Wolfgang Streeck: verschil tussen versies

2.735 bytes toegevoegd ,  3 jaar geleden
→‎Werk en standpunten: Nog een fikse uitbreiding.
(→‎Loopbaan: Uitbreiding, m.n. standpunt over Europa/de euro.)
(→‎Werk en standpunten: Nog een fikse uitbreiding.)
Sinds de [[Kredietcrisis|financiële crisis van 2007–2008]] wijst Streeck er in het publieke debat telkens op, dat de toegenomen staatsschulden van westerse landen de beweegruimte van democratische politiek inperkt. Voor Duitsland becijferde hij dat het door de politiek vrij in te vullen deel van het bondsbudget was gedaald van 43% in 1970 naar 19% in 2005, dus al vóór het uitbreken van de crisis.<ref>{{Citeer web|url=http://www.handelsblatt.com/meinung/kommentare/finanzkrise-eine-last-fuer-generationen/3131676-all.html|titel=Finanzkrise: Eine Last für Generationen|bezochtdatum=2016-07-26|auteur=Wolfgang Streeck|datum=2009-03-10|werk=Handelsblatt|uitgever=}}</ref>
 
=== Schuldencrisis en democratisch tekort ===
=== ''Gekochte tijd'' ===
In 2015 verscheen Streecks boek ''Gekochte tijd: De uitgestelde crisis van het democratisch kapitalisme'' in Nederlandse vertaling (oorspronkelijk getiteld ''Gekaufte Zeit'', uitg. Suhrkamp, 2013). In dit boek beschouwt hij de kredietcrisis en aanverwante verschijnselen als de jongste in een reeks crises die het westerse [[kapitalisme]] sinds de jaren '70 treffen, die uiteindelijk tot gevolg hebben dat kapitalisme en [[democratie]] elkaar niet meer verdragen. Het boek tracht tevens te verklaren waarom de in de jaren '70 (m.n. door de [[Frankfurter Schule|Frankfurter school]]) voorspelde ineenstorting van het kapitalisme niet heeft plaatsgevonden.<ref name=":0">{{Citeer web|url=http://www.groene.nl/artikel/ja-ik-ben-ook-woedend|titel=‘Ja, ik ben ook woedend’|bezochtdatum=2016-07-25|auteur=|datum=2013-09-04|werk=De Groene Amsterdammer|uitgever=}}</ref>
 
WesterseHet statenprobleem, aldusmeent Streeck, is dat kapitalisme en democratie elkaar principieel uitsluiten en alleen na de schok van twee Wereldoorlogen samen konden komen; die had voldoende verzoening tussen werkgevers en vakbonden tot stand gebracht om in Europa het fenomeen [[verzorgingsstaat]] te kunnen doen ontstaan.<ref>{{Citeer web|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2015/05/11/hoe-linksin-europa-zichzelf-ten-grave-draagt-1496053-a1051183|titel=Hoe links in Europa zichzelf ten grave draagt|bezochtdatum=2016-07-29|auteur=Caroline de Gruyter|datum=2015-05-11|werk=NRC Handelsblad|uitgever=}}</ref> Maar toen de werkgevers, vanaf de late jaren '60, deze consensus wilden doorbreken, hebben de verzorgingsstaten veertig jaar lang sociale conflicten omtrent loon, werkgelegenheid en medezeggenschap afgekocht met geleend geld, en zo uiteindelijk de geldschieters, de financiële sector, een ongekende machtspositie verschaft die hun [[soevereiniteit]] en democratie ondermijnt.<ref>{{Citeer web|url=http://www.deutschlandradiokultur.de/wenn-kapitalismus-und-demokratie-sich-trennen-muessen.950.de.html?dram:article_id=239180|titel=- Wenn Kapitalismus und Demokratie sich trennen müssen|bezochtdatum=2016-07-25|auteur=|datum=2013-10-3|uitgever=Deutschlandradio Kultur|taal=de-DE}}</ref> HijStreeck doet enkele aanbevelingen om de democratische zeggenschap over de economie te herstellen, waaronder periodieke schuldkwijtschelding (naar analogie van het bijbelse [[Jubeljaar]]) en "repressieve" regulering van de financiële sector.<ref name=":0" />
 
