National Security Space Launch-programma: verschil tussen versies

Labels: Bewerking via mobiel Bewerking via mobiele website
Labels: Bewerking via mobiel Bewerking via mobiele website
 
== Geschiedenis ==
=== Voorgeschiedenis: ELV’s ===
Met de komst van zwaardere [[Spionagesatelliet|(spionage)satellieten]] waren in de jaren '90 de [[Delta II]] en de [[Atlas (raketfamilie)|Atlas II]] niet meer krachtig genoeg en de [[Titan IV]] was erg duur. Daarom werd door het DoD vanaf 1995 om conceptontwerpen voor zwaardere commerciële raketten gevraagd. Verschillende raketfabrikanten kregen vervolgens subsidies om hun concepten verder te ontwikkelen en uiteindelijk werden de [[Delta IV]] van [[Boeing]] en de [[Atlas V]] van [[Lockheed Martin]] als winnaars geselecteerd. Boeing bleek achteraf echter aan bedrijfsspionage te hebben gedaan en had geheime en onwettig verkregen documenten van concurrent Lockheed Martin over de Atlas V in zijn bezit. De zaak werd uiteindelijk geschikt door een samenwerking aan te gaan. De joint-venture [[United Launch Alliance]] (ULA) werd opgericht. Hierdoor werden beide EELV's door één bedrijf gelanceerd en was een [[monopolie]] geboren. De Delta IV was in 2003 al veel te duur gebleken om commercieel mee te kunnen doen op de markt, maar omdat de senaat van het DoD vereist dat er minimaal twee verschillende lanceersystemen beschikbaar zijn werd de Delta IV wel voor een derde van de DoD-missies geboekt.
Begin jaren 1980 heerste in Amerika de opvatting dat de herbruikbare Space Shuttle alle lanceringen van civiele, commerciële en militaire satellieten voor zijn rekening zou gaan nemen. In de praktijk bleek de spaceshuttle echter veel duurder en niet zo gemakkelijk en snel als verwacht opnieuw inzetbaar te zijn. Toen ook nog in 1986 Space Shuttle Challenger explodeerde besefte men dat ze liever geen bemanningen werden geriskeerd voor het simpelweg lanceren van satellieten. Om die reden werden eind jaren 1980 in opdracht van de USAF en NASA versneld nieuwe “Expendable Launch Vehicles” (ELV’s), eenmalig te gebruiken draag raketten ontwikkeld. Dit waren gemoderniseerde in prestaties verbeterde versies van de reeds voor de shuttle bestaande [[Delta (raketfamilie)|Delta’s]], [[Atlas (raketfamilie)|Atlas’]] en [[Titan (raketfamilie)|Titans]].
 
=== EELV-programma ===
Met de komst van zwaardere [[Spionagesatelliet|(spionage)satellieten]] waren in de jaren '90 de ELV’s [[Delta II]] en de [[Atlas (raketfamilie)|Atlas II]] niet meer krachtig genoeg en de [[Titan IV]] was erg duur. Daarom werd door het DoD vanaf 1995 om conceptontwerpen voor zwaardere commerciële raketten gevraagd. Verschillende raketfabrikanten kregen vervolgens subsidies om hun concepten verder te ontwikkelen en uiteindelijk werden de [[Delta IV]] van [[Boeing]] en de [[Atlas V]] van [[Lockheed Martin]] als winnaars geselecteerd. Boeing bleek achteraf echter aan bedrijfsspionage te hebben gedaan en had geheime en onwettig verkregen documenten van concurrent Lockheed Martin over de Atlas V in zijn bezit. De zaak werd uiteindelijk geschikt door een samenwerking aan te gaan. De joint-venture [[United Launch Alliance]] (ULA) werd opgericht. Hierdoor werden beide EELV's door één bedrijf gelanceerd en was een [[monopolie]] geboren. De Delta IV was in 2003 al veel te duur gebleken om commercieel mee te kunnen doen op de markt, maar omdat de senaat van het DoD vereist dat er minimaal twee verschillende lanceersystemen beschikbaar zijn werd de Delta IV wel voor een derde van de DoD-missies geboekt.
 
Sinds 2011 heeft [[SpaceX]] als nieuwkomer op de markt getracht EELV-certificatie voor de Falcon 9 te verkrijgen. Dit leek echter door een sterke tegenlobby gefrustreerd te worden. Zo gaf het DoD lange tijd geen duidelijkheid over de voorwaarden waaraan de Falcon 9 moest voldoen voor certificatie en werd een week voor de derde Falcon 9 vlucht die toegang tot certificatie zou geven een "block buy" van zesendertig lanceringen tot en met 2018 bij ULA gedaan waardoor SpaceX tot die tijd buiten spel gezet zou worden. Een gang naar de rechter werd uiteindelijk noodzakelijk en SpaceX klaagde het DoD in 2014 aan. De zaak werd uiteindelijk geschikt en een helder certificatietraject werd uiteengezet<ref>[http://www.defensenews.com/story/defense/air-space/space/2015/01/23/spacex-air-force-settle-lawsuit/22241863/ SpaceX air force settle lawsuit]</ref>.
20.266

bewerkingen