Meten: verschil tussen versies

410 bytes toegevoegd ,  4 jaar geleden
veel vierkante haken
(veel vierkante haken)
[[Bestand:water_temperature_amp_oil_pressure.jpg|right|thumb|100px|Diverse meters]]
'''Meten''' in strikte zin is de vertaling van een waargenomen ''grootheid'' naar een relevante ''[[eenheid (algemeen)|eenheid]]''. Soms gebruikt men voor een meting een [[meetgereedschap|instrument]]. Meting is niet beperkt tot [[natuurkundige grootheid|natuurkundige grootheden]], maar strekt zich uit tot een [[kwantitatief |kwantitatieve]] beschrijving van bijnade algehele hetons denkbareomringende [[natuur (werkelijkheid)|werkelijkheid]]. Voorbeelden van meting zijn:
* [[afstand]] met bijvoorbeeld een [[liniaal]], of met driehoeksmetingen[[driehoeksmeting]]en
* [[temperatuur]] met een [[thermometer]]
* [[gewicht]] met een [[weegschaal]]
* [[prijsstijging]] van producten door vraagprijzen binnen een bepaald tijdsbestek met elkaar te vergelijken.
* [[consumentenvertrouwen]] met behulp van een [[vragenlijst]]
* het gemiddelde [[inkomen]] met behulp van data van banken[[bank]]en en/of werkgevers[[werkgever]]s.
* iemands gemoedstoestand met behulp van een [[psychologie|psychologische]] vragenlijst
 
Bij [[kwantitatief|kwantitatieve]] metingen wordt het resultaat in een [[getal|getalwaarde]] uitgedrukt. Bij kwantitatieve metingen is er altijd sprake van een [[meetgereedschap|meetinstrument]] of een vooraf afgesproken [[schaalverdeling]]. Kwalitatieve waarnemingen zeggen iets over de aard van een variabele. Kwalitatieve metingen zijn meestal directe waarnemingen met een interpretatie door de waarnemer. Kwalitatieve metingen worden gedaan als er geen betrouwbare [[kwantitatief|kwantificatie]] mogelijk is, of wanneer kwantificatie te kostbaar of te tijdrovend is en de nauwkeurigheid minder belangrijk is.
 
== Hulpmiddelen ==
Voor het meten van grootheden is het gebruik van de juiste meetapparatuur en kennis van meetmethoden[[meetmethode]]n noodzakelijk. Een wezenlijk aspect hiervan een schatting te kunnen maken van de ''meetfout''. Een gemeten waarde is namelijk nooit exact gelijk gelijk aan de werkelijke waarde van de gemeten grootheid (maat).
 
Om metingen te kunnen vergelijken is er een internationale afspraak gemaakt over te gebruiken eenheden: het [[SI-stelsel]].
Deze kan betrekking hebben op:
* Maten
* hoekenHoeken
* Vorm- en plaatstolerantiesplaats[[meetonzekerheid|tolerantie]]s
* [[tribologie|Oppervlakteruwheid]]
 
In het algemeen zullen het lengte- en hoekmetingen[[hoekmeting]]en zijn. Immers de [[diameter|dwarsdoornede]] van een [[as]] of van een gat is evenzeer een lengte als bijvoorbeeld de afstand tussen twee gaten.
Er zijn voor de metingen uiteraard wel verschillende meetgereedschappen nodig. Meten kan geschieden met aanwijzende en niet aanwijzende meetgereedschappen. De laatste, ook wel pasmiddelen[[pasmiddel]]en genoemd, zijn bedoeld voor:
"Meting"
* instelling
* [[kalibreren|kalibratie]]
 
De voor "meting" bedoelde pasmiddelen geven geen beeld van de aard en de kwaliteit. Zij geven slechts een goed /fout indicatie. Pas bij afkeur is gekend of er te groot of te klein is geproduceerd.
Kortweg: met kalibers wordt niet gemeten.
 
[[eindmaat|Eindmaten]] en instelringen[[instelring]]en mogen alleen worden gebruikt om ander gereedschap in te stellen. Het zijn geen kalibers!
 
Bij aanwijzende meetgereedschappen krijgen wij een meetwaarde. Dat kan een absolute waarde zijn, maar ook een relatieve ten opzichte van een eindmaat. Om een waarde te kunnen afgeven, bezitten de instrumenten een ingebouwde [[maatstandaard]]. Om een kleine waarde goed te kunnen aflezen, wordt een "vergrotingssysteem" ingebouwd (mechanisch, optisch, pneumatisch of elektronisch).
Dat hierbij gemakkelijk fouten kunnen gaan optreden, zal weinig betoog behoeven. [[Speling]] in een meetklok is een mechanisch euvel, maar ook bij andere systemen komen dergelijke problemen voor.
 
Gemeten waarden kunnen analoog (aanwijzend op een [[schaalverdeling|schaal]]) of digitaal (met cijfers) worden weergegeven.
 
Het meetresultaat kan ook op papier worden vastgelegd. Dit wordt bijvoorbeeld vaak gedaan bij ruwheidmetingenruwheidsmetingen en rondheidsmetingen. Ook kan dat analoog – met een lijn op een papier met een schaalverdeling – of digitaal – door een getal of een reeks getallen (o.a. machines).
 
Voor meten is vaak een meetopstelling noodzakelijk; dan is hulpmeetapparatuur onmisbaar.: Datdat zijn referentievlakken[[referentievlak]]ken ([[vlakplaat|vlakplaten]]), verder bevestiging- en ondersteuningsmiddelen voor het product (centerbokken[[centerbok]]ken, [[v-blokkenblok]]ken, parallelstukken[[parallelstuk]]ken) en ten slotte de hulpmiddelen voor bevestiging en positionering van de meetopnemer (meetstatiefmeet[[statief]] met of zonder referentievlak). Bedenk dat deze hulpmiddelen meemede de nauwkeurigheid van een meting bepalen.
 
== Trivia ==
6.010

bewerkingen