal en bouwstijl van de gebouwen.<ref>''Ach Lieve Tijd'' (1996), pp. 47-48.</ref>
 
<gallery widths="150" heights="150">
Bestand:Kanaal Luik-Maastricht in Sint Pieter, GAM 38807.jpg|Kanaal Luik-Maastricht in Sint Pieter, ca. 1900
Bestand:Ruïne stadsmuur - Maastricht - 20318948 - RCE.jpg|Vestingrestanten nabij de Jekertoren, 1906
Bestand:Kesselskade, 1926-30, GAM 29571.jpg|Kesselskade en Kanaal Luik-Maastricht bij de Kesselskade, 1926-30
</gallery>
 
=== NaVanaf 19601963: stadsboulevard ===
In 1946 werd het [[Albertkanaal]] opengesteld voor het scheepvaartverkeer, waardoor het Kanaal Luik-Maastricht buiten de hoofdvaarroute kwam te liggen. Omstreeks 1960 besloot de gemeente Maastricht het kanaal te dempen en de vrijgekomen ruimte te benutten voor de aanleg van een verkeersweg, de Maasboulevard.<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=9c10df140f2056b49e16544c5fffb0d5.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1960.pdf ''Jaarboek Maastricht 1960'', p. 5;] [https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=96242b31cfdc2697d4f4a1140792d291.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1961.pdf ''Jaarboek Maastricht 1961'', pp. 20-21] en [https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=1fb54e50f5229f379894c6ac1108fc90.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1962.pdf ''Jaarboek Maastricht 1962'', pp. 34-35.]</ref> In 1963 was de demping voltooid en werd het centrale deel in gebruik genomen als tijdelijk [[Parkeren|parkeerterrein]].<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=f5217efead30e7b915d9547780721956.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1963.pdf ''Jaarboek Maastricht 1963'', p. 15.]</ref>
 
{{Afbeelding combi
| align=rightleft
| width=280px200px
| kop =
| afb1 = Gezicht op de stad van af de Maas - Maastricht& -Maasboulevard 20145228in -1965, RCEGAM (cropped)20299.jpg
| caption1 = Aanleg noordelijk deel (1965)
| caption1 = Maasboulevard vanaf de [[Wilhelminabrug (Maastricht)|Wilhelminabrug]] met het stadskantoor (1960) en het kantoor van Provinciale Waterstaat in aanbouw (1961)
| afb2 = 20010708 Maastricht; Wilhelminabrug and, MaasboulevardMaas underen reconstructionKennedybrug, (cropped)1969.jpg
| caption2 = Maas, [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|John F. Kennedybrug]] en Maasboulevard in aanleg (1969)
| caption2 = Start tunnelbouw Maas-Marktproject (2001)
}}
In 1965 werd een begin gemaakt met de aanleg van de Maasboulevard door de afdeling weg- en waterbouw van de Dienst Openbare Werken van de gemeente Maastricht. De eerste fase, het gedeelte tussen de Maastrichter Grachtstraat en de [[Hoenderstraat]], kwam begin 1966 gereed. Omdat het noordelijke deel van de boulevard nog vele jaren op zich zou laten wachten, werd het verkeer via de Maastrichter Grachtstraat naar de [[Boschstraat (Maastricht)|Boschstraat]] geleid. De rest van de 'boulevard' bleef in gebruik als parkeerterrein.<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=f172bc97f1532f4137752a61ed422f7f.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1965.pdf ''Jaarboek Maastricht 1965'', p. 73] en [https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=2f54b3905e69f73ab6cac00501057afa.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1966.pdf. ''Jaarboek Maastricht 1966'', p. 21.]</ref>
In 1961 besloot de gemeente Maastricht het kanaal te dempen en de vrijgekomen ruimte te benutten voor de aanleg van een verkeersweg, de Maasboulevard. De weg werd in drie fasen aangelegd. Begonnen werd met het gedeelte tussen de Wilhelminabrug en de Maastrichter Grachtstraat. In 1969 werd vervolgens het gedeelte van de Kennedybrug tot aan het [[Onze Lieve Vrouweplein (Maastricht)|Onze Lieve Vrouweplein]] voltooid, waarvoor ca. 65% van de ''Ingelsen Hoof'' was opgeofferd.<ref>{{aut|Bèr Essers}}: '' Maastricht in 1969'', pp. 24, 31-32. Uitgave Gemeente Maastricht / Leiter-Nypels, Maastricht ([https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=23ecdf3236a144fd1c10243cff3c9c63.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1969.pdf online pdf]).</ref> In 1971 kreeg de nieuwe weg zijn huidige naam.<ref name=pdms/> Omdat het noordelijke deel nog niet was aangesloten op de doorgaande wegen, bleef een deel van de boulevard jarenlang in gebruik als [[Parkeren|parkeerterrein]]. Toen de Maasboulevard halverwege de jaren 1970 werd opengesteld voor het verkeer, werd dat via de Maastrichter Grachtstraat naar de Boschstraat geleid. Pas na het gereedkomen van de Bassinbrug in 1979 kon de weg zijn verkeersfunctie ten volle vervullen.<ref>{{aut|Nico Prick}}: Maastricht 1978'', p. 19. Uitgave Gemeente Maastricht / Leiter-Nypels, Maastricht ([https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=08ba77137be86329c985bdcbf9abccf5.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1978.pdf online pdf]).</ref> De meeste kruisingen waren gelijkvloers, op die met de Maasbruggen na. Bij de drukke oversteekplaats tussen de [[Sint Servaasbrug]] en de [[Maastrichter Brugstraat]] was een [[viaduct]] aangelegd.
 
