Relais: verschil tussen versies

966 bytes toegevoegd ,  3 jaar geleden
Uitvoeringen
(Kleinigheden)
(Uitvoeringen)
Het relais is een eenvoudige doch zeer veelgebruikte component in [[digitaal|digitale]] schakelingen. De laatste decennia hebben elektronische alternatieven zoals de [[transistor]], de [[Field Effect Transistor|FET]], de [[thyristor]] en de [[triac]] een grote opmars beleefd. Elektronische relaisschakelingen met deze componenten worden [[halfgeleiderrelais]] genoemd.
 
RelaisEen dierelais dat gebruikt wordenwordt om grote verbruikers zoals elektromotoren te schakelen wordenwordt ook wel [[Contactor|magneetschakelaarscontactor]] of contactoren]]''magneetschakelaar'' genoemd. In deze gevallen worden er drie [[Fasedraad|fasen]] geschakeld en wordt er met één stuursignaal drie contacten voor de drie fasen van de motor tegelijk bediend.
 
== Constructie ==
== Schematisch ==
[[Bestand:relais.gif|150px|left]]
Door een elektrische spanning op de aansluitingen S1 en S2 van de spoel te zetten, zal er door de spoel een stroom gaan lopen, waardoor de U-vormige kern (lichtblauw) gemagnetiseerd wordt. Nu wordt het anker (donkerblauw) naar de kern toe getrokken. Het anker probeert de magnetische kring te optimaliseren. Het magnetisme loopt liever door [[weekijzer]] dan door lucht. Aan het anker is een moedercontact C (van ''Common'', gemeenschappelijk) bevestigd wat in rust het bovenste verbreekcontact NC (van ''Normally Closed'', in rust gesloten) raakt en in bekrachtigde toestand het onderste maakcontact NO (van ''Normally Open'', in rust geopend), zo wordt de elektrische verbinding tussen C en NC omgeschakeld naar die tussen C en NO. Als de spanning van de spoel wordt afgehaald, valt het anker af, en blijft daarna in zijn oorspronkelijke positie, tot de spoel opnieuw wordt bekrachtigd. Het eenvoudigste relais heeft alleen een moedercontact (C) en een maak- (NO) of een verbreek- (NC) contact. De meeste relais hebben ten minste één set met een zogeheten wisselcontact (bestaande uit drie contacten: moedercontact, maakcontact en verbreekcontact). Er zijn relais met wel 12 sets contacten.
 
Voor gelijkspanningsspoelen maakt het niet uit welke polariteit de aangelegde spanning heeft. In sommige relais is echter een ''vrijloopdiode'' over de spoel geïntegreerd, waardoor de polariteit wel vastligt. Voor wisselspanningsspoelen maakt de polariteit niet uit, de kern van deze relais dienen echter te zijn opgebouwd uit dunne lagen (gelamelleerde) staalplaat. Deze zijn elektrisch van elkaar geïsoleerd om de [[Wervelstroom|wervelstromen]] in het metaalpakket zoveel mogelijk te beperken.
 
== Uitvoeringen ==
Relais worden gefabriceerd in vele uitvoeringen die passen bij de specifieke toepassing waarin ze gebruikt moeten worden. Een paar voorbeelden worden hier gegeven:
* Printrelais - Relais met soldeerpennen die door een [[printplaat]] worden gestoken en worden [[Soldeerbout|vastgesoldeerd]]
* [[Surface Mounted Device|SMD]]-relais - Relais met soldeeraansluitingen die aan een zijde van een print worden gesoldeerd
* Ω-railrelais - Relais wat op een omegarail (in een [[schakelkast]]) wordt geklikt, aansluitingen met schroefcontacten
* Insteekrelais - Relais met vlakke pennen die in een aansluitvoet worden gestoken, onder meer in auto's toegepast
* Paneelrelais - Relais met bevestiging voor op een paneel met schroef- of vlakstekeraansluitingen
 
== Toepassing ==
 
== Soorten relais ==
De normale uitvoering is een ''monostabiel relais'', een relais dat alleen tijdens de bekrachtiging in éénde actieve stand wordt gehouden, maar zonder bekrachtiging in de ruststand terugspringt. Er bestaan ook [[bistabiel relais|bistabiele relais]], die in beide standen blijven staan, ook na het wegvallen van de stuurspanning en [[tristabiel relais|tristabiele relais]], met een extra middenstand waarin alle contacten open zijn. En er bestaan stappenrelais met meer stabiele posities.
 
Relais worden vaak voorzien van elektronische schakelingen om er speciale functies aan te geven. Zo bestaan er relais met een inschakelvertraging en met een afvalvertraging. Relais waar beide mogelijkheden instelbaar zijn worden wel ''tijdrelais'' genoemd. Vroeger waren deze voorzien van draairegelaars, tegenwoordig worden ze vaak van digitale instellingen voorzien en zijn daarmee veel nauwkeuriger in het gebruik.
4.117

bewerkingen