Muis (computer): verschil tussen versies

43 bytes toegevoegd ,  3 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
(→‎Merken: Als we toch maar een selectie noemen, dan alleen blauwe links.)
[[Bestand:Logitech-trackball.jpg|thumb|Trackball met duimbesturing.]]
 
Een '''muis''' is een [[aanwijsapparaat]]je ([[hardware]]) dat aan een [[computer]] wordt gekoppeld om de positie van een [[cursor]] op het [[beeldscherm]] met een handbeweging te besturen. Daarnaast is er minimaal één drukknop aanwezig. Vanwege de gelijkenis van het apparaatjeapparaat met het [[muis (dier)|gelijknamige dier]] kreeg het de naam '''mouse''', wat in veel talen vertaald werd.
 
== Geschiedenis ==
De muis werd in [[1963]]-[[1964]] ontwikkeld door [[Douglas Engelbart]] en [[William English]] aan het [[SRI International|Stanford Research Institute]] (SRI). Het Amerikaanse patent voor de muis of, zoals het apparaatjeapparaat in de officiële papieren genoemd wordt, de "X-Y Position Indicator for a Display System" ("X-Y Positie-indicator voor een Beeldschermsysteem"), staat sinds [[17 november]] [[1970]] onder het nummer [http://patimg1.uspto.gov/.piw?Docid=03541541&homeurl=http%3A%2F%2Fpatft.uspto.gov%2Fnetacgi%2Fnph-Parser%3FSect1%3DPTO1%2526Sect2%3DHITOFF%2526d%3DPALL%2526p%3D1%2526u%3D%25252Fnetahtml%25252FPTO%25252Fsrchnum.htm%2526r%3D1%2526f%3DG%2526l%3D50%2526s1%3D3,541,541.PN.%2526OS%3DPN%2F3,541,541%2526RS%3DPN%2F3,541,541&PageNum=&Rtype=&SectionNum=&idkey=NONE&Input=View+first+page 3.541.541] op naam van uitvinder Douglas C. Engelbart. "Maar het was Bill English", aldus Engelbart, "die het eerste werkende prototype eigenhandig in elkaar schroefde, want English was één van die zeldzame mensen met handen die alles kunnen maken wat de ogen eenmaal hebben gezien."
 
Op die "oermuis" van Engelbart en English was slechts één knop aangebracht. "Maar", zo verklaart Engelbart, "wij gingen er al vrij snel toe over om drie knoppen op onze muizen te monteren. Wij gebruikten daarvoor eenvoudige drukschakelaars zoals die destijds in de handel verkrijgbaar waren. Van [[miniaturisering]] had toen nog niemand gehoord, zodat die dingen in vergelijking met de tegenwoordige schakelaars nogal lomp waren. Drie stuks was dus louter en alleen vanwege deze fysieke beperking het absolute maximum. Waren de schakelaartjes kleiner geweest, dan had ik beslist nog veel meer knoppen op de muis willen hebben. Want méér knoppen betekent vanzelf méér mogelijkheden."
 
Deze opvatting van de uitvinder staat in schril contrast met het uiterlijk van de eerste muis die standaard met een computer werd meegeleverd: de muis die Xerox met zijn Star-computer op de markt bracht, had slechts één knop. En hetzelfde gold lange tijd voor de muizen die onderdeel vormden van [[Apple ComputerInc.|Apple]]-computers. Pas met de verschijning van de [[IBM Personal Computer|IBM-PC]] en daarmee compatibele personal computers zouden muizen weer meer knoppen krijgen.
Dankzij de muis als aanwijs- en invoerapparaat zou de latere ontwikkeling van [[Grafische gebruikersomgeving|grafische gebruikersinterfacegebruikersomgevingen]]s, zoals die van de [[besturingssysteem|besturingssystemen]] [[Mac OS|macOS]] en [[Microsoft Windows|Windows]] een hoge vlucht nemen.
 
Een muis werd aanvankelijk met de computer verbonden via de [[seriële poort]]. Later werd een [[PS/2-interface]] gebruikt. Tegenwoordig hebben de muizen meestal een [[Universal Serial Bus|USB]]-stekker of ze werken draadloos. De verbinding gebeurt met een snoer of via een [[draadloos netwerk]] ([[radio]], [[bluetooth]] of [[infrarood]]).
=== Mechanische muis ===
[[Bestand:Muis-met-muisbal-open-edit.jpg|thumb|Interieur van een mechanische drieknopsmuis met scrollwieltje]]
De ''mechanische muis'' heeft onderaan een zware, met stroef materiaal beklede kogel (dehet "[[muisbalmuisballetje]]"), die bij beweging van de muis over een plat oppervlak, door de wrijving met de beweging meerolt. Deze rolbeweging wordt overgebracht op twee assen, die onder een hoek van 90° met elkaar gemonteerd zijn. De assen bedienen twee [[lichtsluis]]jes, die de beweging omzetten in elektronische impulsen. Deze informatie wordt door de muis[[stuurprogramma|driver]]muisdriver en het [[besturingssysteem]] uiteindelijk omgezet naar een beweging van de [[cursor]] op de [[beeldscherm|monitor]]. De kogel neemt vuil mee, dat op de assen wordt afgezet, waardoor de beweging van de assen wordt gehinderd. De kogel en de assen moeten daarom periodiek schoongemaakt worden. Hiertoe is de kogel demonteerbaar gemaakt.
 