De aanleg van de tweede fase tussen de Graanmarkt en de [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|John F. Kennedybrug]] kon pas plaatsvinden na de voltooiing van de brug in 1968; de aanbesteding vond op 3 december van dat jaar plaats. Voor deze werkzaamheden – en voor de '[[Kanaliseren|riviercorrectie]]' die tegelijkertijd werd uitgevoerd – moest circa 65% van de ''Ingelsen Hoof'' worden opgeofferd. Tevens werd de [[Jeker]]monding verlegd en verdween het bij wandelaars populaire ''welke'' ("walletje") tussen de Maas en het voormalige kanaal. Eind 1969 kon het nieuwe weggedeelte worden opengesteld voor het verkeer.<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=68cdb0a53d320222b40092cacac89803.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1968.pdf ''Jaarboek Maastricht 1968'', pp. 7-8] en [https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=23ecdf3236a144fd1c10243cff3c9c63.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1969.pdf ''Jaarboek Maastricht 1969'', pp. 24, 31-32.]</ref>
In de jaren 1960 werd het "gat in de Markt" gedicht en verrezen tussen de Markt en de Maasboulevard grootschalige kantoren in [[Functionalisme (architectuur)|functionalistische stijl]]. In 1971 kwam daar een grote bovengrondse parkeergarage aan de Gubbelstraat bij. Later betreurde men zowel de gekozen locatie voor de brug – al het verkeer moest door de binnenstad – als de compromisloze schaal en bouwstijl van de gebouwen. Eind jaren 1990 maakte architect [[Jo Coenen]] een nieuw ontwerp voor het gebied. Het Maas-Marktproject (2001-2007) was een van de grootste ingrepen in het centrum van Maastricht. De gehate gebouwen werden vervangen door het complex [[Mosae Forum]], met een winkelcentrum, het stadskantoor en een ondergrondse parkeergarage. Daarnaast ging een groot deel van de Maasboulevard op de schop voor de bouw van een tunnel en de aanleg van de Maaspromenade. Tevens verdween de Stadhuisstraat, werd de [[Markt (Maastricht)|Markt]] autovrij en kreeg de aanlanding van de Wilhelminabrug de huidige gevorkte constructie.<ref>''Jaarboek Maastricht 2002-2003'', pp. 7, 11, 49, 70. Stichting Jaarboek Maastricht, Maastricht. {{ISBN|90-73447-14-3}} ([https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=350ff72f0c0f60199ed7f967a26d6e91.pdf&naam=jaarboek_maastricht_2002_2003.pdf online pdf]).</ref>
 
In 1971 kreeg de boulevard zijn huidige naam.<ref name=pdms/> Het gedeelte van de weg buiten het stadscentrum, vanaf de Kennedybrug tot de Belgische grens, werd in 1973 in gebruik genomen.<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=66f6acaedda0fc47f315f71f21d929bd.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1973.pdf ''Jaarboek Maastricht 1973'', p. 16.]</ref> In 1974 werd het ontbrekende middendeel van de Maasboulevard tussen de Hoenderstraat en de Graanmarkt aangelegd, nadat het Rijk een bijdrage van bijna 4 miljoen [[Nederlandse gulden|gulden]] had toegezegd in de totale kosten van circa 9 miljoen. Deze vierde fase was gecompliceerd omdat hierbij de bouw van twee viaducten (deels al aanwezig) en de aanleg van een wandelpromenade inbegrepen waren. Het werk werd – anders dan de voorgaande fasen – door de gemeente uitbesteed, in dit geval aan de firma's Laeven en [[Koninklijke Volker Wessels Stevin|KVS]]. Op 4 juli 1975 onthulde burgemeester [[Fons Baeten|Baeten]] een gedenksteen op de Maaspromenade, waarmee deze fase officieel werd afgerond.<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=ca33a0ad27ff398783378ca5ba6cda0b.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1970.pdf ''Jaarboek Maastricht 1970'', pp. 45-47;] [https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=b91b66ab36eaf4f42ef2cedf6f8ceffc.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1972.pdf ''Jaarboek Maastricht 1972'', pp. 26-27, 35;] [https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=1be30d1cdcaa9258edfad0ed34e37225.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1974.pdf ''Jaarboek Maastricht 1974'', pp. 21, 68] en [https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=6aa41daddbf84aa4f6503bf9b4bf271a.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1975.pdf ''Jaarboek Maastricht 1975'', pp. 16.]</ref>
 
In 1977 kwam de Maasparking gereed tussen de Maasboulevard en de [[Onze Lieve Vrouwewal (Maastricht)|Onze-Lieve-Vrouwewal]], waarna het deel van het Stadspark boven de parkeergarage hersteld kon worden. Tot 1977 bleef het onduidelijk of het verkeer op de Maasboulevard in noordelijke richting via het te dempen Bassin of via de verbrede Maastrichter Grachtstraat geleid zou worden. Uiteindelijk bleek de weerstand bij de Maastrichtse bevolking tegen het dempen van het Bassin te groot. Besloten werd om de Maasboulevard via een brug over het Bassin te leiden. De kosten van deze laatste fase bedroegen ruim 10 miljoen gulden. Na het gereedkomen van de Bassinbrug in 1979 was de boulevard voltooid en kon de weg zijn verkeersfunctie ten volle vervullen.<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=08ba77137be86329c985bdcbf9abccf5.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1978.pdf ''Jaarboek Maastricht 1978'', p. 19] en [https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=9856832e47273fd9962280a842b06223.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1979.pdf ''Jaarboek Maastricht 1979'', p. 18.]</ref>
 
