Hoofdmenu openen

Wijzigingen

65 bytes toegevoegd ,  1 jaar geleden
k
Link naar doorverwijspagina gerepareerd (Emesa naar Emesa (stad)), met behulp van pop-ups
'''Marcus Aurelius Antoninus''', algemeen bekend bij zijn bijnaam '''Elagabalus''' of '''Heliogabalus''', was een [[Romeinse Rijk|Romeinse]] [[lijst van keizers van Rome|keizer]] van [[218]] - [[222]].
<!--Waarschijnlijk dubbelop (moet worden nagekeken)
Bij zijn geboorte, rond het jaar [[203]] heette hij Varius Avitus Bassianus. Zijn moeder, [[Julia Soaemias]], was een nichtje van de roemruchte moeder van [[Caracalla]], [[Julia Domna]]. Hij groeide naar verluidt op in [[Emesa (stad)|Emesa]] in [[Syrië]].
 
Hij was pas veertien jaar toen hij tot keizer werd uitgeroepen door de aanhangers van de oude keizerlijke familie, die de moord op [[Caracalla]] door [[Macrinus (keizer)|Macrinus]] wilden wreken.
Zijn moeder, Julia Soaemias was een nicht van de Romeinse keizer [[Caracalla]]. Andere familieleden waren onder andere zijn tante [[Iulia Mamaea|Julia Avita Mamaea]] en oom [[Marcus Julius Gessius Marcianus]] en hun zoon [[Alexander Severus]]. Elagabalus' familie had de erfelijke rechten in bezit op het priesterschap van de zonnegod [[El Gebal]], van welke godheid Elagabalus bij Emesa (het moderne [[Homs]]) in [[Syria|Syrië]] de [[hogepriester]] was.<ref name="herodian-history-v-3" />
 
De godheid [[El Gebal|Elagabalus]] werd aanvankelijk alleen in [[Emesa (stad)|Emesa]] vereerd. De naam is de Latijnse vorm van het Syrische ''Ilāh hag-Gabal'', dat voortkomt uit [[El (god)|Ilāh]] ("god") en ''Gabal'' ("berg" (vergelijk [[Hebreeuws]]: גבל ''gə<u>b</u>ul'' en [[Arabisch]]: جبل ''jabal'')), wat resulteert in de samenstelling "God in de berg", de Emeseense manifestatie van de godheid.<ref>{{Citeer journal | last = Lenormant | first = Francois | authorlink = François Lenormant | title = Sol Elagabalus | journal = Revue de l'Histoire des Religions | volume = 3 | page = 310 | year = 1881}}</ref>
 
De cultus van de godheid verspreidde zich in de 2e eeuw naar andere delen van het Romeinse Rijk. Er is bijvoorbeeld een wijding gevonden in het [[castellum]] [[Laurium (Woerden)|Laurium]] op het grondgebied van de huidige Nederlandse stad [[Woerden]].<ref>"[http://www.livius.org/ga-gh/germania/woerden-elagabal.html Een vroege wijding aan Elagabal]" op [[Livius.org]]; de inscriptie bevindt zich nu in [[Woerden]] [http://www.stadsmuseumwoerden.nl/stadsmuseum].</ref>
==Machtsgreep==
[[Bestand:As Elagabalus 218-leg 3 Gallica.jpg|thumb|[[Denarius]] ter ere van de machtsovername door Elegabalus]]
Toen keizer [[Macrinus (keizer)|Macrinus]] aan de macht kwam, onderdrukte hij de dreiging tegen zijn bewind door [[Julia Maesa]], haar twee dochters en haar oudste kleinzoon Elagabalus, de familie van zijn vermoorde voorganger, [[Caracalla]], naar hun landgoed bij [[Emesa (stad)|Emesa]] in [[Syria|Syrië]] te verbannen.<ref name="herodian-history-v-3" /> Meteen na aankomst in Syrië begon Julia Maesa in samenwerking met haar adviseur en Elagabalus' tutor [[Gannys]] een complot om het regime van Macrinus omver te werpen en de veertien jaar oude Elagabalus op de keizerlijke troon te verheffen.<ref name="herodian-history-v-3" />
 
