Kristal (glas): verschil tussen versies

235 bytes toegevoegd ,  6 jaar geleden
Tabel en tekst aangepast naar bron. Taalpoets
(Versie 43291842 van MoiraMoira (overleg) ongedaan gemaakt. Zie OP)
(Tabel en tekst aangepast naar bron. Taalpoets)
In natuurwetenschappelijke zin is kristalglas geen [[Kristal (natuurwetenschappen)|kristal]], omdat de moleculen niet in een regelmatige structuur zijn gerangschikt.<ref>In het [[Spaans]] wordt zelfs iedere glassoort ''cristal'' genoemd.</ref> Glas bestaat uit een mengeling van [[siliciumdioxide]] (voornaamste bestanddeel van kwartszand) en metaaloxiden. Door het te verhitten, smelt het tot een dikke substantie die makkelijk te vormen (blazen) is en door afkoeling hard wordt, waarbij geen kristalstructuur ontstaat: glas kristalliseert niet, maar vormt een [[amorf]]e vaste stof.
 
Volgens een EU-richtlijn uit 1969 <ref name="EU">[http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:31969L0493&from=en EEG Richtlijn 69/493]</ref> is kristallijnglas de algemene omschrijving voor glaswerk dat [[metaaloxide]] bevat, maar binnen die omschrijving bestaan meerdereverscheidene categorieën. Alleen de luxere varianten moeten lood bevatten: 24 procent voor loodkristal en 30 procent voor volloodkristal. Voor de lagere categorieën kristallijnglas en sonoorglas is 10 procent metaal voldoende. Dat hoeft bovendien geen lood te zijn, zinkoxide, bariumoxide of kaliumoxide is ook goed. Als het meer dan 30 procent lood bevat, is het hoog loodkristalvolloodkristal, zoals [[Swarovski]] (circa 32 procent lood). Hoe hoger het loodgehalte hoe hoger de [[brekingsindex]]. Een materiaal met een hoge brekingsindex vertoont meer schittering en heeft een rijker kleurenspectrum.
Hoe hoger het loodgehalte hoe hoger de [[brekingsindex]]. Een materiaal met een hoge brekingsindex vertoont meer schittering en heeft een rijker kleurenspectrum.<br />
 
Glas met een hoog loodgehalte wordt ook wel gebruikt in de nucleaire industrie, omdat het lood [[röntgenstraling|röntgen-]] en [[gammastraling]] beter tegenhoudt dan normaal glas.
 
== Toepassingen van kristal ==
InVan kristal kan men vele gebruiksvoorwerpen maken zoals water-, wijn- en champagneglazen. Luxe karaffen, ijsemmers, taartschotels, asbakken, fotokaders, [[Presse-papier|papierbezwaarders]], vazen en schalen, kandelaars en [[kroonluchter|kroonluchters]] worden bijdoor meerdere kristalproducenten vervaardigd. Kristal verwerft een extra schoonheid door het te slijpen. Dit kan zowel met de hand als machinaal gebeuren. Glazen kunnen mondgeblazen zijn<ref>Frans: "soufflé bouche".</ref> of volledig mechanisch gemaakt worden. Mondgeblazen en handgeslepen glazen zijn uiteraard duurder dan mechanisch geproduceerde glazen.
Glazen kunnen mondgeblazen zijn<ref>Frans: "soufflé bouche".</ref> of volledig mechanisch gemaakt worden. Mondgeblazen en handgeslepen glazen zijn uiteraard duurder dan mechanisch geproduceerde glazen.
 
== Loodafgifte ==
Het is in principe niet gezond om in dergelijk sterk loodhoudend glas dranken langdurig te bewaren, daar er bij langdurig contact van het glas met de inhoud meetbare hoeveelheden lood uit het glas in de vloeibare inhoud kunnen oplossen. Deze hoeveelheid neemt overigens bij ieder gebruik af, zodat vaker gebruikt ouder kristal minder riskant is dan nieuw kristal.{{Bron?||2011|07|15}}
 
== Normen ==
De norm van de Europese Gemeenschap definieert vier categorieën kristal, waarvan alleen loodkristal en hoog loodkristal lood(II)oxide moeten bevatten:<ref name="EU" />
{{twijfel}}
De norm van de Europese Gemeenschap:
{| class="wikitable"
!Benaming !! Loodgehalte
|-
| Sonoorglas || [[Zinkoxide|ZnO]], [[Bariumoxide|BaO]], PbO, [[Kaliumoxide|K<sub>2</sub>O]], alleen of te zamen ≥ 10%
|Glas ||minder dan 4%
|-
| Sonoorglas || BaO, PbO, K<sub>2</sub>O, alleen of te zamen ≥ 10%
| Kristal ||meer dan 10%
|-
| Loodkristal || minstens 24%
|-
| Hoog loodkristalVolloodkristal ||meer dan 30%
|}
 
67.669

bewerkingen