Hoofdmenu openen

Wijzigingen

8 bytes toegevoegd ,  1 jaar geleden
Versie 50723837 van Btouburg (overleg) ongedaan gemaakt. Beide is correct. Zie ook http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/919/
'''Christina (Maria Alexandra)''' ([[Stockholm]], [[18 december]] [[1626]] - [[Rome (stad)|Rome]], [[19 april]] [[1689]]) was [[Koninkrijk Zweden (1523-1814)|koningin van Zweden]], of "koningin van de [[Zweden (volk)|Zweden]], [[Goten]] en [[Vandalen]]" <!--zoals de titel luidde, de [[Wenden]] kunnen hun niet zijn-->en tevens [[Grootvorstendom Finland|grootvorstin van Finland]], hertogin van [[Zweeds Estland|Estland]] en vrouwe van [[Ingrië]] en [[Karelië]].<ref>Zie ook het artikel over de [[Bezittingen van Zweden]]</ref> Ze was enige wettige erfgenaam van koning [[Gustaaf II Adolf van Zweden|Gustaaf II Adolf]], die nog voor haar zesde verjaardag op het slagveld omkwam. Haar [[Lutheranisme|lutherse]] vader was één van de hoofdrolspelers gedurende de [[Dertigjarige Oorlog]] en de bekering van Christina tot het [[katholicisme]] in 1654 was opzienbarend, evenals haar vrijwillige aftreden eerder dat jaar. Christina was de laatste Zweedse [[monarch (staatshoofd)|monarch]] uit het [[Huis Wasa]].
 
Christina was wispelturig, intelligent, interesseerde zich voor boeken en manuscripten, [[religie]], [[alchemie]] en [[wetenschap]]. Ze wouwilde van Stockholm het ''Athene van het Noorden'' maken. Beïnvloed door de [[Contrareformatie]] voelde ze zich steeds meer aangetrokken tot de [[barok (stijlperiode)|barok]]ke, mediterrane cultuur en nam afstand van haar protestantse vaderland. Als koningin zonder land, en liefhebster van toneel, theater en [[beeldhouwkunst]] beschermde ze heel wat kunstenaars en projecten. Haar onconventionele levensstijl en mannelijke optreden zou de achtergrond vormen voor talrijke romans, toneelstukken, opera en film. Christina is in beperkte mate een symbool voor [[interseksualiteit]], [[transseksualiteit]], [[homoseksualiteit]] en [[crossdressing]].
 
== Biografie ==
[[Bestand:Swedish queen Drottning Kristina portrait by Sébastien Bourdon stor.jpg|thumb|260px|Christina in sombere kleding, vlak voor haar troonsafstand en bekering (1653); door [[Sébastien Bourdon]]]]
 
Zij voerde diepzinnige gesprekken over de liefde met filosoof [[René Descartes]], die ook de tekst bij een ballet voor haar schreef.<ref>Albach, B. (1977) Langs Kermissen en Hoven, p. 64, 67-68.</ref> Vanwege het koude klimaat liep hij binnen enkele maanden een [[longontsteking]] op. Christina wouwilde om vijf uur 's ochtends les hebben en voelde zich schuldig toen hij overleed.<!--Onlangs is geopperd dat hij werd vergiftigd.<ref>Theodor Ebert:Der rätselhafte Tod des René Descartes. Aschaffenburg: Alibri 2009, S. 163.</ref>-->
 
Om onder de huwelijksaanzoeken uit te komen, waaraan zij onder geen enkele voorwaarde wouwilde voldoen, benoemde zij in 1649 Karel Gustaaf, haar vroegere speelkameraad, die tevens als topkandidaat voor een huwelijk was aangewezen, als haar opvolger. Eerst op 20 oktober 1650 werd zij officieel gekroond in de [[Storkyrkan]]. Dat was in 1644 niet doorgegaan vanwege de oorlog.<ref>Memoirs of Christina, Queen of Sweden: In 2 volumes
Door Henry Woodhead, p. 62 [http://books.google.it/books?id=KNdAAAAAcAAJ&pg=PA86&dq=messenius#v=onepage&q=%22christina%20&f=false]</ref> Reeds op 7 augustus 1651 verkondigde zij haar plannen om af te treden. Zij zag af van haar plan nadat de regering haar had beloofd nooit meer te vragen te trouwen.<ref>Memoirs of Christina, Queen of Sweden: In 2 volumes
Door Henry Woodhead, p. 78. [http://books.google.it/books?id=KNdAAAAAcAAJ&pg=PA86&dq=messenius#v=onepage&q=%22christina%20&f=false]</ref>
[[Bestand:Ebba Sparre.jpg|thumb|260px|Haar harts- en correspondentievriendin Ebba (Belle) Sparre, die in 1652 trouwde]]
 
Christina woonde vier maanden in de Lange Nieuwstraat in het huis van een joodse bankier. Ze had grootse plannen om Protestanten en Katholieken, Joden en Christenen bij elkaar te brengen. Met [[Isaac La Peyrère]] werkte zij aan een plan voor een joods-christelijke gemeenschap en hij las haar voor uit zijn ''Praeadamitae'', wat hij op haar aanraden in Amsterdam zou publiceren. Waarschijnlijk had ze ook contact met [[Menasseh Ben Israel]]. De [[Lodewijk II van Bourbon-Condé|Prins van Condé]], die haar hulp had ingeroepen tijdens zijn gevangenschap, probeerde bij haar in het gevlij te komen, maar ze kregen ruzie over het [[protocol]] bij de ontvangst. <!--Er werd gefluisterd dat zij uit was op een benoeming als [[landvoogd]] in de [[Spaanse Nederlanden]].--> Opvallend was dat zij zich ook niet hield aan de [[etiquette]] bij het bezoek van [[Leopold Willem van Oostenrijk]]. Zij ontmoette [[Raimondo Montecuccoli]] en speelde schaak met hem. Op Kerstavond 1654 bekeerde zij zich heimelijk in Brussel tot het [[katholicisme]] in het bijzijn van enkele vrienden. <!--Mogelijk hadden ze een verhouding, maar Christina wouwilde zich gedurende haar hele leven nooit verplichten tot een huwelijk. Liefde en huwelijk waren volgens haar onverenigbaar.--> Op financieel gebied was Christina een ramp en ze verliet Brussel, grote schulden achterlatend.<ref>[http://www.charlottehansson.nl/Christina%20van%20Zweden%20in%20Rome.htm Christina van Zweden (1626 – 1689)]</ref> Op 3 november 1655 bekeerde zij zich openlijk tot het katholicisme in de Hofkerk in [[Innsbruck]]. [[Ferdinand Karel van Tirol]] heeft naar aanleiding van haar [[bekering]] een opera van [[Antonio Cesti]] laten opvoeren.
 
==Als katholieke ex-koningin==
13.775

bewerkingen