Hoofdmenu openen

Wijzigingen

13.644 bytes toegevoegd, 3 jaar geleden
De nogal summiere paragraaf Geschiedenis vervangen door een wat uitgebreider hoofdstuk.
 
== Geschiedenis ==
[[Bestand:Muralha Primitiva (Porto).svg|thumb| Romeinse muur rond Cale]]
In de Romeinse tijd was op de plek van Porto de stad ''Portus Cale'' gevestigd. In [[868]] werd de stad op de moslims van [[Al-Andalus]] veroverd door [[Vímara Peres]], een vazal van [[Alfons III van Asturië]].
[[Bestand:Vias romanas (Porto).svg|thumb| Romeinse wegen rond Portus Cale]]
[[Bestand:Muralhas Fernandinas.svg|thumb| Muralhas Fernandinas]]
=== Prehistorie en Romeinse Tijd ===
Archeologisch onderzoek gedurende de laatste twee decennia van de twintigste eeuw heeft aangetoond dat de ongeveer 75 meter hoge heuvel waarop nu de Sé (kathedraal) staat (morro da Pena Ventosa) continu bewoond is sinds het einde van de [[bronstijd]].<ref name="Historia">Portugese Wikipedia: [https://pt.wikipedia.org/wiki/História_do_Porto História do Porto] Artikel geraadpleegd december 2015</ref> Ten tijde van de verovering van het gebied door de [[Romeinse Rijk|Romeinen]] in 137 V.C. werd deze nederzetting '''Cale''' genoemd. In de derde eeuw werd rond deze nederzetting een muur gebouwd, die bekend stond onder verschillende namen: '''Muralha Primitiva''', '''Cerca Velha''' of '''Muralha Românica''', en ook wel foutief als '''Muralha Sueva''' naar de latere overheersers. Met een omtrek van ongeveer 750 meter omvatte deze muur een gebied van ongeveer 4 ha.<ref>Portugese Wikipedia: [https://pt.wikipedia.org/wiki/Muralha_Primitiva Muralha Primitiva] Artikel geraadpleegd december 2015</ref>
 
Er ontstond aan de rivieroever een tweede nederzetting, '''Portus Cale''' (Haven van Cale), later bekend als '''Portucale'''. Dit werd een belangrijke schakel in de wegen tussen de Romeinse provincies '''[[Hispania Lusitania]]''' ten zuiden van de Douro en '''[[Gallaecia]]''' ten noorden van deze rivier. Tegen het einde van de Romeinse overheersing was Portucale de naam waarmee de streek rond de stad werd aangeduid.<ref name="Historia" />
 
=== Vroege en Hoge Middeleeuwen ===
Met het verdwijnen van de Romeinse overheersing werd Gallaecia, en daarmee ook Porto het gebied van de [[Sueben]], die op hun beurt in 585 het onderspit dolven tegen de [[Visigoten]]. Beide [[Germanen|Germaanse]] volken gingen na enige tijd geheel op in de veel talrijker [[Vulgair Latijn]]s sprekende bevolking. Op munten uit de laatste decennia van de zesde- en eerste decennia van de zevende eeuw tijdens het bewind van de Visigotische koningen [[Leovigild]], [[Reccared I]], [[Liúva II]] en [[Sisebut]] komen de opschriften '''Portucal''' en '''Portocal''' voor.<ref name="Historia" />
 
In 716 werden de stad en omgeving ingenomen en vernield door de [[Moren]]. In 750 deed [[Alfons I van Asturië]] een poging het gebied te heroveren, maar in de erop volgende eeuw waren de stad en omgeving vrijwel ontvolkt. Het was [[Vímara Peres]] die in 868 het gebied in bezit bracht van koning [[Alfons III van Asturië]] en de herbevolking op gang bracht.<ref name="Historia" /> Hetzelfde jaar werd Vímara Peres de eerste graaf van Portucale.<ref>Uit het graafschap Portucale kwam in 1139 het koninkrijk Portugal voort, toen de toenmalige graaf Afonso Henriques zichzelf tot Koning [[Alfons I van Portugal]] verklaarde. Nadat in 1147 Lissabon was veroverd werd uiteindelijk in 1249 ook de Algarve ingenomen en had Portugal de grenzen die het tot op heden heeft. Vímara Peres was ook de stichter van een kleine gefortificeerde nederzetting '''Vimaranis''', het tegenwoordige '''[[Guimarães]]'''.</ref>
 