[[Jürgen Habermas]] vergeleek ''Gekochte tijd'' vleiend met [[Karl Marx|Marx]]' ''Achttiende brumaire van Lodewijk Napoleon'',
Streeck staat bekend als criticaster van de [[Europese integratie|Europese eenwording]]. In de jaren '80 werkte hij nog samen met vakbonden aan voorstellen om een [[Europese Unie|Europees]] sociaal beleid tot stand te brengen; naar eigen zeggen was dit uiteindelijk vergeefse moeite.<ref name=":0" />
 
Met name de [[Economische en Monetaire Unie|Europese muntunie]] is mikpunt van Streecks kritiek. De hoop van politici als [[Jean-Claude Juncker|Juncker]] en [[Helmut Kohl|Kohl]] dat de [[euro]] de eenwording zou bevorderen is gelogenstraft, meent hij, door de [[Europese staatsschuldencrisis|eurocrisis]] en de reacties daarop. De verklaring hiervoor zoekt hij in het geen rekening met regionale verschillen in economische stelsels. Wat de euro in plaats daarvan doet is het Noord-Europese, [[Neoliberalisme (hedendaags)|neoliberale]] stelsel, gericht op [[Uitvoer (handel)|export]] en dus [[harde valuta]], opleggen aan Zuid-Europa, dat gekenmerkt wordt door gerichtheid op de eigen interne markten met [[devaluatie]] en sterke regulering van de banken als beleidsinstrumenten. Streeck voorspelt dat de economische en politieke ontwrichting die dit met zich meebrengt, de eurozone nog lang in een crisistoestand zal houden.<ref>{{Citeer web|url=http://www.mpifg.de/pu/mpifg_dp/dp14-17.pdf|titel=Monetary Disunion: The Domestic Politics of Euroland|bezochtdatum=|auteur=[[Wolfgang Streeck]] en Lea Elsässer|datum=2014|uitgever=Max-Planck-Institut für Gesellschaftsforschung}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://newleftreview.org/II/95/wolfgang-streeck-why-the-euro-divides-europe|titel=Why the Euro Divides Europe|bezochtdatum=|auteur=Wolfgang Streeck|datum=2015|werk=New Left Review 95|uitgever=}}</ref> en de EU "kapot" zal maken als de zuidelijke landen niet uit de euro stappen.<ref>{{Citeer web|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2015/04/03/niemand-heeft-een-idee-dat-is-het-engste-1481273-a1085850|titel=‘Niemand heeft een idee. Dat is het engste’|bezochtdatum=2016-07-29|auteur=Caroline de Gruyter|datum=2015-04-03|werk=NRC Handelsblad|uitgever=}}</ref>
 
=== Einde van het kapitalisme ===
In een artikel uit 2014, "How Will Capitalism End?" ("Hoe zal het kapitalisme eindigen?") wierp Streeck de stelling op dat het einde van het [[kapitalisme]] nabij is. Dat wil niet zeggen dat hij een blauwdruk voor een alternatieve ordening ziet; het idee dat een economisch–maatschappelijk tijdperk pas kan eindigen zodra een revolutie het vervangt door een betere ordening verwerpt hij als een [[Marxisme|marxistisch]] vooroordeel.<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://newleftreview.org/II/87/wolfgang-streeck-how-will-capitalism-end|titel=How Will Capitalism End?|bezochtdatum=|auteur=Wolfgang Streeck|datum=2014|werk=New Left Review 87|uitgever=}}</ref>
 
Streecks stelling is dat de "legitimiteitscrisis" die [[Nieuw Links]] voorzag, is uitgekomen, maar in omgekeerde vorm: niet de restanten van het [[proletariaat]], maar juist de kapitaalbezitters hebben besloten dat het naoorlogse, [[Sociaaldemocratie|sociaaldemocratische]] compromis niet langer legitiem is, en hebben er de stekker uitgetrokken met hun roep om deregulering en beperkingen aan de democratische controle op economische processen.<ref>{{Citeer web|url=http://www.counterpunch.org/2016/01/29/world-out-of-joint-wolfgang-streecks-vision-of-the-end-of-capitalism/|titel=World Out of Joint: Wolfgang Streeck’s Vision of the End of Capitalism|bezochtdatum=|auteur=Michael Welton|datum=2016-01-29|werk=CounterPunch|uitgever=}}</ref> Hiermee, echter, ontdoet het kapitalisme zichzelf van de niet-kapitalistische basis die het nodig heeft om de kunnen fungeren, en ontstaat een vicieuze cirkel van toenemende schuldenlast, groeiende ongelijkheid en [[Economische stagnatie|stagnatie]].<ref name=":2" />
 
== Weblinks ==
3.423

bewerkingen