=== Optische muis ===
[[Bestand:Optical mouse.jpg|thumb|Optische muis van Logitech]]
Een muisvariant die minder gevoelig is voor vuil en slijtage en gladheid van het onderliggende oppervlak is de ''optische muis''. Deze bevat een [[led]] of in het geval van een ''lasermuis'' een [[laser (licht)|laser]] en een mini-[[Charge-coupled Coupled Devicedevice|CCD]]-camera, die de beweging van de muis ten opzichte van de onderlaag optisch waarneemt. De beweging van de cursor is bij gebruik van een optische muis veel beheersbaarder. Optische muizen bestaan al geruime tijd, maar waren vaak afhankelijk van een speciale [[muismat]], met daarop een patroon van horizontale en verticale lijnen, die door een dubbele fotosensor werden "afgetast". Dit was het geval bij de eerste optische muizen die uitgevonden zijn door [[Steve Kirsch]] van [[Mouse Systems Corporation]]. Deze muismat is met de moderne optische muis niet meer nodig; de optische muis herkent tegenwoordig zeer kleine oneffenheden in de ondergrond. De meeste optische muizen hebben nog wel problemen met een sterk reflecterende, doorzichtige of absorberende ondergrond.
 
=== Trackball ===
Een andere variant is de [[trackball]] of [[rugmuis]] waarbij het rolletje bovenaan op de muis wordt geplaatst. Dit heeft verschillende voordelen:
* weinig ruimtebeslag, want de 'muis' blijft op zijn plaats;
* het rolletje wordt niet vervuild door vuil dat op een oppervlakte gevallen is;
* de beweging is nauwkeuriger te beheersen met één vinger;
* de gebruiker krijgt minder snel last van een [[muisarm]], een vorm van [[Repetitive Strainstrain Injuryinjury|RSI]].
Er zijn ook nadelen:
* Slepen (bewegen terwijl een knop ingedrukt gehouden wordt) is wat lastiger
 
== Aantal knoppen ==
De eerste muis die standaard met een computer werd meegeleverd, de muis van de Xerox Star, had slechts één enkele knop en dat bleef ook heel lang zo voor de [[Apple Macintosh]], ontwikkeld door oud-medewerkers van Xerox die voor zichzelf begonnen waren. Pas zeer recent is ook Apple gezwicht voor de verleiding van een meerknopsmuis. De meeste muizen die halverwege de jaren 80 van de 20e eeuw beschikbaar kwamen voor de oorspronkelijke IBM PC en diens klonen, hadden direct al drie knoppen, met uitzondering van de muis die door [[Microsoft]] op de markt werd gebracht; die had er namelijk slechts twee: één voor "point and click"-selectie en één voor het oproepen van zogenaamde "context-afhankelijke menu's". Tegenwoordig zijn drie of twee knoppen de norm en alle afwijkingen daarvan uitzonderingen, veelal ontwikkeld voor zeer specifieke toepassingen, zoals [[Computercomputer-aided Aided Designdesign]] en [[Computer Aidedcomputer-aided Manufacturingmanufacturing]].
 
De laatste jaren is er ook de toevoeging van een ''scrollwieltje'', vaak verwerkt in de middelste knop. Het scrollwieltje ''rolt'' de inhoud van een venster in horizontale of verticale richting, of vergroot of verkleint die. Dit is bijvoorbeeld handig om een overzicht te hebben van lange teksten of webpagina's, zonder de plaats van de cursor te moeten veranderen. De oorspronkelijke functie van de middelste knop kan bij dit soort muizen worden geactiveerd door het scrollwieltje in te drukken.
De [[dubbelklik]] geeft een extra mogelijkheid, zonder dat daarvoor een knop toegevoegd hoeft te worden. Bij sommige oude DOS-programma's konden beide knoppen tegelijkertijd ingedrukt worden voor een extra functie, en onder het [[X Window System]] wordt dit ook gebruikt wanneer een tweeknopsmuis aangesloten is: beide knoppen tegelijk indrukken heeft dan dezelfde functie als de middelste knop indrukken op een drieknopsmuis.
 
Andere uitbreidingen in functies zijn mogelijk door gelijktijdig met klikken op een muisknop een toets op het [[Toetsenbord (computer)|toetsenbord]] (bijvoorbeeld "Shift", "Ctrl" of "Alt") ingedrukt te houden. Dit is gebruikelijk onder [[Mac OS|macOS]] met een eenknopsmuis, waar "Ctrl-klikken" (klikken terwijl de [[Control (toets)|Ctrl-toets]] ingedrukt is) gelijkstaat aan klikken met de rechterknop op een meerknopsmuis.
 
== Configuratie ==
Tegenwoordig kunnen er verschillende zaken met behulp van een [[gebruikersinterfacegebruikersomgeving]] geconfigureerd worden, zoals:
* de snelheid van de cursor voor een bepaalde beweging van de muis.
* de versnelling of vertraging van de cursor bij grote of kleine bewegingen. In Microsoft Windows heet deze optie "Precisie van de aanwijzer verbeteren", dan wordt de snelheid van de cursor kleiner bij kleine bewegingen.
* het trekken van een 'spoor' waar de muis zich bewogen heeft.
* de functie van de verschillende knoppen.
* snelheid voor het [[dubbelklik]]kendubbelklikken.
 
== RSI ==
{{Zie hoofdartikel|Repetitive strain injury|||||||||}}
Door veelvuldig gebruik van een gewone muis kan [[Repetitive Strain Injury|RSI]] optreden.
Sommige mensen hebben bij gebruik van een trackball, verticale muis of penmuis minder last van RSI-klachten dan met een traditionele muis. Bij een verticale muis is de houding van de hand een kwartslag gedraaid, zoals men een [[joystick]] vasthoudt, wat een natuurlijker houding voor de hand is.
 
998

bewerkingen