<gallery widths="150" heights="150">
Bestand:Maasboulevard in 1962, GAM 22410.jpg|Demping kanaal nabij Hoenderstraat, 1962
Bestand:Maas & Maasboulevard in 1965, GAM 20299.jpg|Aanleg noordelijk deel Maasboulevard, 1965
Bestand:Maasboulevard in 1973, GAM 20720.jpg|Maasboulevard als parkeerterrein, 1973
Bestand:Maaspromenade, 1975.jpg|Maaspromenade met gedenksteen, 1975
Bestand:20010708 Maastricht; Maasboulevard under reconstruction.jpg|Voorbereiding tunnelbouw nabij Sint Servaasbrug, 2001
Bestand:Maastricht, Boschstraat-Oost & Bassin, 1979.jpg|Bouw Bassinbrug (linksboven), 1979
</gallery>
 
{{Afbeelding combi
| align=right
| width=270px
| kop =
Bestand:| afb1 = 20010708 Maastricht; Maasboulevard under reconstruction (cropped).jpg|Voorbereiding tunnelbouw nabij Sint Servaasbrug, 2001
| caption1 = Start tunnelbouw nabij Sint-Servaasbrug (2001)
| afb2 = 20010708 Maastricht; Wilhelminabrug and Maasboulevard under reconstruction (cropped).jpg
| caption2 = Start tunnelbouw Maas-Marktprojectnabij Wilhelminabrug (2001)
}}
In de jaren 80 en 90 veranderde er weinig aan de structuur van de boulevard. Wel groeide de wens om de barrièrewerking van de weg in de binnenstad te verkleinen en om de omgeving van de Wilhelminabrugaanlanding te verbeteren.<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=6a04eabcc4df0fea86548567b1f2525d.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1992.pdf ''Jaarboek Maastricht 1992'', pp. 34-35] en [https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=f9b7e4375b3b6da36da67293eee851bf.pdf&naam=jaarboek_maastricht_2001_2002.pdf ''Jaarboek Maastricht 2001-2002'', p. 70.]</ref> In 1997 werd door architect [[Jo Coenen]] een ontwerp voor het gebied tussen de [[Markt (Maastricht)|Markt]] en de Maas gepresenteerd.<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=bc9b1ad1799dd40698566d78d48f8f41.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1996_1997.pdf ''Jaarboek Maastricht 1996-1997'', p. 48] en [https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=0a4159dd76e961ba094c5c6b1d44acf1.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1997_1998.pdf ''Jaarboek Maastricht 1997-1998'', p. 13.]</ref> Het Markt-Maasproject werd een van de grootste ingrepen in het centrum van Maastricht. Een groot deel van de Maasboulevard ging eind 2000 op de schop voor de bouw van de tunnel en de aanleg van de Maaspromenade. De eerste werd in 2003 geopend; de tweede volgde enkele jaren later. Het plan voorzag tevens in het vervangen van de aanlanding van de Wilhelminabrug door de huidige gevorkte constructie. Verder verdween de Stadhuisstraat, werd de Gubbelstraat verbreed en werd de Markt autovrij.<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=350ff72f0c0f60199ed7f967a26d6e91.pdf&naam=jaarboek_maastricht_2002_2003.pdf ''Jaarboek Maastricht 2002-2003'', pp. 7, 11, 49, 70.]</ref> De gehate kantoren aan de Stadhuisstraat werden vervangen door het € 112 miljoen kostende complex [[Mosae Forum]], met winkelcentrum, stadskantoren en ondergrondse parkeergarage. De totale kosten van het Markt-Maasproject (2000-2007) bedroegen ruim € 162 miljoen.<ref>[https://www.architectuur.nl/project/mosae-forum-maastricht/ 'Mosae Forum Maastricht'] op ''architectuur.nl'', 23 februari 2009.</ref>
 
== Bezienswaardigheden ==
{{Zie ook|Zie ook [[Lijst van rijksmonumenten in Maastricht/Van Hasseltkade]] en [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Boschstraatkwartier (Maastricht)]]}}
[[Bestand:2016 Maastricht, Bassin, papierfabriek & Landbouwbelang 02.jpg|thumb|270px|Bassinbrug met [[Koninklijke Nederlandse Papierfabriek#Industrieel erfgoed|Blekerij]] en [[Landbouwbelang (pand)|Landbouwbelang]]]]
Het noordelijk deel van de boulevardMaasboulevard ligt tussen de [[Boschstraat (Maastricht)|Boschstraat]] en de noordelijke tunnelmond van de Maasboulevardtunnel. Een gedeelte daarvan bestaat uit de brug over het [[Bassin (Maastricht)|Bassin]], die in feite bestaat uit twee 25 m lange betonnen balken, waarop het wegdek van de boulevard rust. Dit is het enige deel van de Maasboulevard dat niet parallel aan de Maas loopt. Pas naNa de bocht loopt de weg in een min of meer rechte lijn van noord naar zuid. AlleenHoewel de weg zelf draagt hier de naam Maasboulevard; draagt, hebben de meeste gebouwen hebben hun oude adressenadres uit de tijd vóór de aanleg van de boulevard behouden. Aan de westzijde is dat Van Hasseltkade; aan de oostzijde Maasmolendijk en, tot 2013, Wilhelminakade.{{Refn|group=noot|De naam Wilhelminakade is op 1 maart 2013 officieel veranderdgewijzigd in Maasboulevard. <ref>Panhuysen/Dingemans/Minis/Sprenger (2013), p. 323</ref>}}
 
