Ndyuka (volk): verschil tussen versies

74 bytes verwijderd ,  6 jaar geleden
Poets
(Leesbaarheid)
(Poets)
[[FileBestand:Tropenmuseum_Royal_Tropical_Institute_Objectnumber_10031753_Groepsportret_van_Aukaner_Marrons_in.jpg|thumb|250px{{largethumb}}|groepsportret van Aukaner Marrons]]
 
De '''Ndyuka''', ook '''Okanisi''' of '''Aukaners''' genoemd, zijnis een groep [[Suriname|Surinaamse]] [[Marrons van Suriname|marronsMarrons]]. enHet zijn afstammelingen van Afrikaanse mensen die invanaf de zeventiende eeuw door de Nederlanders per [[slavenschip]] naar Suriname zichzelfwerden bevrijddengebracht vanom verkocht te worden aan [[slavenhouder]]s. Ze ontvluchtten de slechte omstandigheden op de [[slavernijplantage]]s en bevrijdden zichzelf zo uit de slavernij. Ze zijnvestigden gevestigdzich in de bossen van het oosten van [[Suriname]].
 
Naar geografische verspreiding worden de Ndyuka wel verdeeld in ''opu'' die langs het [[bovenstrooms]]e gedeelte van de rivieren in de binnenlanden zijn gevestigd en ''bilo'' die aan het [[benedenstrooms]]e gedeelte wonen van [[Tapanahoni (rivier)|Tapanahoni]], [[Marowijne (rivier)|Marowijne]], [[Lawa (rivier)|Lawa]], [[Cottica (rivier)|Cottica]], [[Commewijne (rivier)|Commewijne]] en [[Saramacca (rivier)|Saramaka]].
 
== Verdrag ==
[[Adyáko Benti Basiton]], ook bekend als [[Boston Bendt]] en afkomstig uit [[Jamaica]], speelde een belangrijke rol in de vrijheidsstrijd van de Ndyuka tegen de Nederlanders. In [[1760]], honderd en drie jaar voor de algehele afschaffing van de slavernij, sloten de Ndyuka een vredesverdrag met het Nederlandse bewind en daarmee werden ze vrij en onafhankelijk. Dit [[Vredesverdrag van 1760|verdrag van 10 oktober 1760]] tussen het koloniaal bestuur en de Marrons werd getekend in het Marrondorp, Bongodoti aan de Mama Ndyukakreek. Deze kon bereikt worden via o.a. de plantage Auka aan de [[Suriname (rivier)|Boven-Suriname]] vanwaar een pad liep naar de Ndyukakreek. Ook hier hadden zich Marrons gevestigd. Vandaar de namen voor deze stam: Okanisi of Aukaners (Aucaners). De naam Ndyuka ontleenden zij aan de kreek, Mama Ndyuka, waar ze zich voor het eerst als groep vestigden. Bij aankomst daar troffen zij een zwerm vogels aan, ''Ndyuka'' waardoor zij in koor riepen: ''U doo a mama fu Ndyuka'', dit is de broedplaats van de vogel Ndyuka.
In [[1760]], honderd en drie jaar voor de algehele afschaffing van de slavernij, sloten de Ndyuka een vredesverdrag met het Nederlandse bewind en daarmee werden ze vrij en onafhankelijk. [[Adyáko Benti Basiton]], ook bekend als [[Boston Bendt]] en afkomstig uit [[Jamaica]], speelde daarbij een belangrijke rol. Dit [[Vredesverdrag van 1760|verdrag van 10 oktober 1760]] tussen het koloniaal bestuur en de Marrons werd getekend in het Marrondorp [[Bongodoti]] aan de Mama Ndyukakreek.
 
== Naam ==
De Ndyuka zijn onderverdeeld in veertien lo, maar spreken over twaalf lo omdat er twaalf lo waren die zich formeerden tot de Ndyuka. Later kwamen er nog twee lo bij. Een lo is een bundeling van groepen mensen met eenzelfde of verschillende [[Verwantschap (antropologie)|matrilinie]].
Het dorp Bongodoti kon bereikt worden via de plantage Auka aan de [[Suriname (rivier)|Boven-Suriname]] vandaar dat de Ndyuka ook vaak Aukaners of Okanisi werden genoemd. De naam Ndyuka ontleenden zij aan de kreek Mama Ndyuka, waar de eerste leden van deze groep Marrons zich vestigden.
Hun taal heet eveneens Ndyuka (ook wel: Aukaans), zie [[Ndyuka (taal)]].
De naam betekent broedplaats van de vogel Ndyuka.
 
== Lo ==
De Ndyuka zijn onderverdeeld in veertien lo, maar spreken over twaalf lo omdat er twaalf lo waren die zichdaarvan formeerdenvormden totgezamenlijk de Ndyuka. Later kwamen er nog twee lo bij. Een lo is een bundeling van groepen mensen met eenzelfde of verschillende [[Verwantschap (antropologie)|matrilinie]].
 
== Dorpen ==
 
== Zie ook ==
* [[Ndyuka (taal)]]
* [[Akan-voornamen]]
* [[Gaanman]]
 
==Literatuur==
 
* Huttar, George L. & Mary L. Huttar, ''Ndyuka''. London / New York: Routledge
* [[André Köbben| Köbben, A.J.F.]], [[1967]] ''Unity and disunity - Cottica Djuka as a kinship system'', Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 123 (1967), no: 1, Leiden, 10-52, [[KITLV]],
68.611

bewerkingen