Elagabalus' moeder verklaarde publiekelijk, dat Elagabalus een onwettige zoon van Caracalla was en om die reden de loyaliteit verdiende van de Romeinse soldaten en senatoren die trouw hadden gezworen aan Caracalla.<ref name="herodian-history-v-3" /> Nadat Julia Maesa haar rijkdom aan het [[Legio III Gallica|derde legioen]] in [[Raphana]] had getoond, zwoeren zij trouw aan Elagabalus. Bij zonsopgang op 16 mei 218 riep [[Publius Valerius Comazon|Publius Valerius Comazon Eutychianus]], commandant van het derde legioen, hem tot keizer uit.<ref>{{aut|Cassius Dio}}, ''Roman History'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/79*.html#78-31 LXXIX.31]</ref> Om zijn legitimiteit verder te versterken nam Elagabalus Caracalla's namen, ''Marcus Aurelius Antoninus'', aan.<ref>Cassius Dio,'' Romeinse geschiedenis'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/79*.html#78-32 LXXIX.32]</ref>
 
==Religieuze controverse==
[[Bestand:Elagabalus Aureus Sol Invictus.png|thumb|310px|Een Romeinse [[aureus]] met een beeltenis van Elagabalus. Op de andere zijde staat ''Sanct Deo Soli Elagabal'' (''Voor de heilige zonnegod Elagabal''). De aureus toont een [[vierspan]] die een [[goud]]en wagen voortrekt met daarop de heilige steen uit de tempel van [[Emesa (stad)|Emesa]].]]
Sinds de regering van [[Septimius Severus]] was de [[zonnegod|aanbidding van de zon]] in het gehele keizerrijk in belang toegenomen.<ref>{{Citeer boek | last = Halsberghe | first = Gaston H. | title = The Cult of Sol Invictus | year = 1972 | location = Leiden | page = 36|publisher= Brill}}</ref> Elagabalus zag dit als een kans om Elagabal als de belangrijkste godheid van de [[Lijst met Romeinse godheden|Romeinse pantheon]] te installeren. De god werd omgedoopt tot ''[[Sol Invictus|Deus Sol Invictus]]'', wat ''God de onverslagen zon'' betekent. Sol Invictus werd in het Pantheon zelfs in een positie boven [[Jupiter (god)|Jupiter]] geplaatst.<ref name="dio-history-lxxx-11">Cassius Dio, ''Roman History'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/80*.html#79-11 LXXX.11]</ref>
 
{{cquote|Hij ondernam een poging om te vluchten, en zou ook ontsnapt zijn door zich in een kist te verbergen, als hij niet was ontdekt en vermoord. Hij was 18 jaar. Zijn moeder, die hem omhelsde en zich aan hem vastklampte, vond ook de dood; hun hoofden werden afgehakt; hun lichamen werden naakt uitgekleed en door de hele stad gesleept. Daarna werd het lichaam van zijn moeder ergens ter zijde geschoven, terwijl het lichaam van Elagabalus in de rivier werd gegooid.<ref name="dio-history-lxxx-20">{{aut|Cassius Dio}}, ''Roman History'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/80*.html#79-20 LXXX.20]</ref>}}
 
Na deze moordpartij werden veel medewerkers van Elagabalus gedood of afgezet. Hieronder waren ook Hierocles en Comazon.<ref name="dio-history-lxxx-20" /> Zijn religieuze edicten werden teruggedraaid. Ook werd de steen van El Gebal naar [[Emesa (stad)|Emesa]] teruggestuurd.<ref name="herodian-history-vi-1">{{aut|Herodianus}}, ''Roman History'' [http://www.livius.org/he-hg/herodian/hre601.html VI.6]</ref> Verder werd het vrouwen voortaan weer verboden om vergaderingen van de Senaat bij te wonen.<ref name="augusta-elagabalus-i-4" /><ref>{{Citeer boek | last = Hay | first = J. Stuart | title = The Amazing Emperor Heliogabalus | location = London | publisher = MacMillan | year = 1911 | url = http://members.aol.com/heliogabby/amazing/aeh1.htm | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080202104958/http://members.aol.com/heliogabby/amazing/aeh1.htm | archivedate = 2008-02-02 | page = 124 | deadurl = yes }}</ref> De praktijk van ''[[damnatio memoriae]]''- het wissen van het publieke record van een voorheen bekend personage - werd in Elagabalus' geval systematisch ter hand genomen.<ref>''Augustae Historia'', Life of Severus Alexander [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Historia_Augusta/Severus_Alexander/1*.html#1 1]</ref>
 
==Nalatenschap==
97.525

bewerkingen