Het noordelijk deel heeft een overwegend industrieel aanzien met onder andere enkele oude pakhuizen en [[werfkelder]]s langs het Bassin, de [[Timmerfabriek (Maastricht)|Timmerfabriek]] die tussen 1905 en 1910 gebouwd is door de [[Koninklijke Sphinx|De Sphinx]], de vroeg-19e-eeuwse [[affuit]]enloods en het Blekerijgebouw uit 1859 van [[Koninklijke Nederlandse Papierfabriek|KNP]] (tegenwoordig [[Sappi]]), Sluis 20 uit 1826 met bijbehorende [[ophaalbrug]] (in 1931 vernieuwd) en het gekraakte [[Landbouwbelang (pand)|Landbouwbelang]] uit 1939. Ten zuiden van het Landbouwbelang ligtliggen een tweetaltwee kantoorgebouwen, waarvan vooral het witgepleisterde gebouw van de voormalige [[Kamer van Koophandel]] van [[Jo Coenen]] uit 1991 opvalthet meest in het zicht ligt. Het gebouw staat op ranke poten en heeft een verhoogd aangelegde trap aan de Maaszijde.<ref>Bisscheroux/Minis/Van den Berg/Humblé (1997), p. 25.</ref> Aan de Van Hasseltkade liggen diverse 17e-, 18e- en 19e-eeuwse woonhuizen, waaronder circa twintig [[rijksmonument]]en en een [[gemeentelijk monument]].
 
<gallery widths="150" heights="150">
Bestand:Maastricht - rijksmonument 506663 - Biesenweg bij 16 - sluis 20 met ophaalbrug 20100801.jpg|Ophaalbrug Sluis 20 en BlekerijBlekerijgebouw (Sappi)
Bestand:20150312 Maastricht; Meuse seen from Wilhelminabrug to the north 03 (cropped).jpg|Wilhelminakade met coffeeshopboten
Bestand:20140525 Maastricht; Kamer van Koophandel.JPG|Kantoorgebouw ontworpen door Jo Coenen
=== Centrale deel (Binnenstad) ===
{{Zie ook|Zie ook [[Lijst van rijksmonumenten in Maastricht/Kesselskade]] en [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Binnenstad (Maastricht)]]}}
{{Afbeelding combi
[[Bestand:2010.07.20.150249 Maaspromenade Maastricht (cropped).jpg|{{largethumb}}|Maaspromenade]]
| align=right
[[Bestand:Maastricht - De kweerte vaan de Ambtenere - Maaspromenade - Piet Killaars 1962 20110425.jpg|{{largethumb}}|Reliëfs [[Piet Killaars]] (1962/2007)]]
| width=270px
Het ondergrondse deel van de Maasboulevard ligt tussen de [[Kleine Gracht (Maastricht)|Kleine Gracht]] en de [[Maastrichter Brugstraat]]. Dit gedeelte is ongeveer 400 m lang en inclusief de verdiepte tunnelmonden circa 700 m. Bovenop het [[tunnel]]dak ligt de Maaspromenade, met uitzondering van het deel tussen de Kleine Gracht en de [[Gubbelstraat]], dat als noordelijke oprit van de [[Wilhelminabrug (Maastricht)|Wilhelminabrug]] fungeert. Rond 2002 kreeg deze brug een nieuwe, gevorkte aanlanding op de westelijke Maasoever. De noordelijke aanlanding geeft aansluiting op de Gubbelstraat en de Maasboulevard; de zuidelijke op de [[Hoenderstraat]] en de [[Kesselskade]].
| kop =
| afb1 = 2018 Maastricht, tunnel Maasboulevard (cropped).jpg
| caption1 = Noordelijke tunnelmond
[[Bestand:| afb2 = Maastricht - De kweerte vaan de Ambtenere - Maaspromenade - Piet Killaars 1962 20110425.jpg|{{largethumb}}|Reliëfs [[Piet Killaars]] (1962/2007)]]
| caption2 = Reliëfs Maaskade ([[Piet Killaars]], 1962/2007)
[[Bestand:| afb3 = 2010.07.20.150249 Maaspromenade Maastricht (cropped).jpg|{{largethumb}}|Maaspromenade]]
| caption3 = Maaspromenade
}}
Het ondergrondse deel van de Maasboulevard ligt tussen de [[Kleine Gracht (Maastricht)|Kleine Gracht]] en de [[Maastrichter Brugstraat]]. DitDe gedeeltetunnel is ongeveerruim 400 m lang; en inclusiefindien de verdiepte tunnelmonden worden meegerekend circa 700 m. Bovenop het [[tunnel]]dak ligtis een uitbreiding van de Maaspromenade gerealiseerd, met uitzondering van het deel tussen de Kleine Gracht en de [[Gubbelstraat]], dat alsvoornamelijk noordelijkeeen opritfunctie vanvoor dehet busverkeer heeft. De [[Wilhelminabrug (Maastricht)|Wilhelminabrug]] fungeert.kreeg Rondin 2002 kreeg deze brug een nieuwe, gevorkte aanlanding op de westelijke Maasoever. De noordelijke aanlanding'tand' van de vork geeft aansluiting op de Gubbelstraat en de Maasboulevard; de zuidelijke op de [[Hoenderstraat]] en de [[Kesselskade]].
 
