Cornelis Kiliaan: verschil tussen versies

8 bytes toegevoegd ,  4 jaar geleden
k
geen bewerkingssamenvatting
k
Met deze woorden uit de inleiding van de [[Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal|Grote Van Dale]] onderstreepte hoofdredacteur Kruyskamp in 1976 het belang van het werk van Kiliaan voor de Nederlandse taal.
 
Het was zijn werkgever Christoffel Plantijn die Kiliaan de opdracht gaf om woordenboeken voor het Nederlands samen te stellen. Sinds de renaissance streefden wetenschappers naar een volledige inventarisatie van de woordenschat, te beginnen met het Latijn. De Parijse uitgever [[Robert Estienne]] (Étienne) had in dat opzicht baanbrekend werk geleverd met zijn serie woordenboeken Latijn-Frans en Frans-Latijn. Plantijn wilde dat Kiliaan voor het Nederlands hetzelfde deed als Estienne voor het Frans had gedaan. De eerste werken van Kiliaan waren weinig origineel, hoewel ze van groot maatschappelijk nut bleken te zijn. In 1562 verscheen er een viertalig woordenboek, het ''Dictionarium Tetraglotton'', waarin Latijnse woorden in het Grieks, Frans en Nederlands werden vertaald. Kiliaan baseerde zich voor dit werk grotendeels op reeds bestaande woordenboeken, zoals het ''Dictionariolum puerorum Latinogallicum'' van [[Robert Etienne]]Estienne uit 1552. Het werk verscheen dan ook anoniem.
 
Kiliaan wilde echter verder gaan en woordenboeken samenstellen volgens zijn eigen inzichten. Met de goedkeuring van Plantijn publiceerde hij in 1574 een Nederlands-Latijns woordenboek. Het ''Dictionarium Teutonico-Latinum'' was met 12.000 trefwoorden nog tamelijk beknopt van opzet, maar betekende een grote methodologische vooruitgang aangezien Kiliaan bij de Nederlandse ingangen [[etymologie|etymologisch]] verwante vormen uit andere [[verwante talen]] opnam. Hij was hiermee de eerste in Europa die de [[vergelijkende taalkunde]] in de praktijk bracht. Veertien jaar later had Kiliaan een tweede editie van zijn woordenboek klaar, die bijna driemaal zo omvangrijk was als de eerste. Naast deze inhoudelijke uitbreiding paste hij hier opnieuw een aantal vernieuwingen toe. Hij gebruikte niet alleen andere woordenboeken als bron, maar putte ook uit andere niet-lexicografische werken. Ook nieuw is dat hij bij een aantal woorden aangeeft in welke streek ze gebruikt worden. Ten slotte vermeldt hij ook echte [[etymologie]]ën (gemeenschappelijke verklaringen van Nederlandse woorden).
2.237

bewerkingen