Hoofdmenu openen

Wijzigingen

259 bytes toegevoegd, 5 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
| gemeente=[[Gemeente Amsterdam|Amsterdam]]
| stadsdeel= [[Amsterdam-Noord|Noord]]
| postcode= 1022
| opp=17 ha.
| inwoners=1.867 (2012)
| wapen=
}}
'''Tuindorp Buiksloot''' is een [[Tuindorp (wijk)|tuindorp]] in [[Amsterdam-Noord]] in de [[Nederland]]se [[provincie]] [[Noord-Holland]]. Het is aangelegd tussen 1930 en 1932 op het grondgebied van de voormalige gemeente [[Buiksloot]] om de woningnood in Amsterdam te bestrijden. Het gebied dat Tuindorp Buiksloot beslaat, wordt omsloten door de Waddendijk in het noorden, het Meerpad in het oosten, De [[Nieuwendammerdijk]] in het zuiden en de [[Leeuwarderweg (Amsterdam)|Leeuwarderweg]] in het westen. Centraal door de buurt loopt de Waddenweg. Door stadsdeel Noord wordt dit gebied aangeduid als buurtcombinatie N63. Het [[Volewijkspark]] maakte bij de aanleg deel uit van het tuindorp, als invulling van het groene ideaal van de ontwerpers. De nabijheid van het [[Vliegenbos]] hielp daar ook bij.
 
Centraal door de buurt loopt de Waddenweg. Door stadsdeel Noord wordt dit gebied aangeduid als buurtcombinatie N63. Het [[Volewijkspark]] maakte bij de aanleg deel uit van het tuindorp, als invulling van het groene ideaal van de ontwerpers. De nabijheid van het [[Vliegenbos]] hielp daar ook bij.
 
==Het ideaal van het tuindorp==
[[Bestand:Tuindorp Buiksloot Amsterdam-Noord 4.jpg|thumb{{largethumb}}|left|260px|Zomer in Tuindorp Buiksloot.]]
Tuindorp Buiksloot was het laatste tuindorp dat tussen de [[Eerste Wereldoorlog|Eerste]] en [[Tweede Wereldoorlog]] werd ontwikkeld in Amsterdam-Noord om een tegenwicht te bieden aan de verpauperde [[volksbuurt]]en in de binnenstad. Bovendien wilde men de groeiende groep arbeiders van de nieuwe industrieën en scheepsbouw aan de noordoevers van het [[IJ (water)|IJ]] dichtbij hun werk huisvesten, om te voorkomen dat een dure oeververbinding tussen de binnenstad en Amsterdam-Noord nodig zou worden. De tuindorpen in de [[Betondorp|Watergraafsmeer]], Buiksloot, de [[Tuindorp Buiksloterham|Buiksloterham]], [[Tuindorp Nieuwendam|Nieuwendam]] en bij [[Tuindorp Oostzaan|Oostzaan]] zijn te danken aan de vooruitstrevende wethouders [[Floor Wibaut]] en [[Salomon Rodrigues de Miranda|Monne de Miranda]], en de dadendrang van de directeur van de [[Gemeentelijke Woningdienst Amsterdam]], [[Arie Keppler]]. Zij hadden vergaande idealen voor een menswaardiger bestaan voor de arbeiders en hun gezinnen.
 
De tuindorpen in de [[Betondorp|Watergraafsmeer]], Buiksloot, de [[Tuindorp Buiksloterham|Buiksloterham]], [[Tuindorp Nieuwendam|Nieuwendam]] en bij [[Tuindorp Oostzaan|Oostzaan]] zijn te danken aan de vooruitstrevende wethouders [[Floor Wibaut]] en [[Salomon Rodrigues de Miranda|Monne de Miranda]], en de dadendrang van de directeur van de [[Gemeentelijke Woningdienst Amsterdam]], [[Arie Keppler]]. Zij hadden vergaande idealen voor een menswaardiger bestaan voor de arbeiders en hun gezinnen.
 