Tussen de tanden van de 'vork' van de Wilhelminabrug bevindt zich een monumentale trappartij die vanaf het winkelcentrum annex stadskantoor [[Mosae Forum]] afdaalt naar de Maaskade. In deze omgeving bevinden zich enkele [[Kunstwerk (artistiek)|kunstwerken]]. De vijf [[Reliëf (beeldhouwkunst)|reliëfs]] ''De kweerte vaan de ambtenere'' van [[Piet Killaars]] uit 1962, werdenafkomstig invan 2007de tegenafgebroken stadskantoren, werden na de kademuurherinrichting van de Maaspromenadepromenade herplaatst.tegen Hetzelfdeeen gebeurdemuur mettussen hetde hoge en lage kade herplaatst. Het kunstwerk ''Maas in beeld'', bestaande uit vier hardstenen poorten van [[Christian Megert]] uit 1986, werd tijdens de herinrichting verwijderd, maar keerde in 2007 min of meer op dezelfde plaats terug. DeHet marmeren sculptuurbeeld ''De vrijwilliger'' van [[Thom Puckey]] uit 2007 werd na herhaald vandalisme verwijderd van zijn locatie bij Mosae Forum.{{Refn|group=noot|Het monument keert waarschijnlijk na restauratie op een andere plek terug.<ref>{{citeer web|url=https://www.rtvmaastricht.nl/nieuws/84017931/monument-keert-terug-op-nieuwe-positie|titel=Monument keert terug op nieuwe positie'|uitgever=rtvmaastricht.nl''|datum=2 november 2017}}</ref>}}
 
De smalle, laag gelegen kade direct aan de Maas is onderdeel van de Maaspromenade. Vanaf de Wilhelminakade in het noorden kan men zonder hindernissen onder de aanlanding van de Wilhelminabrug en de 'tiende boog' van de Sint-Servaasbrug doorlopen richting Sint Pieter. Aan de lage kade bevinden zich [[Steiger (haven)|aanlegsteigers]] van [[Rondvaartboot|rondvaartboten]]. Ernaast ligt op het tunneldak een hoger gedeelte, waar onder andere een ticketbureau voor de rondvaartboten, een café-restaurant en terrassen zijn gelegen. Hier vinden incidenteel evenementen plaats, zoalsbijvoorbeeld onderdelentijdens van dehet [[kerstmarktCarnaval in Maastricht|Maastrichtse carnaval]] tijdensof als onderdeel van het winterfestijn [[Magisch Maastricht]].
 
Aan de Kesselskade liggen 17 rijksmonumenten en 6 gemeentelijke monumenten. De 17e-eeuwse[[Barokarchitectuur|barokke]] [[Augustijnenkerk (Maastricht)|Augustijnenkerk]] ismet het voornaamste monument. De barokke voorgevel ishaar rijk geornamenteerd metgevel [[pilaster]]s,is [[Nishet (muur)|nissen]]voornaamste en [[Reliëf (beeldhouwkunst)|reliëfs]] van [[Limburgse mergel|mergelsteen]]monument.<ref>Van den Boogard/Minis (2001), p. 67.</ref>
 
<gallery widths="150" heights="150">
Bestand:Wilhelminabrug - panoramio - Frank Dust.jpg|Gevorkte aanlanding Wilhelminabrug
Bestand:Overzicht 'Mosae Forum', Maaszijde - Maastricht - 20412526 - RCE.jpg|Trappartij bij Mosae Forum
Bestand:WilhelminabrugMaastricht - panoramio - Frank Dust(8).jpg|Lage kadeHoge en gevorktelage aanlandingMaaskade met kunstwerk en Wilhelminabrugrondvaartboten
Bestand:Maastricht - panoramio (13).jpg|Maaspromenade bij de Sint-Servaasbrug bij avond
Bestand:Maastricht, panden bij de Servaasbrug aan de centrumzijde foto4 2011-01-30 11.59.JPG|Historische panden aan de Kesselskade
</gallery>
=== Centrale deel (Jekerkwartier) ===
{{Zie ook|Zie ook [[Lijst van rijksmonumenten in Maastricht]] en [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Jekerkwartier (Maastricht)]]}}
Even ten zuiden van de [[Sint Servaasbrug]] komt de Maasboulevard weer bovengronds. Doordat de bebouwing geleidelijk terugwijkt en door de aanwezigheid van bomen, struiken en grasstroken krijgt de weg in zuidelijke richting een groener karakter.
[[Bestand:20150312 Maastricht; Maasboulevard seen from Kennedybrug 02 (cropped).jpg|{{largethumb}}|Maasboulevard vanaf de [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|Kennedybrug]]]]
Ten zuiden van de [[Sint Servaasbrug]] komt de Maasboulevard weer bovengronds. Aan de westzijde liggen diverse monumentale panden aan Het Bat, de Graanmarkt en de [[Onze Lieve Vrouwewal (Maastricht)|Onze Lieve Vrouwewal]]. De wal met de [[Jekertoren]] is het belangrijkste overblijfsel van de middeleeuwse stadsmuur langs de Maasoever. Vóór de wal zijn vijf antieke kanonnen geplaatst.{{Refn|group=noot|De kanonnen werden in 1972 door de Gemeente Maastricht van [[Rijkswaterstaat]] gekocht en waren afkomstig uit de Zeeuwse [[Deltawerken]]. Ze waren oorspronkelijk bedoeld voor de [[Hoge en Lage Fronten]], maar werden in 1979 op deze locatie geplaatst.<ref>Boetskens (1983), nr. 80.</ref>}} Hier ligt een deel van het [[Stadspark Maastricht]], sinds 2005 De Boompjes genoemd, naar de historische benaming.<ref>''Jaarboek Maastricht 2005-2006'', p. 15. Stichting Jaarboek Maastricht, Maastricht. {{ISBN|90-73447-186}} ([https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=84229e9b11bfd141340a31ff06da9248.pdf&naam=jaarboek_maastricht_2005_2006.pdf online pdf]).</ref> Dit parkdeel is aangelegd boven een ondergrondse parkeergarage uit 1975-76. Bij de ingang van de garage staat het restant van een [[Tamboer (verdedigingswerk)|tamboer]] uit 1849.{{Refn|group=noot|De tamboer is met stenen van de gesloopte [[Batpoort]] gebouwd op de dijk tussen de [[Jeker]] en het kanaal naar Luik. Een tamboer was een klein verdedigingswerk bestaande uit twee vleugelmuren met schietgaten en stenen [[Stijl (bouw)|stijlen]], waarin balken konden worden geplaatst om de toegang te versperren. Een van de vier stijlen is bewaard gebleven. De 1 m hoge hardstenen pijler is hier in 1980 herplaatst. Op de zuidzijde staan enkele waterstanden aangegeven.<ref>Morreau (1979), pp. 21, 238</ref><ref>Boetskens (1983), nr. 6.</ref>}} Iets verderop staat een sculptuur van [[Arthur Sproncken]] uit 1981, ''Faunus'' genaamd. Het bronzen beeld van de Romeinse god [[Faunus (god)|Faunus]] staat op een achtkantig zuiltje dat rust op een groot blok [[basaltlava]].<ref>Boetskens (1983), nr. 82.</ref>
 
