Zwaarden, paarden en ziektekiemen: verschil tussen versies

geen bewerkingssamenvatting
(link van dp naar juiste pagina, replaced: New YorkNew York met AWB)
'''Zwaarden, paarden en ziektekiemen''' (''Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies'') is een boek van [[Jared Diamond]] dat in 1997 werd uitgegeven. Het is een [[non-fictie]] boek dat diverse wetenschappelijke [[vakgebied]]en in zich verenigt. De auteur is zowel evolutiebioloog, fysioloog als hoogleraar in de [[aardrijkskunde]] aan de [[Universiteit van Californië - Los Angeles]] (UCLA). Het boek won meerdere prijzen, waaronder de [[Pulitzerprijs]].
 
De titel van het boek is een verwijzing naar de hulpmiddelen waarmee landbouwende samenlevingen andere volkeren konden overheersen omdat zijn beschikten over beteren wapens (''zwaarden'') en doordat zij (eerder) over snelle middelen van transport beschikten (''paarden'') en ook nog eens ''ziektekiemen'' meebrachten waartegen zijzelf wel, maar de overwonnen volkeren niet bestand waren.
 
== Inhoud ==
Het boek is een poging om te verklaren waarom beschavingen van [[Eurazië]] en [[Noord-Afrika]] lang hebben bestaan of nog bestaan en andere beschavingen hebben veroverd. Hij verdedigt daarbij met klem een niet-[[Racisme|racistisch]] standpunt, door aan te tonen dat de volkeren van Eurazië niet intellectueel of moreel meerderwaardig zijn. De oorzaak voor hun grotere macht en gevorderde technologie vindt zijn oorsprong in milieufactoren, zoals geografische ligging en klimaat. Deze factoren hadden een [[Meekoppeling|zelfversterkend]] effect, waardoor aanvankelijk kleine verschillen snel groter werden. De uitvinding van de [[geschreven taal|het schrift]] is daarvan een voorbeeld. Daar waar toch genetische factoren in het spel zijn, wijst hij vooral op de [[resistentie]] tegen bepaalde [[infectieziekte]]n die in Eurazië voorkomen. De volkeren op andere continenten hadden daar geen weerstand tegen. Hierdoor konden Europeanen hele volkeren op andere continenten praktisch [[Genocide|uitroeien]] of in elk geval met gemak overheersen.
 
Diamond had veel persoonlijk contact met [[Papoea's]], wier ouders vaak nog qua cultuur in de [[Neolithicum|steentijd]] leefden. Hij vond hen vaak veel slimmer, vindingrijker en leergieriger dan de gemiddelde Amerikaan. Met deze persoonlijke observatie illustreert hij dat hij afstand neemt van de opvatting dat intelligentie en ontwikkeling samenhangen met het [[genoom]] van een bepaald volk.
 
Als voorbeeld van het gunstig effect van geografie en klimaat behandelt hij uitgebreid [[domesticatie]]. In feite zijn maar heel weinig planten en dieren geschikt om ze op grote schaal te gebruiken als voedselgewas (of landbouwhuisdier. In Eurazië kwamen meer wilde planten en dieren voor die zich leenden voor domesticatie. Daardoor ontwikkelde zich daar de landbouw sneller dan op andere plaatsen op Arde. Vooral de aanwezigheid van eiwitrijk [[tarwegerst]]) ofen landbouwhuisdiertwee variëteiten van tarwe en het ([[rundvlas (gewas)|vlas]]eren, voor het maken van textiel en verder [[geit]]en, [[schaap (dier)|schapen]] en [[rund]]eren, boden een enorm voordeel boven bijvoorbeeld [[paardmais]] in [[Zuid-Amerika]] of [[banaan (diervrucht)|paardenbananen]] enzovoort)in de Tropen. DeIn volkerenZuid-Amerika diewas woondener inmeer hetéén soort dier dat zich leende voor domesticatie, de [[Middenlama (dier)|lama]]. In [[Noord-OostenAmerika]], leefden[[Australië wat(continent)|Australië]] daten betreft[[Afrika]] inten zeerzuiden gunstigevan omstandighedende [[Sahara]] waren nauwelijks of helemaal geen geschikte diersoorten.
 
Volkeren in Eurazië verwierven daardoor een groter aanbod aan geschikt voedsel dat ook geschikt was voor opslag en vervoer. Hierdoor kon de bevolkingsdichtheid toenemen en hoefde niet iedereen bezig te zijn met de productie van voedsel. Er ontstonden vakspecialisten die zorgden voor de verwerking, opslag en herverdeling van voedselvoorraden en hieruit ontwikkelde zich een [[heersende klasse]] met een eigen [[bureaucratie]] en een paraat leger en zo ontwikkelde zich de eerste nationale staten en [[wereldrijk|Antieke wereldrijken]] in Eurazië.
 
{{Appendix|1=
33.532

bewerkingen