Oostenrijks-Gelre: verschil tussen versies

710 bytes toegevoegd ,  5 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
k (Link naar doorverwijspagina gerepareerd (Nederweert naar Nederweert (gemeente)), met behulp van pop-ups)
Geen bewerkingssamenvatting
| Na3 =
| Vlag_Na3 =
| Jaar van ontstaan = 17131716
| Jaar van afloop = 1795
| Vlag =
| Leus =
| Kaart = Gelre overkwartier 1715.svg
| Kaartjaar = 1715
| Hoofdstad = [[Roermond (stad)|Roermond]]
| Oppervlakte =
| Dynastie =
}}
'''Oostenrijks-Gelre''' of '''Oostenrijks -Gelderland''', nais 1790 soms ook wel '''"Belgisch" Gelre''' of '''Gelderse republiek''' genoemd, ishet watgedeelte van het hertogdom Gelre of vanoude [[Opper-hertogdom Gelre]] nogdat overbleefook na de [[VredeSpaanse van Utrecht (1713)|Vrede van UtrechtSuccessieoorlog]] inbij de [[1713Zuidelijke Nederlanden]] bleef. Het grootsteging om het zuidelijke deel metvan de hoofdstadhet [[Geldernhertogdom Gelre#Geografie|kwartier]] kwam in handen van [[PruisenOpper-Gelre]];, met de steden [[VenloRoermond (stad)|VenloRoermond]] kwam als, [[Staats-Opper-GelreWessem]] aan deen [[RepubliekWeert der Zeven Verenigde Nederlanden(stad)|Verenigde ProvinciënWeert]].
 
===De delingen van Gelre===
Enkel [[Roermond (stad)|Roermond]] met enkele omliggende gemeenten bleven een zelfstandig [[hertogdom]] vormen onder [[Oostenrijkse Nederlanden|Oostenrijks]] gezag. Het ging hierbij om Roermond zelf, [[Herten (Roermond)|Herten]], [[Maasniel]], [[Meijel]], [[Nederweert (gemeente)|Nederweert]], [[Swalmen|Swalmen en Asselt]], [[Weert (stad)|Weert]] en [[Wessem]], alsook de nu in Duitsland liggende gemeenten [[Niederkrüchten|Cruchten]] (ook ''Brempt'' en ''Elmpt'') en [[Wegberg]] (ook ''Rickelrath''). Weert, Wessem en Nederweert waren vrije [[Heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheden]]; Herten en Maasniel, met ook nog de dorpen ''Leeuwen, Merum, Ool en Asenray'', maakten deel uit van de heerlijkheid ''[[Dalenbroek]] (Daelenbroeck)''.
De [[Tachtigjarige Oorlog]] verdeelt Gelre een eerste keer (1648): de noordelijke kwartieren vallen aan de [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden|Nederlandse Republiek]], het kwartier "Opper-Gelre" blijft bij de [[Spaanse Nederlanden]]. Wanneer de Spaanse Nederlanden naar het [[Huis Bourbon]] vererven (1700), breekt opnieuw oorlog uit: de [[Spaanse Successieoorlog]]. Na een jarenlange strijd komt het tot de [[Vrede van Utrecht (1713)]]. Hierbij wordt bepaald dat de overwinnaars [[Opper-Gelre#Spaanse Successieoorlog|Opper-Gelre in drieën delen]]. Eén van de drie restgebieden gaat, evenals de [[Zuidelijke Nederlanden]], over naar de [[aartshertogdom Oostenrijk|Oostenrijkse]] tak van het [[Huis Habsburg]].
 
In dit restgebied wordt in maart 1716 het nieuwe hertogdom "Oostenrijks-Gelre" opgericht. Dit bestaat uit Roermond met het bijhorende district ''Cruchten'' (met o.m. [[Elmpt]], [[Niederkrüchten]] en [[Wegberg]]). Verder liggen vijf [[rijksvrijheid|rijksvrije]] [[heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheden]] op leenrechtelijk en/of juridisch vlak binnen de invloedssfeer: Weert, Wessem, [[Meijel]], [[Dalenbroek]] en [[Obbicht en Papenhoven|Obbicht-Papenhoven]]. Tot slot fungeren de [[Nederrijns-Westfaalse Kreits|Nederrijnse]] territoria [[abdijvorstendom Thorn|Thorn]] en [[rijksheerlijkheid Kessenich|Kessenich]] als [[protectoraat]]. Bij het [[Verdrag van Fontainebleau (1785)]] wordt Obbicht-Papenhoven afgestaan aan Staats-Opper-Gelre.
Oostenrijks Gelder vormde geen aaneengesloten gebied. Meer zuidelijk aan de Maas lagen nog [[Obbicht en Papenhoven]], maar die gingen in 1785 door het [[Verdrag van Fontainebleau (1785)|Verdrag van Fontainebleau]] over naar [[Staats-Opper-Gelre]].
 
===Frans en Nederlands===
In [[1790]] was dit kleine reststaatje één van de stichtende leden van de [[Verenigde Nederlandse Staten]] of de Belgische republiek. In 1795 werd het hertogdom opgeheven en ingelijfd bij Frankrijk onder het nieuw gevormde departement [[Beneden-Maas]].
In 1790 neemt Oostenrijks-Gelre deel aan de oprichting van de [[Verenigde Nederlandse Staten]], die echter eind dat jaar weer het keizerlijke gezag erkennen. Het keizerlijke gezag duurt echter niet lang meer; van december 1792 tot maart 1793 beheerst [[Francisco de Miranda]] Roermond in naam van de [[Eerste Franse Republiek]]. In september 1794 wordt de Franse heerschappij definitief gevestigd. Een jaar later wordt het hertogdom opgeheven en ingedeeld bij het [[departementen in de Nederlanden|departement]] [[Beneden-Maas]].
 
TijdensIn het1814 worden de gebieden tussen [[CongresMaas]] vanen Wenen[[Rijn]] inzonder 1815wettige werden[[vorst Staats(heerser)|vorst]] onder het bestuur van "generaal-Opper-Geldergouverneur" en[[Johann August Sack]] geplaatst. Hieronder ook Oostenrijks-Gelre. GelderIn grotendeelsmei toegewezen1815 aanstaat deSack aan [[VerenigdWillem KoninkrijkI der Nederlanden|Nederlandse]] provinciede gebieden af die voorts de [[Limburg (Verenigd Koninkrijk der Nederlanden)|eerste provincie Limburg]] vormen, [[Nederkruchten]]behoudens ende Geldersgrenswijzigingen van het [[WegbergTraktaat van Aken]] gingen(1816). Door dit traktaat wordt o.m. het toendistrict naarCruchten Pruisenafgestaan.
 
==Zie ook==
*[[Hertogdom Gelre|Gelre]]
*[[Hertogdom Gelre]]
*[[Geschiedenis van Gelderen]]
*[[Opper-Gelre]]
*[[Pruisisch Opper-Gelre]]
*[[Staats-Opper-Gelre]]
 
==Externe links==
1.014

bewerkingen