Gamma-astronomie: verschil tussen versies

120 bytes toegevoegd ,  2 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
 
== Detectietechnologie ==
In de jaren '60 van de twintigste eeuw werd het observeren van gammastraling mogelijk. Dit is veel lastiger dan de observatie van röntgenstraling of [[zichtbaar licht]], omdat het veel zeldzamer is. Zelfs een 'heldere' bron heeft een observatieperiode van enkele minuten nodig voordat ze zelfs maar ontdekt is. Ook zijn ze moeilijk scherp te stellen, wat in lage resolutie resulteert. De meest recente generatie (2000) van gammastralingtelescopen hebben een resolutie in de orde van 6 [[Boogminuut|boogminuten]] in het GeV-bereik (de Krabnevel is één enkele pixel), vergeleken met 0,5 boogminuten in het lagere röntgenbereik (1 keV) door het [[Chandra X-ray Observatory]] (1999), en zo'n 1,5 boogminuut in het hogere röntgenbereik (100 keV) door de HEFT in 2005 ([[High-Energy Focusing Telescope]] (HEFT) in 2005.
 
Gammastraling met een hoge energie, met fotonenergie boven 30 GeV, kan ook worden gedetecteerd door experimenten op de grond. Zulke hoogenergetische deeltjes produceren neerslag van secundaire deeltjes in de atmosfeer die te detecteren is, door detectie-apparatuur en ook zichtbaar door het [[Tsjerenkov-effect]] die de ultrarelativistische deeltjes uitstralen. De [[IACT]] (Imaging Atmospheric Cherenkov Telescope) op het [[Observatorium Roque de Canarischelos Muchachos]], eilanden[[MAGIC]], behaalt tot op heden de hoogste gevoeligheid.
 
Gammastraling in het teraelektronvoltbereik uitgestraald door de Krabnevel is voor het eerst gedetecteerd in 1989 door het [[Whipple Observatory]] in [[Arizona]], VS. Hedendaagse telescoopexperimenten zoals die van het [[H.E.S.S.]] ([[Namibië]]), [[VERITAS]] (VS), MAGIC (Spanje) en [[CANGAROO III]] (Australië) kunnen de Krabnevel in een paar minuten detecteren. De hoogst-energetische fotonen (tot 16 TeV) gedetecteerd vanaf een extragalactisch object zijn die van de [[blazar]] Markarian 501. Deze metingen werden verricht met de [[High-Energy-Gamma-Ray Astronomy]] (HEGRA) Tsjerenkov-telescopen.
 
== Vroege historie ==
De meeste gammastraling afkomstig uit het heelal wordt door de [[aardatmosfeer|dampkring]] geabsorbeerd, dus kon gamma-astronomie niet ontwikkeld worden totdat men in staat was deze te ontstijgen met ballonnen en ruimteraketten. De eerste gammastralingtelescoop in omloop om de aarde gebracht, door de [[Explorer 11]] in 1961, ving minder dan 100 fotonen kosmische gammastraling op. Ze schenen vanuit alle richtingen uit het heelal te komen, wat wees op een soort uniforme gammastralingsachtergrond. Een dusdanige achtergrond werd toen verwacht van de interactie van kosmische straling met interstellair gas.
 
De eerste ware astrofysische gammastralingbronnen waren [[zonnevlam]]men, die de sterke 2,223 MeV-lijn onthulden, voorspeld door [[Philip Morrison]]. Deze lijn is een resultaat van het vormen van [[deuterium]] uit de samensmelting van een [[neutron]] en een [[proton (deeltje)|proton]].
 
== Recente waarnemingen ==
 
De huidige andere, belangrijkste gammastralingobservatoria in de ruimte zijn:
* [[INTEGRAL]] (gelanceerd op 17 okt. 2002), een missie van de [[Europese Ruimtevaartorganisatie|ESA]].
* [[AGILE]], een volledig Italiaanse missie van het [[Agenzia Spaziale Italiana|ASI]].
* [[Fermi Gamma-ray Space Telescope|Fermi]], gelanceerd op 11 Juni 2008 door NASA.
 
 
In 2011 kwam er een uitgave van de tweede catalogus van gammastralingbronnen die ontdekt zijn door de FERMI-satelliet, met een inventaris van 1873 objecten. 57% van de bronnen zijn blazars. Een derde van de bronnen zijn niet gedetecteerd op andere golflengten.
 
==Zie ook==
*[[Gammaflitsen]]
 
{{Appendix|2=
78.239

bewerkingen