Categorie:Verkiezingen in Chili: verschil tussen versies

6.065 bytes verwijderd ,  5 jaar geleden
k
(Verkiezingen in Chili)
 
{{Zijbalk politiek Chili}}
In '''[[Chili]]''' worden [[Lijst van presidenten van Chili|presidents-]], parlements-, regionale- en gemeenteraadsverkiezingen gehouden.
 
[[Algemeen kiesrecht]] werd in [[1970]] ingevoerd voor iedere Chileen van 18 jaar of ouder; voorheen golden allerlei restricties waardoor een deel (tot [[1925]] zelfs grote delen) van de bevolking was (waren) uitgesloten. [[Censuskiesrecht]] gold van [[1833]] tot [[1925]]. Vrouwenkiesrecht werd in [[1935]], zij het in beperkte vorm ingevoerd. (Vereisten: 25 jaar of ouder [mannen: 21 jaar]; geletterd en alleen bij gemeenteraadsverkiezingen.) In [[1949]] werden de eisen voor kiesgerechtigde mannen en vrouwen rechtgetrokken (21 jaar; geletterd).
 
==Presidentsverkiezingen==
{{Hoofdartikel|Presidentsverkiezingen in Chili}}
Presidentsverkiezingen worden om de vier jaar gehouden op de derde zondag van [[november]]. Een kandidaat moet een absolute meerderheid behalen om tot president te worden gekozen. Lukt dit niet in eens, dat volgt (precies een week later) een tweede ronde tussen de twee kandidaten die de meeste stemmen hebben gekregen in de eerste ronde.
 
Directe herverkiezing als president is niet toegestaan. Iedere partij of coalitie mag maar één kandidaat naar voren schuiven. Onafhankelijke kandidaten mogen ook aan de presidentsverkiezingen meedoen, maar moeten dan eerst een bepaald aantal handtekeningen verzamelen.
 
De laatste presidentsverkiezingen vonden op [[17 november]] [[2013]] plaats en werden gewonnen door de kandidaat van [[centrum-links]], [[Michelle Bachelet]]. De volgende presidentsverkiezingen staan gepland op [[19 november]] [[2017]].
 
==Parlementsverkiezingen==
Het [[Nationaal Congres van Chili]] kent twee kamers, een [[hogerhuis]], de [[Senaat (Chili)|Senaat]] ''(Senado)'' genaamd en een [[lagerhuis]], de [[Kamer van Afgevaardigden (Chili)|Kamer van Afgevaardigden]] ''(Cámara de Diputados)'' genaamd. Het land is verdeeld is 60 kiesdistricten voor het lagerhuis en 19 kiesdistricten voor het hogerhuis. Elke kiesdistrict kiest rechtstreeks twee afgevaardigden of twee senatoren. Hiermee is Chili het enige land ter wereld dat per kiesdistrict twee volksvertegenwoordigers kiest.
 
De Kamer van Afgevaardigden telt 138 leden en wordt om de vier jaar gekozen; de Senaat kent 38 leden en wordt om de acht jaar gekozen. Directe herverkiezing is toegestaan. In de eerste Senaat na het herstel van de [[democratie]] in [[1990]] werden kandidaten in een kiesdistrict met een oneven nummer voor vier jaar gekozen en die in een kiesdistrict met een even nummer voor acht jaar.
 
De laatste parlementsverkiezingen vonden tegelijk plaats met de presidentsverkiezingen. Ook bij de volgende parlementsverkiezingen zal dit het geval zijn.
 