==Aanleg==
[[Bestand:Uilenburgstraat Amsterdam 1925.jpg|thumb|260px{{largethumb}}|Krotten in de Amsterdamse [[Jodenbuurt (Amsterdam)|Jodenbuurt]] anno 1925.]]
De aanleg en bouw van tuindorpen gebeurde onder regie van de [[Amsterdam (gemeente)|gemeente Amsterdam]], na de annexatie van de buurgemeenten [[Sloten (AmsterdamNoord-Holland)|Sloten]], [[Buiksloot]], [[Nieuwendam]], [[Ransdorp]], [[Watergraafsmeer]] en delen van [[Nieuwer-Amstel]] op 1 januari 1921. In deze periode heerste grote woningnood, terwijl tegelijkertijd op grote schaal woningen in de Amsterdamse binnenstad onbewoonbaar moesten worden verklaard, zoals op [[Uilenburg (Amsterdam)|Uilenburg]], [[Rapenburg (Amsterdam)|Rapenburg]] en in de [[Jordaan (Amsterdam)|Jordaan]]. Hiervoor werden plannen ontwikkeld voor vervangende volkswoningbouw, waarvoor in de bestaande stad geen ruimte was. Om niet te veel spanningen met de Gemeentelijke Woningdienst te veroorzaken, had de in 1928 opgerichte sector Stadsontwikkeling van de Dienst Publieke Werken van de gemeente Amsterdam het [[Stedenbouwkunde|stedenbouwkundig]] plan van Tuindorp Buiksloot overgelaten aan de Woningdienst.
 
Hiervoor werden plannen ontwikkeld voor vervangende volkswoningbouw, waarvoor in de bestaande stad geen ruimte was. Om niet te veel spanningen met de Gemeentelijke Woningdienst te veroorzaken, had de in 1928 opgerichte sector Stadsontwikkeling van de [[Dienst Publieke Werken]] van de gemeente Amsterdam het [[Stedenbouwkunde|stedenbouwkundig]] plan van Tuindorp Buiksloot overgelaten aan de Woningdienst.
 
[[Bestand:Waddenweg Tuindorp Buiksloot Amsterdam-Noord.jpg|thumb|260px{{largethumb}}|left|Waddenweg dwars door Tuindorp Buiksloot.]]
Tuindorp Buiksloot kreeg noord-zuid georiënteerde strokenbouw, waardoorheen de Waddenweg, toen nog het verlengde van de Adelaarsweg, was aangelegd. Twee parallelle straten aan weerszijden van deze weg ontsluiten het in tweeën gedeelde dorp. Men komt dan op een pleintje van waaruit men zich op zo'n helft kan oriënteren. De Waddenweg was namelijk vooral als doorgaande weg naar de [[Buikslotermeer]]polder bedacht. Aan weerszijden van deze weg ligt een [[doodlopende weg|cul-de-sac]], de enige signatuur van de tuinstad van [[Ebenezer Howard]].
 
==Blauwe Zand==
Het driehoekig terrein tussen de oude dorpen Buiksloot en Nieuwendam werd vroeger gebruikt werd als boerenland en door bedrijven zoals scheepswerf De Vries-Lentsch (voor de bouw van sloepen), twee [[zaagmolen|zaagmolens]] en een vuurwerkfabriek (daarvoor [[kruitmolen]]). In [[1930]] werd begonnen met het [[opspuiten]] met zand (slib) dat blauw was van kleur. Zo werd het terrein bouwrijp gemaakt voor de bouw van 794 woningen, waarvan 10 winkelwoningen en 26 bejaardenwoningen. Alle woningen kregen minimaal een achtertuintje. De eerste paal ging op 8 september 1930 de grond in en de eerste bewoners kregen op 3 september 1931 de sleutel overhandigd. Tuindorp Buiksloot was gereed toen op 10 maart 1932 de laatste woning werd opgeleverd. In de volksmond werd het dorp 'Blauwe Zand' genoemd. De officiële instanties namen de naam over.
 
==Gemeentewoningen==
Een belangrijke rol bij de bouw van de arbeiderswoningen in Amsterdam-Noord was weggelegd voor de [[woningcorporatie|woningbouwverenigingen]]. Maar de [[gemeente Amsterdam]] wilde zelf ook een vinger in de pap hebben bij de toewijzing van de nieuwe woningen, omdat er woonruimte nodig was voor de bewoners van krotwoningen in buurten in de binnenstad die de gemeente wilde saneren. Daarom nam de gemeente zelf ook een aanzienlijk deel van de bouwproductie voor haar rekening. Alle woningen en winkels in Tuindorp Buiksloot zouden worden verhuurd door de Gemeentelijke Woningdienst.
{|
| valign="top"|[[Bestand:Tuindorp Buiksloot Amsterdam-Noord 1.jpg|thumb|Winkels langs de Waddenweg]]
De verhuur van de eerste woningen was begonnen in juni 1931. De huren lagen tussen de fl. 3,25 en de fl. 6,50 per week. Daarvoor had men een woonkamer, keuken en twee tot vijf slaapkamers. Toch hadden bijna alle eengezinswoningen een klein vloeroppervlak; bijna alle huizen waren kleiner dan 70 vierkante meter. De hoogte van de huur was afhankelijk van de hoogte van het inkomen. De woningen op de mooiste plekken, waartoe de Waddendijk en Waddenweg werden gerekend, waren duurder dan de huurhuizen die meer naar het midden waren gelegen. Van het Rijk kwam circa 70 cent subsidie per woning per week.
 