Ten tijde van de aanval van [[Abu Aamir Muhammad ibn Abdullah ibn Abi Aamir, al-Hajib al-Mansur|Almanzor]] op [[Santiago de Compostela]] in 997 kwam Portucale tijdelijk in bezit van de [[Saracenen]]. In 999 werd de stad veroverd door [[Dom Munio Viegas]]. In de erop volgende eeuw werd het gebied geregeld binnengevallen door de [[Normandiërs]].<ref name="Historia" />
 
In de twaalfde eeuw maakte de stad belangrijke ontwikkelingen door. De dreiging van de Moren en Normandiërs was zo goed als verdwenen. De stad kreeg stadsrechten, de oude muren uit de Romeinse tijd werden herbouwd en er werd begonnen met de bouw van de Sé (kathedraal). In de dertiende eeuw nam de bebouwing buiten de stadsmuren toe, mede door de stichting hier van de eerste kloosters door de [[Franciscanen]] en de [[Dominicanen]]. Langs de rivier werd het gebied bebouwd westelijk van de huidige Praça da Ribeira. Deze bebouwing groeide spoedig samen met het al bestaande Miragaia, een kleine nederzetting van vissers en scheepsbouwers.<ref name="Historia" />
 
=== Late Middeleeuwen en Vroegmoderne Tijd ===
In 1370 kwam een nieuwe ring van stadsmuren, de '''[[Muralhas Fernandinas]]''' gereed, ook wel de '''Cerca Nova''' of '''Muralha Gótica''' genoemd.<ref>Portugese Wikipedia: [https://pt.wikipedia.org/wiki/Muralhas_Fernandinas_do_Porto Muralhas Fernandinas do Porto] Artikel geraadpleegd december 2015</ref> Hiermee kwam niet alleen het gebied dat in de dertiende en veertiende eeuw bebouwd werd, maar ook de benedenloop van de Rio da Vila<ref>Portugese Wikipedia: [https://pt.wikipedia.org/wiki/Rio_da_Vila Rio da Vila] Artikel geraadpleegd december 2015.<br>In later eeuwen is dit riviertje geheel overkluisd. In de benedenstad ligt het onder de huidige Avenida dos Aliados, Praça Almeida Garrtett, Rua Mousinha da Silveira, Rua de São João en Praça da Ribeira</ref>, een klein zijriviertje van de Douro binnen de stadsmuren te liggen. De nieuwe muren hadden een omtrek van ongeveer 2,6 km en omvatten een gebied van ongeveer 44 ha. In het laatste decennium van de veertiende eeuw werd op initiatief van koning Dom João I begonnen met de aanleg van de Rua Nova<ref>Tegenwoordig Rua do Infante D. Henrique</ref>, een van de eerste voorbeelden van stadsplanning. Het zou ongeveer een eeuw duren voordat de Rua Nova gereed was.
Aan het eind van de vijftiende eeuw was het '''Largo de São Domingos''' het centrale plein van de stad. In 1521 werd de Rua de Santa Catarina das Flores<ref>Tegenwoordig Rua das Flores</ref> aangelegd.<ref name="Historia" />
 
Vanaf de vijftiende t/m de zeventiende eeuw werden er kloosters gesticht door de Clarissen, de orde van Sint-Eligius, de Benedictinessen, de Johannieter, de Benedictijnen, de Jezuïeten en de Karmelieten. Deze kloosterorden vertegenwoordigden een grote economische en politieke macht, niet alleen in Porto maar in het gehele land. In de achttiende eeuw ontstonden een groot aantal bouwwerken in de [[barok]]stijl, waarvan de belangrijkste ontworpen werden door de Italiaanse architect [[Niccolò Nasoni]]. De verdere groei van de stad zorgde In de tweede helft van de achttiende eeuw voor bouwactiviteiten buiten de stadsmuren en de gedeeltelijke afbraak van deze laatsten. In 1763 werd de Junta das Obras Públicas (Bestuur van Openbare Werken) ingesteld door koning [[Jozef I van Portugal|Jozef I]]. Deze organisatie introduceerde een rationele benadering van het ontwerp van de stad met betrekking van aspecten zoals licht, hygiëne en gezondheid. Er werden een aantal belangrijke nieuwe straten aangelegd, waaronder de Rua de Cedofeita en de Rua da Santa Catarina.<ref name="Historia" />
 
