Koningsmoord: verschil tussen versies

4 bytes verwijderd ,  6 jaar geleden
koningsschap -> koningschap
(→‎Literatuur: dan alleen die komma's weg (zie (nogmaals?) http://taaladvies.net/taal/advies/tekst/94). Zo gaat het ook niet zo snel mis als het lijstje verder uitgebreid zou worden)
(koningsschap -> koningschap)
Het doden van een koning is altijd beschouwd als een bijzonder [[misdrijf]]. Men doodde met de persoon immers ook het [[staatshoofd]] en een aanslag op de vorst was een breuk van de trouw die een onderdaan zijn koning verschuldigd was. De aanhangers van koningen beriepen zich wel op het ''[[droit divin]]'' dat de vorst een door God gegeven recht gaf om te regeren. Dit recht en de [[Heilige olie|zalving]] van het lichaam van de koning bij de kroning maakte de koning een ''sacrosante'', een [[Koninklijke onschendbaarheid|onschendbare persoon]]. Tegenstanders van de koning beriepen zich soms op het principe van [[tirannicide]] of het [[recht van opstand]].
 
{{aut|[[Ernst Kantorowicz|Kantorowicz]]}} wees er in ''The King's Two Bodies'' (1957) op dat de koning twee lichamen had, een [[politiek lichaam]] (''body politic'') en een [[Menselijk lichaam|natuurlijk lichaam]] (''body natural''). Door dit onderscheid te maken, kon [[Karel I van Engeland|Karel I]] in 1649 geëxecuteerd worden zonder dat het Britse koningsschapkoningschap in gevaar kwam. In 1793 bleek dit niet mogelijk met de executie van [[Lodewijk XVI van Frankrijk|Lodewijk XVI]] die een einde maakte aan het Franse koningsschapkoningschap.
 
In de [[Middeleeuwen]] werd een bijzondere straf uitgesproken over koningsmoordenaars: zij werden na zware martelingen [[vierendeling|gevierendeeld]]. In Frankrijk was de laatste die in dit kader gevierendeeld werd [[Robert François Damiens]], de dader van een mislukte aanslag op [[Lodewijk XV van Frankrijk|Lodewijk XV]]. Hij werd in 1757 door het [[Parlement van Parijs]] tot deze straf veroordeeld. De straf was al in onbruik geraakt toen het Franse koninkrijk werd hersteld: de leden van de [[Nationale Conventie (Frankrijk)|Conventie]], die in 1792 tijdens de [[Franse Revolutie]] koning [[Lodewijk XVI van Frankrijk|Lodewijk XVI]] ter dood hadden veroordeeld, kwamen er in 1816 met [[verbanning]] vanaf. De kwalificatie van koningsmoord is in dit geval echter wel voor discussie vatbaar aangezien Lodewijk XVI als burger Louis Capet terechtstond.
 
== Antropologie ==
De etnoloog [[Charles Gabriel Seligman|Seligman]] en de antropoloog [[James Frazer|Frazer]] zagen koningsmoord in primitieve samenlevingen als een ritueel dat volgde uit het sacrale karakter van het koningsschapkoningschap. De lichamelijke conditie van de koning zou overeenkomen met de welvaart van het volk. Zodra de koning tekenen van aftakeling liet zien, zou diens ziel moeten worden overgedragen aan een jonge, vitale opvolger. Koningsmoord zou daarmee de neergang van de samenleving voorkomen.
 
Dit beeld werd in 1948 door [[Edward Evan Evans-Pritchard|Evans-Pritchard]] volledig onderuitgehaald, nota bene tijdens een ''[[Frazer Lecture]]''. In ''The divine kingship of the Shilluk of the Nilotic'' beschreef hij de rituele moord op de ''[[Reth (koning)|reth]]'', de koning van de [[Shilluk (volk)|Shilluk]], een [[Nilotisch volk]] in het zuiden van [[Soedan]]. Deze ''reth'' is de belichaming van de eigenlijke koning, de onsterfelijke halfgod [[Nyikang]]. Evans-Pritchard zag echter geen enkele aanwijzing van koningsmoord op basis van lichamelijke gesteldheid en beschouwde dit als een fictie. Hij zag juist een omgekeerd mechanisme achter de koningsmoord: het zou een [[Legitimiteit (politiek)|legitimatie]] zijn voor rebellie bij maatschappelijke onvrede, waarbij het koningsschapkoningschap niet in gevaar kwam door het doden van de koning, analoog aan het doden van Karel I in 1649 in Engeland. Daarmee was het geen rituele doding zoals bij Frazer, maar een politieke moord.
 
== Literatuur ==