IJzer (element): verschil tussen versies

115 bytes toegevoegd ,  1 jaar geleden
k
cosmetisch
(→‎Toxicologie en veiligheid: ijzer is geen sporenelement; het is in hoeveelheden van grammen in het lichaam aanwezig.)
k (cosmetisch)
| accessdate = 19 Dec. 2016
}}</ref>
In de daarop volgende eeuwen werd het gebruik van ijzer verspreid naar [[Mesopotamië]], [[Anatolië]], het [[Midden-Oosten]] en andere gebieden. IJzer was in die dagen een uiterst duur metaal. Van de handelaren van het [[karum|kārum]] [[Kültepe|Kaneš]] uit ca. de [[19e eeuw v.Chr.]] weten we bijvoorbeeld dat een sikkel ijzer tussen de 40 en 95 sikkelen zilver opbracht.<ref name="Veenhof">{{Aut|Klaas R. Veenhof, Jesper Eidem}} Mesopotamia Annäherungen 5, 2008 {{ISBN|978-3-7278-1623-9}}</ref> Pas nadat men ontdekte hoe men ijzer op grote schaal uit zijn ertsen kon winnen en vervolgens smeden, werd het een betaalbare stof en nam het gebruik een grotehoge vlucht.
 
Tussen de [[12e eeuw v.Chr.]] en de [[10e eeuw v.Chr.]] nam ijzer de plaats van [[brons]] over bij de productie van [[gereedschap]]pen en [[gevechtswapen|wapens]]. Deze overgang van brons naar ijzer, die de [[ijzertijd]] inluidde, werd niet zozeer veroorzaakt door betere eigenschappen van ijzer, maar meer door sterk geslonken beschikbaarheid van [[tin (element)|tin]], een hoofdbestanddeel van brons. In het Midden-Oosten ontdekte men dat de kwaliteit kon worden verbeterd door het ruwe [[ijzererts]] te verhitten in een bed van [[houtskool]]. Later werd dit procedé bekend als ''carbonisatie''. In [[Chinese keizerrijk|China]] werd het principe van de [[hoogoven]] bedacht en kon de kwaliteit van het ijzer verder worden verbeterd. Er kwam dan meer [[koolstof]] in het ijzer waardoor al een soort [[staal (legering)|staal]] ontstond.
== IJzer in voeding ==
{{Zie hoofdartikel|IJzer (voeding)}}
In organismen speelt ijzer een belangrijke rol. Het [[proteïne|eiwit]] [[hemoglobine]] dankt zijn activiteit aan ijzer[[ion (deeltje)|ionen]] en ijzer is ook een belangrijk bestanddeel van veel [[enzym]]en. Dit ijzer zit in veelal [[proteïne|eiwit]]houdende voedselbronnen zoals [[vlees]], [[vissen (dieren)|vis]], [[graan|granen]], [[peulvruchten]] en [[boon|bonen]]. Het menselijk lichaam heeft dagelijks ongeveer 15 [[milligram|mg]] ijzer nodig. Als supplement bij bloedarmoede kan ijzer worden gegeven in verschillende verbindingen. Onder andere als ferrosulfaat,<ref>[http://www.apotheek.nl/medicijnen/ferrosulfaat ferrosulfaat, Apotheek.nl]</ref> ferrogluconaat,<ref>[http://www.apotheek.nl/medicijnen/ferrogluconaat ferrogluconaat, Apotheek.nl]</ref> ferrochloride,<ref>[http://www.apotheek.nl/medicijnen/ferrochloride ferrochloride, Apotheek.nl]</ref> ferrofumaraat<ref>[http://www.apotheek.nl/medicijnen/ferrofumaraat ferrofumaraat, Apotheek.nl]</ref> en ferrosuccinaat.<ref>[[:en:Iron supplement|Iron_supplementIron supplement]] op en-wikipedia</ref>
 
== Externe links ==
10.244

bewerkingen