[[Bestand:20150312 Maastricht; Maasboulevard seen from Kennedybrug 02 (cropped).jpg|{{largethumb}}|De Maasboulevard ter hoogte van het [[Stadspark Maastricht|Stadspark]], gezien vanaf de [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|Kennedybrug]]]]
Aan de andere kant van de boulevard ligt een smal wandelpad langs de Maas. Hier is in 2005 het beeld ''Pons Mosae'' geplaatst op de plek van de Romeinse brug. Het monument is een kopie van een Romeins sculptuur van een leeuw die een paardenkop als prooi vasthoudt, dat als [[spolia|spolium]] voor een brugpijler was gebruikt en dat in 1963 uit de Maas werd opgedregd. Verder naar het zuiden ligt het Maaspaviljoen, gebouwd in 1971, en in 2007 verbouwd tot een [[Stayokay]] hostel. Het ligt in het restant van het oude stadspark dat voor de aanleg van de Maasboulevard en de [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|John F. Kennedybrug]] werd opgeofferd. Sindsdien heet dit Kempland, naar de dichter [[Pierre Kemp]].
Aan de Maaszijde van de boulevard ligt een wandelpad, dat een voortzetting is van de eerder genoemde lage Maaskade. Op een uitzichtplatform aan de rivieroever is in 2005 het beeld ''Pons Mosae'' geplaatst op de plek van de Romeinse brug, ongeveer tegenover de Eksterstraat. Het monument is een kopie van een Romeins sculptuur van een leeuw die een paardenkop als prooi vasthoudt, dat als [[spolia|spolium]] voor een brugpijler was gebruikt en in 1963 uit de Maas werd opgedregd. Verder naar het zuiden gaat de Maasboulevard onder de [[Hoge Brug (Maastricht)|Hoge Brug]] door. De voetgangersbrug uit 2003 heeft op deze oever een tweeledige aanlanding, waarvan er een met een krul direct aan de westzijde van de Maasboulevard uitkomt. Aan de oostkant bevindt zich een lift voor voetgangers en fietsers. Iets ten zuiden van de Hoge Brug mondt de [[Jeker]], die via een [[Duiker (kunstwerk)|duiker]] onder de Maasboulevard door gaat, uit in de Maas. Nog zuidelijker, bij de krulvormige afrit van de [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|John F. Kennedybrug]], ligt het Maaspaviljoen uit 1971, in 2007 verbouwd tot [[Stayokay]] hostel. Het ligt in het restant van het oude stadspark dat voor de aanleg van de Maasboulevard en de Kennedybrug werd opgeofferd en dat nog steeds wordt aangeduid als "D'n Ingelsen Hoof".
 