===Huidige samenstelling===
{| class="wikitable"
!colspan="2"|Senaat van Chili<br>
|-
!colspan="2"|Regeringscoalitie<br>
|-
!Partij
!Zetels
|-
| [[Christendemocratische Partij van Chili|PDC]] || 7
|-
| [[Socialistische Partij van Chili|PS]] || 9
|-
| [[Partido por la Democracia|PPD]] || 6
|-
| [[Movimiento Amplio Social|MAS]] || 1
|-
| Onafhankelijke kandidaat || 1
|-
!colspan="2"|Oppositie<br>
|-
| [[Onafhankelijke Democratische Unie|UDI]] || 7
|-
| [[Nationale Hernieuwing|RN]] || 6
|-
| Onafhankelijke kandidaat || 1
|-
!colspan="2"|Overige senatoren<br>
|-
| Patagonische Regionale Democratie || 1
|-
| [[Amplitude (Chileense politieke partij)|Amplitude]] || 1
|-
| Onafhankelijke kandidaat || 1
|-
| '''Totaal:''' || '''38'''
|}
 
{| class="wikitable"
!colspan="2"|Kamer van Afgevaardigden van Chili<br>
|-
!colspan="2"|Regeringscoalitie<br>
|-
!Partij
!Zetels
|-
| [[Christendemocratische Partij van Chili|PDC]] || 21
|-
| [[Socialistische Partij van Chili|PS]] || 16
|-
| [[Partido por la Democracia|PPD]] || 15
|-
| [[Communistische Partij van Chili|PCCh]] || 6
|-
| [[Sociaal-Democratische Radicale Partij|PRSD]] || 6
|-
| [[Partido Izquierda Ciudadana de Chile|IC]] || 1
|-
| Onafhankelijke kandidaat || 2
|-
!colspan="2"|Oppositie<br>
|-
| [[Onafhankelijke Democratische Unie|UDI]] || 29
|-
| [[Nationale Hernieuwing|RN]] || 15
|-
| [[Evópoli]] || 1
|-
| [[Chile Vamos]] || 2
|-
!colspan="2"|Overige senatoren<br>
|-
| Onafhankelijke kandidaat || 1
|-
| [[Amplitude (Chileense politieke partij)|Amplitude]] || 2
|-
| [[Partido Liberal|PL]] || 1
|-
| '''Totaal:''' || '''120'''
|}
 
==Regionale verkiezingen==
Ieder van de vijftien [[Regio's van Chili]] wordt bestuurd door een intendant ''(Intendente)'' die benoemd worden door de president. Elk van hen wordt geassisteerd door een raad van adviseurs ''(consejeros)''. De adviseurs werden aanvankelijk (via [[getrapte verkiezingen]]) gekozen door regionale kiescomité's voor de duur van vier jaar. In [[2009]] werd de wet veranderd zodat de adviseurs rechtstreeks gekozen kunnen worden door kiesgerechtigde inwoners binnen een regio. Op [[17 november]] [[2013]] vonden de eerste verkiezingen nieuwe stijl plaats.
 
==Gemeenteraadsverkiezingen==
Gemeenteraadsverkiezingen vinden om de vier jaar plaats. Naast de [[gemeenteraad]] wordt ook de [[burgemeester]] ''(Alcalde)'' gekozen. De laatste gemeenteraadsverkiezingen vonden plaats op [[28 oktober]] [[2012]].
 
==Referenda==
Landelijke [[referendum|referenda]] met een bindend karakter ''(plebiscito)'' vinden alleen plaats wanneer een door het [[parlement van Chili|parlement]] goedgekeurde wet m.b.t. een [[grondwet]]shervorming door een [[veto]] van de president wordt getroffen. Wanneer vervolgens blijkt dat bij een volgende stemming in de beide kamers van het parlement sprake is van een tweederde meerderheid die de grondwetshervorming steunt i.p.v. een "gewone" meerderheid, dan rest de president nog twee opties: óf het ondertekenen van de nieuwe wet óf een [[referendum]] uitschrijven. Deze situatie heeft zich tot op heden toe nog niet voorgedaan.
 
De grondwet maakt bindende referenda op gemeentelijk niveau toe. Dit is nog maar één keer gebeurd inzake een gemeentelijke herindeling in [[Peñalolén]].
 
==Zie ook==
*[[Lijst van presidenten van Chili]]
 
[[Categorie:Politiek in Chili]]
[[Categorie:Verkiezingen in Chili]]
[[Categorie:Verkiezingen naar land]]
18.760

bewerkingen