Ierse Onafhankelijkheidsoorlog: verschil tussen versies

k
red.
k (red.)
[[Bestand:Easter_Proclamation_of_1916.png|thumb|200px|Ierse proclamatie uit 1916.]]
De '''Ierse onafhankelijkheidsoorlog''' is de naam die in [[Ierland (land)|Ierland]] wordt gegeven aan de strijd tussen de [[IRA]] en het [[Groot-Brittannië|Britse]] bestuur. De strijd begon na het bijeenroepen van de eerste [[Dáil Éireann|Dáil]] door de leden van [[Sinn Féin]] die waren gekozen tijdens de verkiezingen in 1918. Zij weigerden zitting te nemen in het Britse parlement en kwamen samen in [[Dublin]] waaralwaar ze de republiek uitriepen. De strijd eindigde in december 1921 toen leidende Republikeinen een [[Anglo-Iers verdrag|verdrag]] sloten met de Britse regering.
 
==Voorspel: de [[Paasopstand]]==
De gekozen leden hadden voorafgaand aan de verkiezingen allen kenbaar gemaakt dat zij hun zetel in [[Palace of Westminster|Westminster]] niet zouden innemen. In plaats daarvan kwamen zij bijeen in [[Dublin]] als [[Dáil Eireann]]. Daarbij werden ook alle andere gekozenen uitgenodigd, maar die bedankten voor de eer.
 
Binnen Sinn Féin was een belangrijke groep die de strijd langs politieke weg wilde voortzetten. Zij wilden de Republiek uitroepen en hoopten op erkenning op de [[Verdrag van Versailles (1919)|Vredesconferentie van Versailles]]. Daartegenover stonden mensen als [[Michael Collins (Iers politicus)|Michael Collins]] die erervan van uit gingenuitgingen dat slechts via een gewapende strijd [[onafhankelijkheid (staatkunde)|onafhankelijkheid]] bereikt kon worden. Omdat de leider van de ''politieke'' richting, [[Eamon de Valera]], veel afwezig was, hij probeerde in de [[Verenigde Staten van Amerika|VS]] steun te verwerven, had Collins grotendeels vrij spel.
 
==Guerrilla==
Sinn Féin beschikte al jarenlang over een eigen paramilitaire groepering die bekendstond onder de naam de [[Volunteers (Ierland)|Volunteers]]. De radicalere nationalisten beschikten over een eigen organisatie de [[Irish Republican Brotherhood]], de leden hiervan sloten zich aan bij de Volunteers, maar volgden daarbinnen wel hun eigen agenda. In het verloop van de strijd werden de Volunteers, met inbegrip van de IRB door de bevolking gezien als het leger van de door Sinn Féin uitgeroepen republiek en derhalve aangeduid onder de afkorting [[IRA]].
 
Het Republikeinse leger beschikte echter nauwelijks over wapens. Dat het leger in een open, traditionele oorlog, geen partij zou zijn voor het Britse leger was volstrekt duidelijk. Collins koos daarom voor kleinschalige acties die gericht waren tegen de [[Royal Irish Constabulary|RIC]]. Zijn doelstelling daarbij was tweeledig. Enerzijds wilde hij door het aantasten van het politiekorps het Britse gezag, vooral op het platteland, aantasten,. anderzijdsAnderzijds rekende hij er operop dat de reacties van de Britten dusdanig zouzouden zijn dat deze afkeer van het Britse bestuur zouzouden versterken.
 
[[Categorie:Geschiedenis van Ierland|Onafh]]