Excommunicatie: verschil tussen versies

5 bytes verwijderd ,  3 jaar geleden
k
k (Wijzigingen door 81.205.41.147 (Overleg) hersteld tot de laatste versie door Bitbotje)
Label: Terugdraaiing
[[Bestand:Laurens excomunication 1875 orsay.jpg|thumb|200px|''[[De excommunicatie van Robert de Vrome]]'' ([[Jean-Paul Laurens]])]]
'''Excommunicatie''', '''afsnijding''' of '''in de ban doen''' is het uit een [[kerk (geloofsgemeenschap)|kerkelijke gemeenschap]] uitstoten van iemand die volgens de gezagsdragers volhardt in de [[Zonde (religie)|zonde]]. De term wordt enigszins [[ironie|ironisch]] ook wel gebruikt als iemand om [[politiek]]e redenen wordt buitengesloten door een [[Autoritarisme (politicologie)|autoritair]] regime, bijvoorbeeld in de vroegere [[Sovjet-Unie]].
 
== Geschiedenis ==
In de [[middeleeuwen]] had de excommunicatie, of beter gezegd: de (kerk)ban, ook gevolgen voor de niet-kerkelijke status van de geëxcommuniceerde. De kerkelijke ban werd in de middeleeuwen doorgaans gevolgd door een [[vogelvrij]]verklaring door de wereldlijke macht (rijksban), wat het financiële en politieke faillissement betekende. Maatschappelijke posities werden verbeurd verklaard.
 
In [[1076]] deed [[paus Gregorius VII]] [[keizer Hendrik IV]] in de ban, naar aanleiding van de [[Investituurstrijd]]. De positie van de keizer werd hierdoor onhoudbaar, en in [[1077]] zag de keizer zich genoodzaakt op zijn blote voeten drie dagen achtereen in de sneeuw voor het kasteel [[tocht naar Canossa|Canossa]] boete te doen, waarop de paus de excommunicatie weer ophief.
In de [[Rooms-Katholieke Kerk]] betekent excommunicatie de uitsluiting van een lid van de kerk uit de kerkelijke ''gemeenschap''. De betrokkene wordt echter veelal geacht verder deel uit te maken van de katholieke Kerk op grond van het ontvangen [[Doop (sacrament)|doopsel]] - evenwel sluiten de volgende overtredingen wel van de katholieke Kerk uit: de [[geloofsafval]], de publieke, formele [[ketterij]] en het formele [[schisma]]. Bij sommige vormen van schisma en ketterij kan de excommunicatie volgen, maar wanneer de overtredingen onbewust, niet willens en wetens, begaan zijn, kan men hiervoor weliswaar geëxcommuniceerd worden, maar valt hierdoor nog niet automatisch uit de Kerk.
 
Excommunicatie wordt in overige gevallen beschouwd als een tijdelijke ban die ophoudt te bestaan bij (ten laatste) de dood.
 
In het katholieke [[canoniek recht]] maakt men onderscheid tussen twee vormen van excommunicatie, die zich onderscheiden door de wijze van veroordeling:
* De '''excommunicatie van rechtswege''' ('''''[[Latae sententiae|excommunicatio latae sententiae]]''''') wordt automatisch voltrokken op basis van de ernst van het delict of misdrijf. Deze vorm van excommunicatie treedt in werking door een daad van ongeloof door de gelovige, waardoor hij niet meer als behorend tot de kerkelijke gemeenschap beschouwd kan worden. Dit komt onder andere voor in gevallen van [[geloofsafval]], [[ketterij]], [[schisma]]tieke activiteiten, [[simonie]], ontwijding van de [[Eucharistie]], uitoefening van geweld tegen de [[paus]] of formele medewerking aan [[abortus]]. Een bekend voorbeeld van ''excommunicatio latae sententiae'' is de excommunicatie van monseigneur [[Marcel Lefebvre]] in [[1988]] wegens het wijden van vier priesters tot bisschop tegen de wil in van de paus.
 
* Excommunicatie, die voltrokken wordt op basis van een uitspraak van het bevoegd gezag ('''''excommunicatio ferendae sententiae'''''). Het gaat hier om ingrijpen van het bisschoppelijke gezag, waarbij de basis van veroordeling door de ernst van het delict of misdrijf wordt bepaald. Een bekend voorbeeld hiervan is de excommunicatie van [[Fidel Castro]] in [[1962]].
 
Excommunicatie maakt samen met het [[interdict]] en de [[suspensie (kerkelijke straf)|suspensie]] van een clericus deel uit van de zogenaamde censuren of verbeteringsstraffen (c. 1331-1333, [[Canoniek recht|CIC]]/1983). Daarom blijft excommunicatie slechts van kracht zo lang als de oorzaak ervan voortduurt, waarna normaliter de bisschop de excommunicatie opheft.
 
De consequenties van excommunicatie voor leken betreffen vooral het uitsluiten van het ontvangen van het [[sacrament]] van de [[eucharistie]], de [[biecht]] en het [[Ziekenzalving|oliesel]] alsmede het verdienen van [[aflaat|aflaten]]. Veel kerkjuristen zijn bovendien van mening dat een excommunicatie ook gevolgen voor het ontvangen van andere sacramenten kan hebben.
 
{{Appendix|1=Externe links|2=
* [http://gemeentearchief.amsterdam.nl/schatkamer/300_schatten/beroemd/spinoza_in_de_ban/index.nl.html Ban] van [[Baruch Spinoza|Spinoza]] ]
;Voetnoten
{{References}}