Las Meninas: verschil tussen versies

2 bytes toegevoegd ,  4 jaar geleden
spelling
k
(spelling)
 
== Afbeelding ==
''Las Meninas'' in een complex werk. De thematiek en compositie heeft altijd veel stof tot discussie gegeven. Gezien de grote afmeting en de figuren van koninklijkekoninklijken bloede die worden afgebeeld, lijkt het op het eerste gezicht een portret in de traditie van die tijd, maar bij nadere beschouwing blijkt al snel dat er een veelheid aan thema's in het werk verweven zijn.
 
Centraal op de voorgrond staat de vijfjarige Margaretha trots tussen haar hofdames. Rechts staan twee dwergen. Een van de hofdames knielt naast haar en de andere buigt zich naar haar toe, zodat het lijkt of ze de infante in beweging houdt, met haar hoepelrok als draaipunt. De lelijke dwerg, die ongeveer net zo groot is als Margaretha, doet haar extra delicaat en breekbaar lijken. Rechtsachter staat Margaretha's chaperonne, met nonnenknapnonnenknaap, pratend met een mannelijke hoveling. Op de trap aan de achterkant staat de hoofdopzichter van het paleis even stil om door de geopende deur te kijken. Hij wordt fel afgetekend tegen de fel verlichte muur achter het deurgat, die extra diepte geeft aan het werk.
 
[[Bestand:Las Meninas mirror detail.jpg|thumb|Philips IV en zijn vrouw [[Maria Anna van Oostenrijk (1634-1696)|Maria Anne van Oostenrijk]] in de centrale spiegel.]]
De ogenschijnlijk alledaagse scène is realistisch weergegeven en zorgvuldig geconstrueerd, met veel kennis van perspectief en geometrie. Een opvallend spel wordt gespeeld met licht en schaduw. De lichtinval lijkt vanuit meerdere bronnen te komen en valt glanzend op het haar van de meisjes, de hoepelrokken en de vacht van de hond. Ramen en luiken zijn gesloten tegen het daglicht, dat alleen aan de voorkant vol op de figuren valt. De achtergrond bevindt zich in de schaduw, verdiept door de grijzen en okers van plafond en muren. De subtiele kleuren van het werk zijn beperkt en verwant, en smelten samen in het zilverachtig licht.
 
De ruimtelijke structuur is zo ingericht dat de groep van ''Las Meninas'' tegenover Philips en zijn vrouw lijken te staan. Waar de visuele aandacht vooral naar Margarethe gaat lijken Philips en zijn vrouw het eigenlijke middelpunt van het schilderij. De spiegel waarin ze te zien zijn bevindt zich ook letterlikkletterlijk in het centrum van het werk, op ooghoogte van de kijker. De kijker beseft daarmee meteen dat hij niet bij het tafereel hoort, want op hun plek staat het koningspaar. Door de toeschouwer aldus tot onderdeel van het schilderij te maken, en toch weer niet, creëert hij een bijzondere visuele illusie.<ref>Mogelijk heeft Velázquez dit effect afgekeken van het ''[[Portret van Giovanni Arnolfini en zijn vrouw]]'' van [[Jan van Eyck]], dat zich toentertijd in Spaans bezit bevond.</ref> Wat op het eerste gezicht een heel open schilderij lijkt, blijkt bij nadere beschouwing heel afgesloten te zijn. Dat wordt nog versterkt doordat de kijker niet in staat is om het schilderij waaraan Velázquez werkt te zien.
 
In de uitwerking wisselt Velázquez een losse penseelvoering af met een verfijnde techniek. Van dichtbij zijn grote verfklodders te zien, die op afstand samensmelten tot een levendig tafereel. Anderzijds zijn bijvoorbeeld de handen en gelaatstrekken uiterst gedetailleerd uitgewerkt in dun opgebrachte fijne verfstreken. Op de huid van de jonge meisjes ligt een zijdeachtige glans. Opvallend is ook de psychologisch perfect geraakte wijze waarop de schilder de verhoudingen binnen de groep weet te treffen. ''Las Meninas'' wordt dan ook algemeen gezien als een hoogtepunt uit de toenmalige realistische schilderkunst. Veel kunstenaars werden in latere tijden nog door het schilderij geboeid. Zo was [[Édouard Manet]] onder de indruk van de wisselende penseelvoering, die hij zelf tot uitgangspunt van zijn eigen techniek maakte. Ook qua stijl zo verschillende schilders als [[Francisco Goya]], [[Pablo Picasso]] en [[John Singer Sargent]] maakten schilderijen die refereerden aan het hier besproken werk.
Anonieme gebruiker