Ten zuiden vanAan de [[Sintstadszijde Servaasbrug]] komt de Maasboulevard weer bovengronds. Aanvan de westzijdeboulevard liggen diverse monumentale panden aan Het Bat, de Graanmarkt en de [[Onze Lieve Vrouwewal (Maastricht)|Onze Lieve Vrouwewal]]. De wal met de [[Jekertoren]] is het belangrijkste overblijfsel van de middeleeuwse stadsmuur langsaan de MaasoeverMaaszijde. VóórHet park vóór de wal is aangelegd boven de Onze-Lieve-Vrouweparking, een ondergrondse parkeergarage uit 1976. Hier zijn in 1979 vijf antieke kanonnen geplaatst.{{Refn|group=noot|De kanonnen werden in 1972 door de Gemeente Maastricht van [[Rijkswaterstaat]] gekocht en waren afkomstig uit de Zeeuwse [[Deltawerken]]. Ze waren oorspronkelijk bedoeld voor de [[Hoge en Lage Fronten]], maar werden in 1979 op deze locatie geplaatst.<ref>Boetskens (1983), nr. 80.</ref>}} Hier ligt een deel van het [[Stadspark Maastricht]], sinds 2005 De Boompjes genoemd, naar de historische benaming.<ref>''Jaarboek Maastricht 2005-2006'', p. 15. Stichting Jaarboek Maastricht, Maastricht. {{ISBN|90-73447-186}} ([https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=84229e9b11bfd141340a31ff06da9248.pdf&naam=jaarboek_maastricht_2005_2006.pdf online pdf]).</ref> Dit parkdeel is aangelegd boven een ondergrondse parkeergarage uit 1975-76. Bij de ingang van de garageparkeergarage staat het restant van een [[Tamboer (verdedigingswerk)|tamboer]] uit 1849.{{Refn|group=noot|De tamboer is met stenen van de gesloopte [[Batpoort]] gebouwd op de dijk tussen de [[Jeker]] en het kanaal naar Luik. Een tamboer was een klein verdedigingswerk bestaande uit twee vleugelmuren met schietgaten en stenen [[Stijl (bouw)|stijlen]], waarin balken konden worden geplaatst om de toegang te versperren. Een van de vier stijlen is bewaard gebleven. De 1 m hoge hardstenen pijler is hier in 1980 herplaatst. Op de zuidzijdetamboer staan enkele waterstanden aangegeven.<ref>Morreau (1979), pp. 21, 238</ref><ref>Boetskens (1983), nr. 6.</ref>}} Iets verderop staat een sculptuur van [[Arthur Sproncken]] uit 1981, ''Faunus'' genaamd. Het bronzen beeld van de Romeinse god [[Faunus (god)|Faunus]] staat op een achtkantig zuiltje dat rust op een groot blok [[basaltlava]].<ref>Boetskens (1983), nr. 82.</ref> Het park ten westen van de Maasboulevard is onderdeel van het [[Stadspark Maastricht]]. Sinds 2017 wordt dit gedeelte officieel Pierre Kemppark genoemd, naar de dichter [[Pierre Kemp]].<ref>[https://www.gemeentemaastricht.nl/over-maastricht/publicaties/nieuws/nieuws/artikel/maastricht-krijgt-pierre-kemppark/ 'Maastricht krijgt Pierre Kemppark'] op ''gemeentemaastricht.nl'', 25 september 2017.]</ref>
 
<gallery widths="150" heights="150">
Bestand:20190707 maastricht160.jpg|Zuidelijke tunnelmond
Bestand:Onze Lieve Vrouwewal - panoramio (1).jpg|Jekertoren, Onze Lieve Vrouwewal en De Boompjes
Bestand:2016 Maastricht, tamboer tussen Jeker en Kanaal Maastricht-Luik 2.jpg|Tamboer uit 1849
Bestand:Maastricht - D'n Obelisk aka Pons Mosae door Jo Schoenmakers en Arno Meijs 2005 20100523.jpg|Sculptuur ''Pons Mosae''
Bestand:20150312 Maastricht;, MaaspaviljoenMaasboulevard, seenlift fromHoge Kennedybrug 02Brug.jpg|Afrit KennedybrugLift enHoge MaaspaviljoenBrug
Bestand:2016 Maastricht, tamboer tussen Jeker en Kanaal Maastricht-Luik 2.jpg|Tamboer uit 1849
</gallery>
 
=== Zuidelijk deel (Villapark) ===
{{Zie ook|Zie ook [[Lijst van rijksmonumenten in Maastricht/Lage Kanaaldijk]] en [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Villapark (Maastricht)]]}}
[[Bestand:201503122019 Maastricht;-Villapark, atMaasboulevard-Sint Kennedybrug 07 (cropped)Pieterskade.jpg|{{largethumb}}|De Maasboulevard, opritten zuiden van de [[John F. Kennedybrug (Maastricht)|John F. Kennedybrug]]. enIn Parkresidentiede verte de [[Sint-Pietersberg]]]]
Ten zuiden van de Kennedybrug neemt de verkeersintensiteit sterk af. In het noordelijk deel van de buurt [[Villapark (Maastricht)|Villapark]] behoudt de boulevard zijn brede profiel. De bebouwing langs de ventwegen bestaat uit een afwisseling van vrijstaande en geschakelde woonhuizen, met enkele kleinschalige kantoor- en appartementengebouwen. De Parkresidentie is een groot appartementengebouw dat in 1979 naar ontwerp van [[Gerard Snelder]] verrees bij de zuidelijke oprit van de Kennedybrug, op de plek van een gesloopt [[Karmelieten|karmelietessenklooster]]. Vlakbij staat aan de Parkweg een modern kantoorgebouw met ervoor een sculptuur van [[roestvrij staal]] van [[Piet Killaars]] uit 1997. In de omgeving liggen enkele woonhuizen uit de jaren 1920 en '30, ontworpen door [[Alphons Boosten]].<ref>Bisscheroux/Minis/Van den Berg/Humblé (1997), pp. 105-106.</ref>
 
Bestand:20150312 Maastricht; Villapark 06.jpg|Kantoorpand Parkweg
Bestand:Maastricht-Sint-Lambertuskapel (4).JPG|Sint-Lambertuskapel
Bestand:Maastricht - rijksmonument 279622019 Maastricht-Villapark, Lage Kanaaldijk 47 201005155-7.jpg|Lage Kanaaldijk 475-7
Bestand:Maastricht - rijksmonument 506654 - Lage Kanaaldijk 23 20110807.jpg|Lage Kanaaldijk 23
Bestand:Maastricht - rijksmonument 27962 - Lage Kanaaldijk 47 20100515.jpg|Lage Kanaaldijk 47
</gallery>
 