=== Oorlog tegen Frankrijk ===
Tijdens de [[Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog|Guerra Peninsular]]<ref>In veel landen, waaronder Nederland, staat deze oorlog bekend als de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog. De oorlog ging echter over de heerschappij over het gehele Iberische schiereiland en niet alleen over Spanje. De namen zoals gebruikt in Portugal (Guerra Peninsular), Engeland (Peninsular War) of Duitsland (Napoleonische Kriege auf der Iberischen Halbinsel) zijn dan ook beter.</ref> vielen Franse troepen van het Napoleontische Keizerrijk drie keer Portugal binnen om het [[Continentaal Stelsel]] af te dwingen. De eerste invasie vanuit het oosten bij Alcântara was in oktober 1807, terwijl een tweede legermacht bij Valença het land binnenviel en het noorden, inclusief Porto bezette. De Fransen waren begin oktober 1808 met behulp van de Engelsen onder [[Arthur Wellesley]]<ref>De latere hertog van Wellington</ref>, verdreven. In en rond Porto waren nauwelijks gevechten geweest, maar de Franse bezettingsmacht had zich wel snel gehaat gemaakt bij de bevolking.<ref>Portugese Wikipedia: [https://pt.wikipedia.org/wiki/Primeira_invasão_francesa_de_Portugal Primeira invasão francesa de Portugal] Artikel geraadpleegd december 2015</ref><br>
In maart 1809 vielen de Fransen Portugal opnieuw binnen, dit keer vanuit het noorden bij Chaves. Op 29 maart was de slag om Porto. De verdediging bestaande uit ongeveer 4500 getrainde militairen ondersteund door 10.000 licht bewapende en nauwelijks getrainde leden van de lokale milities en 9.000 gewapende burgers was geen partij voor het goed getrainde, ervaren en zwaar bewapende Franse leger van ongeveer 24.000 man. Aan Portugese zijde werden ongeveer 8.000 man gedood en aan de Franse zijde ruim 2.000. De burgers van de stad probeerden massaal te vluchten via de Ponte das Barcas, een primitieve schipbrug over de rivier. De brug bezweek onder de mensenmassa en duizenden verdronken in de rivier. Een andere Portugese legermacht wist echter de aanvoerlijn van de Fransen af te snijden. Op 12 mei arriveerde de gecombineerde Engels-Portugese legermacht onder bevel van Wellesley vanuit het zuiden en wist dezelfde dag de stad weer in te nemen. Een week later waren de Fransen opnieuw geheel uit Portugal verdreven.<ref>Portugese Wikipedia: [https://pt.wikipedia.org/wiki/Segunda_invasão_francesa_de_Portugal Segunda invasão francesa de Portugal] Artikel geraadpleegd december 2015</ref><br>
In juli 1810 viel het Franse leger Portugal voor de derde keer binnen, ditmaal via Almeida in het noord-oosten. In mei 1811 waren ze ook voor de derde keer verdreven door de Portugees-Engelse legermacht onder Wellesley. Porto en omgeving hadden deze keer niet te lijden onder de oorlog of de Fransen.<ref>Portugese Wikipedia: [https://pt.wikipedia.org/wiki/Terceira_invasão_francesa_de_Portugal Terceira invasão francesa de Portugal] Artikel geraadpleegd december 2015</ref>
 
