Ierse Onafhankelijkheidsoorlog: verschil tussen versies

k
typo; directe links
k
k (typo; directe links)
[[Bestand:Easter_Proclamation_of_1916.png|thumb|200px|Ierse proclamatie uit 1916.]]
De '''Ierse onafhankelijkheidsoorlog''' is de naam die in [[Ierland (land)|Ierland]] wordt gegeven aan de strijd tussen de [[IRA]] en het [[Groot-Brittannië|Britse]] bestuur. De strijd begon na het bijeenroepen van de eerste [[Dáil Éireann|Dáil]] door de leden van [[Sinn Féin]] die waren gekozen tijdens de verkiezingen in 1918. Zij weigerden zitting te nemen in het Britse parlement en kwamen samen in [[Dublin]] alwaar ze de republiek uitriepen. De strijd eindigde in december 1921 toen leidende Republikeinen een [[Anglo-Iers verdragVerdrag|verdrag]] sloten met de Britse regering.
 
==Voorspel: de [[Paasopstand]]==
In het begin van de [[twintigste20e eeuw]] was er sprake van een radicalisering onder grote delen van de [[nationalisme|nationalisten]] in Ierland. Het streven naar [[zelfbestuurautonomie]], jarenlang het credo van de Ierse partij, werd afgedaan als halfslachtige oplossing. [[Sinn Féin]], oorspronkelijk voor een dubbel-monarchie naar [[Dubbelmonarchie|Oostenrijks]] model, had zich ontwikkeld tot spreekbuis van het republicanisme, vooral onder invloed van de [[Irish Republican Brotherhood|IRB]].
 
Na het uitbreken van de [[Eerste Wereldoorlog]] zagen de meest radicale elementen mogelijkheden tot het beginnen van een opstand. Toen die opstand kwam bleek die weliswaar militair een catastrofe, maar politiek een keerpunt.
Sinn Féin was de meest uitgesproken anti-Britse partij. Het verzet tegen de dienstplicht, dat ook gesteund werd door de Ierse [[bisschop]]pen, werd daardoor vooral gezien als een verdienste van Sinn Féin.
 
In reactie op dat verzet koos de Britse regering voor de harde lijn. Er werd een nieuwe [[onderkoning]] benoemd, Lord French. Meerdere kopstukken van [[Sinn Féin]] werden gearresteerd. Dat die arrestaties aanstaande waren was bekend bij de partij. De meer politiek gerichte leiders, als [[EamonÉamon de Valera]] lieten het op een arrestatie aankomen omdat ze daarvan politiek gewin verwachtten. Daartegenover stond een groep, rond [[Michael Collins (Iers politicus)|Michael Collins]], die voor een militaire richting kozen. Deze groep wist arrestatie te voorkomen en werd daardoor binnen Sinn Féin dominanter.
 
==Verkiezingen en de eerste [[Dáil Éireann|Dáil]]==
De gekozen leden hadden voorafgaand aan de verkiezingen allen kenbaar gemaakt dat zij hun zetel in [[Palace of Westminster|Westminster]] niet zouden innemen. In plaats daarvan kwamen zij bijeen in [[Dublin]] als [[Dáil Eireann]]. Daarbij werden ook alle andere gekozenen uitgenodigd, maar die bedankten voor de eer.
 
Binnen Sinn Féin was een belangrijke groep die de strijd langs politieke weg wilde voortzetten. Zij wilden de Republiek uitroepen en hoopten op erkenning op de [[Verdrag van Versailles (1919)|Vredesconferentie van Versailles]]. Daartegenover stonden mensen als [[Michael Collins (Iers politicus)|Michael Collins]] die ervan uitgingen dat slechts via een gewapende strijd [[onafhankelijkheid (staatkunde)|onafhankelijkheid]] bereikt kon worden. Omdat de leider van de ''politieke'' richting, [[EamonÉamon de Valera]], veel afwezig was, hij probeerde in de [[Verenigde Staten van Amerika|VS]] steun te verwerven, had Collins grotendeels vrij spel.
 
==Guerrilla==
68.007

bewerkingen