[[Bestand:Tuindorp Buiksloot Amsterdam-Noord 8.jpg|thumb|260px{{largethumb}}|left|Kinderen kunnen veilig op straat spelen]]
Naar Tuindorp Buiksloot verhuisden vooral grote gezinnen uit de binnenstad van Amsterdam. Een groot deel kwam uit de [[Jordaan (Amsterdam)|Jordaan]], waar veel krotten onbewoonbaar werden verklaard. Het nieuwe dorp telde ongeveer 4.000 inwoners en er heerste een gezellige sfeer. Men was behulpzaam naar elkaar en zeer solidair. Sommige Amsterdammers hadden wel wat tijd nodig om te wennen aan de rust en stilte, maar over het algemeen was men erg blij met de ruime en lichte huizen in straten waar de vele kinderen veilig buiten konden spelen.
 
Tuindorp Buiksloot kwam tot stand tijdens de grote [[Laagconjunctuur|economische depressie]] van de [[jaren dertig]]. Driekwart van de [[kostwinner]]s was in die jaren werkloos en afhankelijk van de [[Sociale zekerheid|steun]].
 
==Rood dorp==
[[Bestand:Tuindorp Buiksloot Amsterdam-Noord 9.jpg|thumb|260px{{largethumb}}|Hoekschewaardplein in een rood dorp.]]
Het 'Blauwe Zand' was een 'rood dorp'. Bij de verkiezingen van 1934 voor de [[gemeenteraad]] stemde 79% van de bewoners op de [[Communistische Partij van Nederland|Communistische Partij Holland (CPH)]] of de [[Sociaal Democratische Arbeiders Partij]]. Samen trokken deze groepen ten strijde tegen de [[Fascisme|fascisten]] van de [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]], die fel werden gehaat. Dat escaleerde in 1937, toen NSB-partijleider [[Anton Mussert]] een partijlid in Tuindorp Buiksloot bezocht. Bij het verlaten van diens huis werd Mussert belaagd, er ontstond een schermutseling en Mussert vluchtte per auto de buurt uit. De rechtbank wees enkele tuindorpers als schuldigen aan en veroordeelde deze, terwijl Mussert volgens justitie weinig blaam trof.
 
==Van Blauwe Zand tot Tuindorp Buiksloot==
[[Bestand:Tuindorp Buiksloot Amsterdam-Noord 10.jpg|thumb|260px{{largethumb}}|left|Strijdbare bewoners in Tuindorp Buiksloot.]]
De strijdbaarheid van de bewoners leidde tot meerdere incidenten, en langzamerhand kregen zij een roemruchte reputatie. Hoewel niet terecht, had een deel van de bewoners daar toch last van, bijvoorbeeld bij de zoektocht naar werk. In 1937 vroegen zij aan de Gemeentelijke Woningdienst om de naam van het dorp te veranderen van Blauwe Zand naar Tuindorp Buiksloot.
 
* [[Tuindorp Buiksloterham]]
 
== Externe linklinks ==
* [http://beeldbank.amsterdam.nl/beeldbank/weergave/search/layout/result/indeling/grid?q_searchfield=buikslootTuindorp+Buiksloot Tuindorp Buiksloot op de Beeldbank Amsterdam]
* [http://www.noord.amsterdam.nl/wonen/wijken-noord/tuindorp-buiksloot/ Tuindorp Buiksloot op Stadsdeelwebsite]
* [http://www.nul20.nl/issue12/postcode Tuindorp Buiksloot: buurt zonder eigenaren, www.nul.20nl]
 
{{Appendix||2=
{{Commonscat|Houses in Amsterdam-Noord|Huizen in Amsterdam-Noord}}
{{Navigatie wijken Amsterdam}}
{{Coor title dms|52|23|34.96|N|4|55|39.14|E|scale:3125_type3125 type:city_regioncity region:NL}}
 
{{DEFAULTSORT:Buiksloot}}
22.167

bewerkingen