=== Burgeroorlog en het beleg van Porto ===
[[Bestand:Carta topografica das Linhas do Porto.jpg|thumb| Beleg van Porto]]
Van 1828 t/m 1834 woedde in Portugal een burgeroorlog tussen de absolutistische gezinde [[Michaël I van Portugal|Michaël I]] en zijn aanhangers en de liberaal gezinde [[Peter I van Brazilië|Peter IV]] en zijn aanhangers. Uiteindelijk werd de strijd in 1834 beslist in het voordeel van de liberalen, maar in 1832 was het land vrijwel geheel in handen van de absolutisten. Porto was echter in handen van de liberalen en werd van juli 1832 tot augustus 1833 belegerd door het leger van Michaël I. De stad werd zwaar beschadigd door beschietingen door het absolutistische leger, o.a. uitgevoerd vanaf het hoog gelegen Serra do Pilar aan de overzijde van de rivier. De bevolking leed zwaar door honger en cholera en typhus epidemieën, maar de stad hield stand en werd uiteindelijk ontzet door het liberale leger aangevoerd door [[João Carlos de Saldanha Oliveira e Daun|Saldanha]].<ref>Portugese Wikipedia: [https://pt.wikipedia.org/wiki/Cerco_do_Porto Cerco do Porto] Artikel geraadpleegd december 2015</ref>
 
De kloosterorden hadden tijdens de burgeroorlog de absolutistische partij gesteund. In 1834 werden de mannelijke kloosterorden ontbonden terwijl de vrouwelijke kloosterorden geen novices meer mochten aannemen en daardoor geleidelijk ook zouden verdwijnen.<ref>Portugese Wikipedia: [https://pt.wikipedia.org/wiki/Extinção_das_ordens_religiosas Extinção das ordens religiosas] Artikel geraadpleegd december 2015</ref> Door deze maatregelen verloren de kloosterorden ook in Porto hun economische en politieke macht.
 
=== Moderne Tijd ===
Hoewel in Portugal de industrialisatie nooit de omvang had zoals in de meeste andere Europese landen, werden er, zeker in en rond de steden tal van fabrieken gebouwd. Dat gebeurde ook in de buitengebieden van de stad, zoals Bonfim, Massarelos, Cedofeita, Lordelo do Ouro en Ramalde. Er werden in de stad speciale markten gebouwd, de eerste parken werden aangelegd (Cordoaria, São Lazaro), en begonnen met de aanleg van systemen voor stromend water en riolering. Ook werd er straatverlichting met gas geïntroduceerd. Er werden nieuwe bredere straten aangelegd. De eerste vaste bruggen over de rivier werden gebouwd. Er werden tramlijnen aangelegd. De stad werd aangesloten op het spoorwegnet. Aan de kust ten noorden van de stad werd de [[haven van Leixões]] gebouwd. De havenactiviteiten zouden zich geleidelijk van de rivier hiernaar toe verplaatsen. Gedurende de negentiende eeuw werd enkele keren buitengebied aan de stad toegevoegd, totdat in 1895 de huidige gemeentegrens was bereikt.<ref name="Historia" />
 
Gedurende de eerste helft van de twintigste eeuw ontwikkelde de stad zich verder. Het dicht bebouwde gebied ten noorden van de Praça da Liberdade werd gesloopt voor de aanleg van de Avenida dos Aliados. De Praça da Liberdade was nu het centrale plein van de stad geworden.<ref name="Historia" /> De eerste decennia van de twintigste eeuw waren echter ook een politiek onrustige tijd die tot einde kwam met een militaire staatsgreep in 1925. Spoedig was [[António de Oliveira Salazar|António Salazar]] de machtigste man in het land. Deze dictator voerde een beleid om zoveel mogelijk invloeden vanuit het buitenland uit te bannen. Als gevolg daarvan stagneerde de modernisatie terwijl de economie steeds zwaarder onder druk kwam door de koloniale oorlogen die werden gevoerd. Aan het dictatoriale bewind kwam een einde met de [[Anjerrevolutie]] in 1974.<ref>Portugese Wikipedia: [https://pt.wikipedia.org/wiki/História_de_Portugal História de Portugal] Artikel geraadpleegd december 2015</ref> Net als in de rest van het land was in en rond Porto de infrastructuur grotendeels verouderd en versleten. Met de toetreding tot de Europese Unie in 1986 kwam een inhaalslag op gang. Ook Porto maakte een versnelde modernisering door. Nieuwe wegen en bruggen werden gebouwd, er werd een sneltramsysteem gebouwd en tal van straten werden een voor een opgeknapt.
 
== Bezienswaardigheden ==
1.561

bewerkingen