Eerste Engels-Nederlandse Oorlog: verschil tussen versies

k
WPCleaner v1.34 - Link naar doorverwijspagina aangepast. Help mee! - Dictator, Katholiek
k (WPCleaner v1.34 - Link naar doorverwijspagina aangepast. Help mee! - Dictator, Katholiek)
In de vroege [[17e eeuw]] beschikten de Nederlanders over een gigantische handelsvloot, groter dan de vloten van alle Europese landen bij elkaar. Ze hadden een zeer dominante positie in de [[Baltische staten|Baltische]] handel en een belangrijk deel in handen van de scheepvaart op de rest van Europa. Ze veroverden verder nog grote delen van de [[Portugese koloniën]], waaronder die in het door de [[specerijenhandel]] zeer profijtelijke [[Nederlands-Indië|Oost-Indië]]. In dat gebied werden de Engelsen steeds verder uitgesloten, maar de Nederlanders smokkelden met een beroep op het principe van de [[Mare Liberum|vrije zee]] wel met Engelands Noord-Amerikaanse koloniën. Na de [[Vrede van Münster]] in [[1648]] namen de Nederlanders de traditionele handel van Engeland met [[Spanje]] en [[Portugal]] over, wat in Engeland een enorm ressentiment opriep.
 
Het welvaartsverschil tussen de Republiek en Engeland werd tussen 1600 en 1650 steeds groter. Steeds openlijker en luider werd in Engeland de roep gehoord de Nederlandse positie met geweld over te nemen, waarbij er typisch op gewezen werd dat Engeland door zijn ligging een natuurlijk geografisch voordeel bezat. De Engelse koningen bleven echter lang Spanje als de hoofdvijand zien. Tot 1634 waren de [[protestants]]e Nederlanders en Engelsen natuurlijke bondgenoten geweest tegen het [[katholiekRooms-katholieke Kerk|katholieke]]e Spanje; dat jaar sloten Engeland en Spanje een geheim verdrag om de Nederlandse blokkade van [[Duinkerke]] te omzeilen met neutrale Engelse schepen, terwijl Engeland in dat decennium langzaam een aantal zeer grote oorlogsschepen begon te bouwen. De verhoudingen tussen het [[Monarchie in Nederland|Huis van Oranje]] en het [[Huis Stuart]] bleven echter goed; juist die goede relaties zouden echter via een omweg tot oorlog leiden.
 
== De Engelse Burgeroorlog ==
In 1640 brak de [[Engelse Burgeroorlog]] uit. De [[Monarchisme|royalisten]] probeerden [[Karel I van Engeland]] op de troon te houden. Toen deze steeds verder in het gedrang kwam, wisten de [[Staten van Holland en West-Friesland|Staten van Holland]] met moeite te voorkomen dat stadhouder [[Frederik Hendrik van Oranje|Frederik Hendrik]] met zijn sterke leger ten gunste van de koning zou interveniëren. Ze konden echter niet beletten dat de stadhouder zichzelf in de schulden stak om de schoonvader van zijn zoon te ondersteunen. De republikeinse partij, op het eind onder leiding van [[Oliver Cromwell]], begon zo Nederland als een tegenstander te zien. Toen Karel in 1649 onthoofd werd en dit in Nederland een algemeen afgrijzen opriep, kwamen de verhoudingen met de "koningsmoordenaars" op scherp te staan. Er waren echter ook overeenkomsten tussen de [[Engelse Gemenebest|Commonwealth]] en de Republiek: beide waren [[Puritanisme|puriteins]] en [[republicanisme|republikeins]]. Toen dan ook na de dood van Frederik Hendrik zijn zoon [[Willem II van Oranje|Stadhouder Willem II]] de monarchistische pretenties van zijn vader omzette in een echte [[staatsgreep]], zochten de [[Staten van Holland]] toenadering tot Cromwell en zinspeelden op een toetreden van Holland tot de Commonwealth.
 
In 1650 overleed Willem II echter plotseling en men had Engelands steun tegen zijn heerschappij niet meer nodig. De Staten van Holland werden dan ook in uiterste verlegenheid gebracht toen bleek dat Cromwell de eerdere suggesties volledig serieus had genomen en in maart 1651 een enorm gezantschap naar Den Haag zond om de toetreding van de Republiek tot het "Engelse Gemenebest" uit te werken. De Engelse [[dictator (modern)|dictator]] hoopte oprecht alle moeilijkheden tussen Engeland en Nederland voorlopig uit de wereld te helpen door de wereld in twee invloedssferen te verdelen: de Republiek zou [[Afrika]] en [[Azië]] krijgen; in ruil daarvoor zou die de Engelsen helpen bij de verovering van heel [[Amerika (continent)|Amerika]] op Spanje. Bovendien zouden de Engelsen helpen bij het bevrijden van de [[Spaanse Nederlanden]]. De Hollandse regenten waren echter te nuchter om op zulke grandioze plannen in te gaan; in een nieuwe oorlog aan de zuidgrens had men zo kort na 1648 al helemaal geen trek. Men kwam op 24 juni met het tegenvoorstel om eerst een [[Vrijhandelszone|vrijhandelsverdrag]] te sluiten. Dat was echter het laatste waar de Engelsen op zaten te wachten want dat zou Nederlands handelsdominantie alleen maar vergroten. Men vatte het voorstel dan ook op als een opzettelijk affront en obstructie van het onderhandelingsproces. Het gevoel niet serieus genomen te worden, werd nog vergroot door het feit dat Engelse edelen in ballingschap, die een [[kliek]] vormden rond Willems weduwe [[Maria Henriëtte Stuart]], het Haagse gepeupel betaalden om de Engelse ambassade te belegeren. Men kon het gebouw alleen onder zwaarbewapend escorte verlaten wilde men niet door een menigte [[Orangisme (Republiek)|oranjeklanten]] gemolesteerd worden. De verhalen over de behandeling die het Engelse gezantschap ondervond, nog eens zwaar aangedikt, leidden tot een verhitte sfeer in het [[Engelse Parlement]]. Als de Nederlanders de confrontatie zochten, konden ze die krijgen.
 
== Engelse Scheepvaartwetten ==
129.553

bewerkingen