Pergamon: verschil tussen versies

87 bytes toegevoegd ,  3 jaar geleden
→‎Geschiedenis: consequent o.v.t.
(Fout verbeterd)
Labels: Bewerking via mobiel Bewerking via mobiele website
(→‎Geschiedenis: consequent o.v.t.)
== Geschiedenis ==
=== Pergamon vóór de Hellenistische periode ===
Oorspronkelijk was Pergamon een kleine heuvelburcht in [[Mysia]] (het noordwestelijke deel van [[Klein-Azië]]). De eerste aanwijzingen van bewoning stammen uit de achtste eeuw v.Chr. Volgens overleveringen was Pergamon gesticht door Griekse kolonisten, maar dit is onwaarschijnlijk, omdat het 26 kmkilometer landinwaarts ligt. Pergamon werd voor de hellenistische periode maar sporadisch genoemd. In 480 v.Chr. schonk de Perzische koning de plaats aan de Spartaan [[Demaratus van Sparta|Demaratus]]. In 339 v.Chr. werd Pergamon vermoedelijk geregeerd door een [[tiran]].
 
=== Ontwikkeling naar een onafhankelijk koninkrijk ===
Na de dood van Alexander de Grote in 323 v.Chr. treedttrad Pergamon uit de anonimiteit. [[Lysimachus]], een van zijn generaals, had er een miljoenenschat opgeslagen onder de hoede van [[Attalus Philetaerus]]. Deze eigende zich na Lysimachus' dood het geld toe en stichtte, gebruik makendgebruikmakend van de onderlinge verdeeldheid der [[diadochen]], in 283 v.Chr. het rijk Pergamon (ook wel ''koninkrijk van de [[Attaliden]]'' genoemd). Dit rijk stond aanvankelijk onder controle van de [[Seleuciden]]. [[Eumenes I]], neef en adoptiezoon van Philetaerus, weetwist in 262 v.Chr. de Seleuciden-koning [[Antiochus I Soter]] te verslaan en zo een daadwerkelijk onafhankelijke staat van Pergamon te maken.
Het rijk Pergamon omvatte op het toppunt van zijn macht bijna het gehele westen van Klein-Azië. Het bleef wel nodig dat Eumenes I herhaaldelijk naar de wapens greep, tegen zowel de [[Seleuciden]] als de [[Galaten]], aan wie hij schatting betaalde om van hun plundertochten verlost te blijven. Zijn neef [[Attalus I van Pergamon|Attalus I]] die hem in 241 v.Chr. opvolgde was de eerste die ook officieel de koningstitel aannam. Onder zijn regering werden de Galaten in [[230 v.Chr.]] verslagen. Deze overwinning leverde hem de bijnaam ''Soter'' (d.i. ''Verlosser'') op. Na een eerder terugdrijven van de Kelten (onder [[Brennus (derde eeuw v.Chr.)|Brennus]]) uit Delphi in [[279 v.Chr.]] was door de Grieken als herdenking aan hun redding al het festival van de ''Soteria'' ingevoerd.
 
=== Verbond met het Romeinse Rijk ===
Attalus I koos voor een andere politiek, gericht op het westen en op [[Romeinse Rijk|Rome]]. Door om Romeinse interventie te vragen tegen Macedonië, bracht hij Pergamon geleidelijk onder Romeinse invloed, haalde hij Rome in de Griekse wereld en maakte aldus de facto een einde aan de zelfstandigheid van de [[hellenisme|hellenistische]] [[diadochen]]rijkendiadochenrijken. Koning [[Eumenes II]] ([[197 v.Chr.|197]] – [[159 v.Chr.]]) ging verder op de ingeslagen weg. Pergamon werd een regionale grootmacht, maar bleef ook niet meer dan een pion in het politieke schaakbord waarin Rome het spel leidde en de zetten bepaalde. Als trouwe bondgenoot van Rome zegevierde het in 190 v Chr. mee tegen [[Antiochus III]] de Grote]], en breidde daardoor zijn grondgebied uit met de kustgebieden van diens rijk. Eumenes II wist de Romeinen opnieuw te bewegen tot een militair optreden tegen Macedonië (172 - 171 v.Chr.). Dezelfde politiek bepaalde ook het beleid van de opvolgers [[Attalus II van Pergamon|Attalus II]] ''Philadelphus'' (159 – [[138 v.Chr.]]) en [[Attalus III van Pergamon|Attalus III]] ''Philometor Euergetes'' (138 – [[133 v.Chr.]]). Van de korte regering van deze laatste is enkel het einde vermeldenswaardig. Hij stelde namelijk bij testament de [[SPQR]] aan als universele erfgenaam van zijn rijk, en maakte daarmee een einde aan het zelfstandige Attalidenrijk.
In 25 stond [[Tiberius Iulius Caesar Augustus|Tiberius]] de inwoners van Pergamon toe een tempel op te richten ter ere van hem én van de [[RomeinseSenaat senaat(Rome)|senaat]].
 
== Culturele betekenis en uitstraling ==
99.348

bewerkingen