=== Zuidelijk deel (Sint Pieter) ===
{{Zie ook|Zie ook [[Lijst van rijksmonumenten in Maastricht/Lage Kanaaldijk]] en [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Villapark (Maastricht)]]}}
[[Bestand:Cementfabriek ENCI en Maas (cropped).jpg|{{largethumb}}|Maasboulevard bij AINSI/[[ENCI]]/AINSI. Het blauwe bordje iswijst bedoeldtoeristen voordie hier uit de bezoekersrondvaartboot vanstappen de weg naar [[Buitengoed Slavante|Slavante]] die hier uit de rondvaartboot stappen.]]
Het dorp [[Sint Pieter (Maastricht)|Sint Pieter]] was tot 1920 een zelfstandige gemeente en daarvoor een [[Prinsbisdom Luik|Luikse]] heerlijkheid. Het dorp was vanouds agrarisch met vooral tuinderijen, waarvan de producten op de Maastrichtse markten werden verkocht. Tegenwoordig is het een aantrekkelijk woongebied. Gaande naar het zuiden wordt de helling van de [[Sint-Pietersberg]] aan de westzijde van de boulevard steiler. Sommige huizen aan de Lage Kanaaldijk hebben de status van rijks- of gemeentemonument. Bij de dorpskern is er vanaf de boulevard fraai zicht op de hooggelegen [[kerk van Sint-Pieter boven]] en het [[Huis de Torentjes]]. Aan de andere kant is er vrij uitzicht over de Maas.
 
Officieel behoort het dorp Sint Pieter tot de buurt Villapark en begint de buurt Sint Pieter pas bij Slavante. Het [[buitengoed Slavante]] tegenligt in het [[hellingbos]] op de hellingflank van de [[Sint-Pietersberg]]. De uitspanning isvormt een populair uitje voor Maastrichtenaren en toeristen. Er is een aanlegsteiger voor de rondvaartboten, een café-restaurant, een [[speeltuin]], een [[wijngaard]] en een ondergrondse [[kalksteengroeve]] ("mergelgrot"). Hoog op de helling ligt de [[kasteelruïne Lichtenberg]], waar men uitzicht heeft over het Maasdal en de [[ENCI-groeve]]. De met grijs stof bedekte gebouwen van de cementfabriek [[ENCI]] liggen direct aan de Maasboulevard. Een deel van de gebouwen is in gebruik als cultuurcentrum AINSI. Aan de zuidzijde van het fabrieksterrein is sinds 2017 een publieksingang van de groeve, tegenwoordig een natuur- en recreatiegebied. Enkele honderden meters ten zuiden hiervan bereikt de weg de Belgische grens.
 
<gallery widths="150" heights="150">
Bestand:Border-Vise-Maastricht 2016-12-11.jpg|Belgische grens
</gallery>
 
== Trivia ==
* Op 22 maart 1971 werd door staatssecretaris [[Roelof Kruisinga|Kruisinga]] op de Maasboulevard de eerste '[[snuffelpaal]]' van een landelijk netwerk van deze meetpunten voor luchtverontreiniging in gebruik gesteld.<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=bd6a1f3c16e7b44ffea3c8611c38ce2d.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1971.pdf ''Jaarboek Maastricht 1971'', pp. 6-7.]</ref>
* De Maasboulevard fungeerde diverse malen als start- of finishplaats van sportevenementen. Op 17 augustus 1978 won [[Cees Priem]] er de derde etappe van de [[Ronde van Nederland 1978|Ronde van Nederland]].<ref>[https://www.jaarboekmaastricht.nl/download_jaarboek.php?bestand=08ba77137be86329c985bdcbf9abccf5.pdf&naam=jaarboek_maastricht_1978.pdf ''Jaarboek Maastricht 1978'', p. 42.]</ref> Van 1991-2002 lag de finish van de [[Amstel Gold Race]] op de Maasboulevard. Sinds 1998 start deze Nederlandse klassieker hier of in de directe omgeving.<ref>[https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/waarom-de-amstel-gold-race-spannender-moest-worden-maar-of-dit-het-ei-van-columbus-is~bd119e3a/ 'Waarom de Amstel Gold Race spannender moest worden: Maar of dit het ei van Columbus is?'] op ''volkskrant.nl'', 15 april 2017.</ref> Het parcours van de [[Maasmarathon]] (''Marathon de la Basse-Meuse''), die zijn start en finish in het Belgisch [[Wezet]] heeft, loopt vanaf de Kennedybrug tot aan de Belgische grens over de Maasboulevard.<ref>[http://www.maasmarathon.com/assets/Uploads/parcours.pdf Parcour] op ''maasmarathon.com''.</ref>
 
== Zie ook ==
* {{aut|Panhuysen, T., P. Dingemans, S. Minis en E. Sprenger}} (2013): ''De straatnamen van Maastricht, hun herkomst en betekenis''. Historische Kring Maastricht van het [[Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap|Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap]], Maastricht. {{ISBN|978-90-71581-16-8}}
* {{aut|Ubachs, P.J.H., en I.M.H. Evers}} (2005): ''Historische Encyclopedie Maastricht''. Walburg Pers, Zutphen. {{ISBN|90-5730-399-X}}
* {{aut|Diverse auteurs}} (1961 t/m 2006): ''Jaarboek Maastricht'', Uitgave: Gemeente Maastricht / Leiter-Nypels / Stichting Jaarboek Maastricht, Maastricht ([https://www.jaarboekmaastricht.nl/nl/jaarboek-maastricht-archief/ online tekst])
* {{aut|Diverse auteurs}} (1996): ''Twintig eeuwen Maastricht, de Maastrichtenaren en hun straten en huizen'' (''Ach Lieve Tijd'', #2). Uitgeverij Waanders, Zwolle i.s.m. Gemeentearchief Maastricht. {{ISBN|90-400-0474-9}}
== Noten ==
30.668

bewerkingen