Hoofdmenu openen

Wijzigingen

Geen verandering in de grootte, 1 jaar geleden
k
geen bewerkingssamenvatting
}}
 
'''Karel V van Frankrijk''' ([[Vincennes (Val-de-Marne)|Vincennes]], [[21 januari]] [[1338]] - [[kasteel van Beauté]], [[16 september]] [[1380]]<ref>{{Aut|Léopold Delisle|L. Delisle}} (ed.), ''Mandements et actes divers de Charles V (1364-1380): recueillis dans les collections de la Bibliothèque Nationale'', Parijs, 1874, pp. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57448409/f967.image 948][http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57448409/f968.image -][http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57448409/f969.image 950] (nrs. 1955-1956). Vgl. [[Jean Froissart]], ''Chroniques'' IX 287-288 (verkeerdelijk gedateerd op Sint-Michielsdag (29 september) 1380), ''Les Grandes Chroniques de France'' CIX (= ed. {{Aut|P. Paris}}, VI, pp. [https://books.google.be/books?id=p_NTAAAAcAAJ&pg=PA473 473]-[https://books.google.be/books?id=p_NTAAAAcAAJ&pg=PA474 474]).</ref>), bijgenaamd ''de Wijze'' (Frans: ''Charles le Sage''), was [[koninkrijk Frankrijk|koning van Frankrijk]] van [[1364]] tot aan zijn dood in 1380 en een lid van het [[huis Valois]]. Karel was de eerstgeborene zoon van [[Jan II van Frankrijk]] (1319-1364), koning van Frankrijk en [[Bonne van Luxemburg]] (1315-1349), dochter van de graaf van Luxemburg. Zijn heerschappij was een hoogtepunt voor Frankrijk tijdens de [[Honderdjarige Oorlog]], met zijn legers die veel van de gebieden herstelden die afgestaan waren aan [[Eduard III van Engeland]] bij het [[Verdrag van Brétigny]] in 1360.
 
== Leven ==
Zijn leidsman was waarschijnlijk [[Sylvestre de La Cervelle]],<ref>{{Aut| F. Autrand}}, ''Charles V: le Sage'', Parijs, 1994, p. 27.</ref> die hem onderwees in [[Latijn]] en [[grammatica]]. Zijn moeder en zijn grootmoeder langs vaderskant stierven aan de [[Zwarte Dood]] in 1349, terwijl hij het hof verliet om zich naar zijn [[apanage]] van de [[Dauphiné]] te begeven. Zijn grootvader, [[Filips VI van Frankrijk|Filips VI]], stierf korte tijd later in 1350.
 
==== Eerste dauphin van het HuisFranse van Frankrijkhuis ====
[[Bestand:Charles V et Jeanne de Bourbon.jpg|thumb|left|Karel V en Johanna van Bourbon ([[Louvre]], [[Parijs]]). Deze waarschijnlijk uit de buitendecoratie van het Louvre afkomstige standbeelden werden in de 19e eeuw door [[Alexandre Lenoir]] "gerestaureerd" als ''Lodewijk IX en Marguerite van Provence'', hetgeen de aanwezigheid van een maquette van de [[Sainte-Chapelle]] in Parijs in de rechterhand van de koning verklaart.]]
Graaf [[Humbert II van Viennois|Humbert II]], geruïneerd doordat hij er niet in slaagde belasting te heffen<ref>{{Aut|F. Autrand}}, ''Charles V: le Sage'', Parijs, 1994, p. 72.</ref> ten gevolge van een kruistocht in Palestina en door de dood van zijn enige zoon zonder erfgenaam, verkocht de Dauphiné,<ref>{{Aut|F. Autrand}}, ''Charles V: le Sage'', Parijs, 1994, p. 70.</ref> een leen binnen het [[Heilige Roomse Rijk]]. Omdat noch de paus noch de keizer zich kandidaat stelden als koper, werd de zaak beklonken met [[Filips VI van Frankrijk|Filips VI]].
 
Volgens het [[verdrag van Romans]] ([[1349]]) moest de [[Dauphiné|Dauphiné van de Viennois]] toekomen aan een zoon van de toekomstige koning [[Jan II van Frankrijk|Jan de Goede]]. Het is dus Karel, de oudste zoon van deze laatste, die de eerste [[dauphin (kroonprins)|dauphin]] van het HuisFranse van Frankrijk werdhuis. Slechts twaalf jaar oud, wordt hij meteen geconfronteerd met het uitoefenen van de macht wanneer hij van 10 december 1349 tot maart 1350 in [[Grenoble]] verblijft. Enkele dagen na zijn aankomst werden de inwoners van Grenoble uitgenodigd op het Notre-Dame-plein, waar een podium was opgetrokken. De jonge Karel nam er plaats op naast de bisschop [[Jean de Chissé]] en nam vervolgens de eed van trouw af van de bevolking. In ruil voor hun trouw beloofde hij publiekelijk de [[stadskeure]] te respecteren en bevestigde de vrijheden en privileges die [[Humbert II van Viennois|Humbert II]] had opgesomd in een plechtige verordening alvorens zijn abdicatie te ondertekenen. Hij verleende ten slotte ook een amnestie aan al de veroordeelden, met uitzondering van hen die de doodstraf kregen.<ref>{{Aut|P. Dreyfus}}, ''Histoire du Dauphiné'', Parijs, 1976, p. 107 (livre de la chaine, folio 329).</ref>
 
Op [[8 april]] [[1350]] trouwde de dauphin te [[Tain-l'Hermitage]] met zijn nicht [[Johanna van Bourbon]]. Het voorafgaand akkoord van de paus werd bekomen voor dit consanguïen huwelijk<ref name="Autrand76">{{Aut|F. Autrand}}, ''Charles V: le Sage'', Parijs, 1994, p. 76.</ref> (Karel was namelijk de [[achterneef]] van Johanna) wat waarschijnlijk de oorzaak is van de psychische problemen van [[Karel VI van Frankrijk|Karel VI]] en de zwakke gezondheid van de andere kinderen van Karel V. Het huwelijk werd uitgesteld door de dood van zijn moeder [[Bonne van Luxemburg]] en zijn grootmoeder [[Johanna van Bourgondië (-1349)|Johanna van Bourgondië]], weggerukt door de [[Zwarte Dood]] (hij heeft hen niet meer gezien na zijn vertrek naar de Dauphiné).<ref name="Autrand75">{{Aut|F. Autrand}}, ''Charles V: le Sage'', Parijs, 1994, p. 75.</ref> De dauphin was zelf zeer ziek geweest van augustus tot december 1349.<ref name="Autrand75"/> Bijeenkomsten van grote groepen waren ingeperkt om de verspreiding van de Pest te vertragen die toen door Europa raasde, waardoor het huwelijk in intieme kring plaatsvond.<ref name="Autrand76"/>
130.157

bewerkingen