Vergrijzing: verschil tussen versies

74 bytes toegevoegd ,  3 jaar geleden
k
(Versie 50358945 van 77.163.94.153 (overleg) ongedaan gemaakt.)
{{Legenda|#808000|22 - 24%}}
{{Legenda|#006400|24% of meer.}}]]
De term '''vergrijzing''' is een aspect van een verandering in de bevolkingssamenstelling. Deze term wordt gebruikt om aan te geven dat het aandeel van ouderen in de bevolking stijgt en daardoor een stijging van de gemiddelde leeftijd veroorzaakt (zie ook [[Veroudering (mens)|veroudering]]). Vergrijzing is zichtbaar in de vorm van de [[Bevolkingspiramide|bevolkingspiramide]]. Vergrijzing doet zich voor wanneer het [[geboortecijfer]] derrmate laag is dat de bevolking veroudert en daarna zelfs niet meer in stand gehouden wordt ([[denataliteit]]). Een periode van vergrijzing gaat vaak gepaard met [[bevolkingsdaling]]. In de nabije toekomst zullen steeds meer regio’s en gemeenten te maken krijgen met teruglopende aantallen inwoners en huishoudens. In sommige regio’s, zoals Zuid-Limburg, is dit nu al het geval.<ref>[http://www.rivm.nl/bibliotheek/digitaaldepot/Krimp_en_ruimte.pdf 2006-Krimp en ruimte van het RPB]</ref><ref>[http://www.ruimtemonitor.nl/kennisportaal/default.aspx?pid=34&indicatorid=3806&themeId=65&id=2&homepage Bevolkingskrimp in Nederland 2005-2025]</ref><ref>[http://www.ruimtemonitor.nl/kennisportaal/default.aspx?menucomid=23&pid=34&id=3807&themeId=65 Huishoudenskrimp in Nederland 2005-2025]</ref>
 
Niet alleen [[westerse wereld|westerse]] landen hebben te maken met dit proces. In Japan zal de verandering van de bevolkingssamenstelling zelfs sterker zijn dan in de meeste andere landen. In China hebben bevolkingspolitiek, voorkeur voor jongens en [[abortus]] gezorgd voor een mannenoverschot. De meeste ontwikkelingslanden zullen met het verschijnsel te maken krijgen, volgens projecties van de VN.
 
== Oorzaken ==
De vergrijzing van de bevolking in de westerse landen wordt veroorzaakt door een combinatie van factoren. In de eerste plaats kenden veel westerse landen vlak na de [[Tweede Wereldoorlog]] een geboortegolf, waarin relatief veel kinderen geboren werden. In de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw daalde het [[geboortecijfer]] weer sterk ([[ontgroening (demografie)|ontgroening]]), voornamelijk door het veralgemeend gebruik van [[Anticonceptie|contraceptiva]]. Gevolg hiervan is dat de verhouding tussen het aantal ouderen en jongeren momenteel (2006) sterk stijgt. Dit effect is grotendeels tijdelijk: rond [[2030]] zullen de meeste [[Babyboom (term)|babyboom]]ers overleden zijn. Indien dan ook de ontgroening gestopt is, betekent dat ook een einde van de vergrijzing. De bevolking kan dan echter nog wel dalen (minder ouderen én minder jongeren).
 
Een andere, meer structurele, oorzaak van de vergrijzing is de stijging in de [[levensverwachting]] wat weer grotendeels het resultaat is van verbeteringen in volksgezondheid, geneeskunde en voeding. De gemiddelde [[leeftijd|levensduur]] van een man is tussen [[1950]] en [[2002]] toegenomen van 70,4 jaar tot 76,0 jaar. Voor vrouwen nam de gemiddelde levensduur in dezelfde periode toe van 72,7 jaar tot 80,7 jaar. De verwachting is dat deze stijging van de levensduur ook in de toekomst doorzet. Dit heeft tot gevolg dat ook na 2030 er verhoudingsgewijs meer ouderen zullen zijn dan nu.
 
[[Bestand:Animated population pyramid of the Netherlands.gif|thumb|Bevolking Nederland 1950-2010 verdeeld in leeftijd en geslacht (bron:CBS)<ref>[http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=7461BEV&D1=0&D2=1-2&D3=0-100&D4=0,10,20,30,40,50,60&VW=T Bevolking; geslacht, leeftijd en burgerlijke staat]</ref>]]
 
<div class=afbnaastelkaar>
[[Bestand:Bevolkingspiramide - Gemeente Rotterdam (2007).png|150px|left|thumb|[[Bevolkingspiramide]] van [[Rotterdam (gemeente)|Rotterdam]], een begin van vergrijzing]]
[[Bestand:Bevolkingspiramide - Gemeente Laren (2007).png|150px|left|thumb|Bevolkingspiramide van [[Laren (Noord-Holland)|Laren]], ééneen van de meest vergrijsde gemeentes in Nederland. Opvallend is de 'deuk' in de leeftijdsklasse 20-29; dit wordt veroorzaakt door de hoge huizenprijzen die voor starters vaak niet op te brengen zijn.]]
[[Bestand:Bevolkingspiramide - Gemeente Almere (2007).png|150px|left|thumb|Bevolkingspiramide van [[Almere (hoofdbetekenis)|Almere]], een gemeente waar de vergrijzing (nog) niet heeft toegeslagen en waar veel jonge stellen met kinderen naartoe trekken]]
</div>
{{Clearleft}}
==Sociaal-economische effecten==
===De demografische fuik===
De vergrijzing van de bevolking heeft grote gevolgen, met name op sociaal-economisch gebied. Veel westerse landen kennen een sociaal zekerheidstelsel dat wordt gefinancierd met behulp van een zogenaamd [[omslagstelsel]], waarbij in elk jaar de werkenden de uitkeringen van de inactieven betalen. Dat geldt in het bijzonder voor de eerste pijler pensioenregelingen (zie [[pensioen]]). In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] wordt onder meer de [[Algemene Ouderdomswet|AOW]] op deze wijze gefinancierd. Wanneer het aantal ouderen in een omslagstelsel toeneemt (en daarmee het aantal mensen dat een pensioenuitkering ontvangt), zullen de inkomsten uit belastingen moeten stijgen om de welvaartsvastheid van de pensioenuitkeringen te garanderen. Dit zal echter steeds moeilijker zijn wanneer de werkende generatie relatief of zelfs absoluut krimpt. De vergrijzing zal bovendien leiden tot een toename van vraag naar bepaalde voorzieningen voor ouderen, zoals bejaardenwoningen, zorg etc. Ook dit leidt tot additionele kosten voor de maatschappij. Tevens zal het lastiger worden de lege plaatsen van vertrekkende vakmensen op te vullen.
 
Dit verschijnsel zal door de grote kosten de economische groei remmen. Door het weglekken van financiële middelen om de vergrijzingskosten te betalen vermindert de ruimte voor consumptie en hiermee uiteindelijk ook de belastinginkomsten voor de overheid. Deze heeft hierdoor nog minder speelruimte om maatregelen te nemen waardoor de economie nog verder onder druk zal staan. Bovendien zal de zwaarder belaste generatie hierdoor nog minder geneigd zijn om aan kinderen te beginnen, aangezien kinderen duur en de economische vooruitzichten duurzaam somber zijn. Hierdoor zal een nog kleinere generatie worden voortgebracht waardoor de vergrijzing en bevolkingsdaling doorzetten. Dit spiraaleffect wordt aangeduid als de '''demografische val''' of '''demografische fuik'''.
136.067

bewerkingen