Enkelvoud: verschil tussen versies

2.847 bytes toegevoegd ,  1 jaar geleden
k
Wijzigingen door 92.110.62.197 (Overleg) hersteld tot de laatste versie door Geerlings' robot
Labels: Bewerking via mobiel Bewerking via mobiele website
k (Wijzigingen door 92.110.62.197 (Overleg) hersteld tot de laatste versie door Geerlings' robot)
Label: Terugdraaiing
Het begrip '''enkelvoud''' of '''singularis''' betekent in de taalkunde dat in een taaluiting hetzij een bepaalde zaak in één exemplaar voorkomt, hetzij het aantal niet van belang is. ''Enkelvoud'' maakt daarmee onderdeel uit van de taalkundige (sub)categorie ''[[getal (taalkunde)|getal]]''.
Vouw je Enkel
 
Aangezien zaken (dingen) in vele talen worden uitgedrukt met gebruikmaking van [[zelfstandig naamwoord|zelfstandige naamwoorden]], is het enkelvoud in de eerste plaats een verschijnsel dat in de vorm en/of de betekenis van het zelfstandig naamwoord tot uitdrukking komt. Daarnaast kan het echter ook worden aangetroffen in woorden die zich naar dat zelfstandig naamwoord richten ([[bijvoeglijk naamwoord]]) of woorden die het zelfstandig naamwoord vervangen ([[voornaamwoord]]).
Jjd
 
Vele talen kennen daarenboven het verschijnsel ''overeenkomst in getal''. Zinsdelen waarmee het enkelvoudige (zelfstandig naam)woord in verband staat, richten zich naar dat enkelvoud. Deze getalsovereenkomst treffen we vooral aan tussen zelfstandig naamwoord en [[gezegde (taalkunde)|gezegde]] (werkwoord).
 
== Getal ==
Niet alle talen kennen de categorie ''getal'', en waar dat niet voorkomt, heeft het ook geen zin van "enkelvoud" te spreken: het enkelvoud bestaat alleen als er ook een [[meervoud (taal)|meervoud]] is. De meeste talen die wél getal kennen, hebben alleen enkel- en meervoud, waarbij het enkelvoud de ongemarkeerde vorm is, dat wil zeggen: de gewone vorm, de standaard, of die vorm welke (verreweg) het meeste voorkomt.<ref>Voorbeelden van onderzoek dat dit uitwijst, worden genoemd in J.H. Greenberg: ''Language Universals. With special reference to feature hierarchies'', Berlin/New York (Mouton de Gruyter) 2005 (1966).</ref> Daarnaast bestaat in sommige talen een aantal andere vormen: de [[dualis]] en een aantal meer omstreden [[getal (taalkunde)|getalsvormen]].<ref>William J. Frawley, ed., ''International Encyclopedia of Linguistics'', Oxford (OUP) 2003<sup>2</sup>-3:201-02.</ref>
 
Dat in het [[Nederlands]] het enkelvoud de standaardvorm is, valt waar te nemen aan een aantal kenmerken:
* De ''vorm'' van het zelfstandig naamwoord is ongemarkeerd: hij heeft geen uitgang, terwijl het meervoud juist wordt gemarkeerd met een uitgang, meestal ''-en'' of ''-s'':
::''Hij hield alleen koei<u>en</u> en varken<u>s</u>, geen kalv<u>eren</u>.''
* Eén enkelvoud kan soms meer dan een meervoud hebben (''artikels'' of ''artikelen'').
* Het enkelvoud komt veel vaker voor dan het meervoud.
* Eigennamen hebben meestal de enkelvoudsvorm (''Jan''), al zijn er uitzonderingen (''de Pyreneeën'').
 
In veel Europese talen, onder andere in het [[Nederlands]], wordt na een telwoord het meervoud gebruikt.<br>In het [[Hongaars]] wordt daarentegen na een telwoord het enkelvoud gebruikt. Voorbeeld: ''ház; ház<u>ak</u>; sok ház'' (huis; huiz<u>en</u>; veel huiz<u>en</u>).
 
== Woordsoorten ==